آموزش حرفه و فن
مطالبی مفید و دانستنی هایی فراتر از کتاب های درسی
صفحات وبلاگ
آرشیو وبلاگ
نویسنده: علی خزائی - ۱ مهر ۱۳٩٠
آغاز سال تحصیلی جدید را خدمت همکاران و دانش آموزان عزیز تبریک عرض می نماییم
نویسنده: علی خزائی - ٢۸ شهریور ۱۳٩٠

معرق کاری یکی از فعالیت های مورد علاقه ی دانش آموزان در درس حرفه و فن می باشد. در زیر بعضی از طرح های ساده برای یادگیری این فعالیت معرفی می گردد.برای باز کردن تصاویر و مشاهده بر روی لینک مورد نظر کلیک راست نموده و گزینه Open in new window را انتخاب کنید. به منظور ذخیره سازی مستقیم در کامپیوتر، بعد از کلیک راست بر روی لینک دلخواه، از گزینه ی save target as  استفاده نمائید.
طرح نوشته
بسم الله الرحمن الرحیم 1
بسم الله الرحمن الرحیم 2
اللهم صل علی محمد و آل محمد
یا علی
علی
یا علی بن موسی الرضا
یا اباصالح المهدی ادرکنی
یا مهدی ادرکنی
اللهم عجل لولیک الفرج

سایر طرح ها
دوچرخه
گوزن و دایناسور
گل
درخت نخل
قلب


نویسنده: علی خزائی - ٢٧ شهریور ۱۳٩٠
آلیاز های مس

برنز و برنج دو مورد از آلیاژهای مس می باشند که در این قسمت به معرفی آنها می پردازیم.
برنج

برنج آلیاژی از مس و فلز روی می‌باشد که نسبت آن ‌دو در آلیاژ تعیین کننده نوع برنج با توجه به مورد استفاده آن است. برخی از انواع برنج‌ها برنز هم نامیده می‌شوند هرچند برنز آلیاژی از مس و قلع می‌باشد.
برنز
مِفرَغ (به انگلیسی:
Bronze) آلیاژی است از مس و قلع که با آن ابزارهای مختلف و مجسمه را تهیه می‌کنند. مِفرَغ قدیمی‌ترین آلیاژی است که انسان آن را تهیه کرده‌است ، زیرا در معادنِ مس، معمولاً فلز مس به طور طبیعی با قلع به صورت یک آلیاژ طبیعی وجود دارد به همین دلیل معمولاً نخستین ابزارهای مصنوعی فلزی که در قدیم توسط بشر ساخته شده غالباً از مِفرَغ است.
به لحاظ کلی برنز به آلیاژهای مس به علاوه یک عنصر غیر از روی اطلاق می‌شود؛ مانند آلیاژ مس و آلومینیوم که به آلومینیوم برنز مشهور است.یا مس و نیکل که به نیکل برنز مشهور است.
با افزایش عنصر قلع در آلیاژ برنز، نقطه ذوب کاهش می یابد، سختی و استحکام آلیاژ افزایش و انعطاف پذیری آن کاهش می یابد.

نویسنده: علی خزائی - ٢٦ شهریور ۱۳٩٠
نویسنده: علی خزائی - ٢٤ شهریور ۱۳٩٠

از بـَدو ایجاد جریان الکتریکی، نیاز به وجود وسیله ی حفاظتی در برابر جریانهای خطا نیز به وجود آمد. فیوزها اگر چه به ظاهر پیچیدگی خاصی ندارند ولی کامل ترین و حساس ترین وسایل حفاظت از تجهیزات برقی هستند زیرا مصرف کننده های الکتریکی(مدارات) را درمقابل اتصال کوتاه یا جریان الکتریکی اضافی محافظت می کنند. فیوزها می بایست بگونه ای انتخاب شوند که در اثر اضافه بار یا اتصال کوتاه در کمترین زمان ممکن عمل کرده و مدار قسمت معیوب را قطع کنند. فیوزها همانند تمام قطع کننده ها در مدار به صورت سِری قرار می گیرند.


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٢٠ شهریور ۱۳٩٠

جوشکاری یکی از کارآمد ترین راههای اتصال فلزات است و جوشکاری تنها راه اتصال دو یا چند قطعه فلز برای یکپارچه ساختن آنها است . جوشکاری به طور وسیعی برای ساخت یا تعمیر تمام محصولات فلزی به کار برده می شود و بیشتر وسایل پیرامون ما ، جوش داده می شوند..........


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۱٩ شهریور ۱۳٩٠

یک معلم خوب و موفق دارای ویژگی های ذیل می باشد :

1. متواضع و فروتن باشد و از کبر و عجب پرهیز نماید و از انجام اموری که در عهده و توانایی او نیست خودداری کند .

2. از فراگرفتن چیزی که نمی داند استنکاف ننما ید و تصنٌع و صحنه سازی نسبت به چیزی که می داند بکار نبرد .

3. : ...................


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۱۸ شهریور ۱۳٩٠

فناوری یعنی چه ؟ ......................


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۱۸ شهریور ۱۳٩٠

برای لحیم کاری دو یا چند قطعه ی فلزی به یکدیگر باید ابتدا نقاط مورد نظر آنها را گرم کرد و سپس عمل لحیم کاری را انجام داد. وسیله ای که حرارت مورد نیاز را برای لحیم کاری تامین می کند هویه نام دارد.


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۱۸ شهریور ۱۳٩٠

روش های آبیاری به شرح ذیل در ادامه مطلب امده است


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۱۸ شهریور ۱۳٩٠

قانون مواد خوراکی،آشامیدنی،آرایشی و بهداشتی مشتمل بر ۱۸ ماده و ۶ تبصره در روز ۲۲ تیر ماه سال ۱۳۴۶ به تصویب مجلس رسید.در حال حاضر قانون مذکور در رابطه با واحدهای تولیدی غذایی،آشامیدنی،آرایشی و بهداشتی بمورد اجرا گذاشته می شود. اهمیت قوانین و مقررات مرتبط با مواد غذایی به منظور پیشبرد اهداف توسعه اجتماعی و اقتصادی از یک سو و لزوم آگاهی و دسترسی علاقمندان به یک منبع ، مدیران این سایت را بر آن داشت که این لینک از سایت را به قوانین و مقررات مرتبط با مواد غذایی اختصاص دهند .

 

 ادامه متن در ادامه مطلب


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۱۳ شهریور ۱۳٩٠

   

محرومیت از مواد غذایی همیشه و یا لااقل در اکثر زمانها و مکانها وجود داشته و دارد. محرومیت از مواد غذایی همیشه به معنای نخوردن و یا کم خوردن نیست. ممکن است غذا از لحاظ حجم کافی باشد و حتی معده انسان را پر کند، اما کارآیی لازم را برای بدن در پی نداشته باشد یا اینکه رژیم غذایی نامتعادل باشد، یعنی دسته‌ای از مواد غذایی به اندازه کافی به بدن برسد و از دسته دیگر مواد مورد نیاز به میزان ناچیزی به بدن برسد. گاهی آداب و رسومی که در اجتماعات گوناگون وجود دارند موجب کاهش چشمگیر مواد غذایی در بدن انسان می‌شود. علل فردی هم به میزان بسیار زیادی در سوء تغذیه موثر هستند. همچنین ناراحتی های آشکار و پنهان ساختار بدن ما و مشکلات درونی هم ممکن است ما را از یک تغذیه سالم محروم نماید. برای دستیابی به تغذیه سالم که شرط لازم سلامتی است باید دانست غذا چیست، نقش آن چیست و بدن به چه موادی نیاز دارد .

برای آشنایی با اصول یک تغذیه سالم می توانید روی هریک از لینک های زیر کلیک کنید :


        ید و نقش آن در سلامت انسان  /  تغذیه سالم در دانش آموزان

منبع : http://www.foodsafety.ir/osooletaghzie.htm#iodin

نویسنده: علی خزائی - ۱۳ شهریور ۱۳٩٠

بیماری های ناشی از غذا یا مسمومیت غذایی با خوردن غذایی که آلوده به  باکتری، سم، ویروس یا انگل است ایجاد می شود. این آلودگی معمولاً به دلیل حمل و نقل، تهیه و یا نگهداری نامناسب ماده غذایی بروز می کند.  بیماری های ناشی از غذا می تواند به دلیل وجود آفت کش یا دارو در غذا یا با مصرف اتفاقی مواد سمی از جمله قارچ سمی بروز پیدا کند. ارتباط بین غذا با آفات، از جمله حشرات کثیفی مثل مگس، سوسک و جوندگان هم سبب آلودگی مواد غذایی می شود.  بسیاری از بیماری های ناشی از غذا از راه آب منتقل می شوند. از جمله این آلودگی ها می توان هپاتیت آ، شیگلا و انگل هایی همچون ژیاردیا  را نام برد.سازمان بهداشت جهانی بیماری های ناشی از غذا را اینگونه تعریف می نماید:   «بیماری هایی که ماهیت عفونی یا سمی دارند و عامل آن از راه غذای مصرفی وارد بدن می شود. هر فردی در معرض ابتلا به چنین بیماری هایی قرار دارد »

معمولاً علائم، چند ساعت پس از خوردن غذا، بسته به شدت عامل بیماری، بروز می کنند. از جمله ی این علائم می توان اسهال، تهوع، استفراغ، تب، دل درد، سردرد یا کسالت را نام برد. در اغلب موارد، بدن قادر است که پس از یک دوره ی کوتاه مدت، بهبود یابد. البته به خاطر داشته باشید که ابتلا به این بیماری ها می تواند سبب مشکلات مزمن در سلامتی و گاهی حتی مرگ شود، مسمومیت ناشی از غذا مخصوصاً برای نوزادان، زنان و جنین آنها، زنان باردار، افراد مسن، بیماران و کسانی که سیستم ایمنی بدنشان ضعیف است و افرادی که ناراحتی های کبدی دارند بیشتر خطر مرگ را به دنبال دارد.

برای آشنایی با بیماری های مختلف مرتبط با آب و غذا می توانید روی هریک از موضوعات زیر که در ادامه مطلب امده است کلیک کنید :


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۱۳ شهریور ۱۳٩٠

بشر از ابتدای خلقت به موازات تلاش برای معاش روزانه ، همیشه در فکر ذخیره و نگهداری مواد غذایی نیز بوده است . هدف از نگهداری مواد غذایی ، ممانعت از بروز فساد توسط عوامل خارجی و یا داخلی و یا به تعویق انداختن آن می باشد که در نتیجه آن مواد غذایی بتواند برای مدت معینی قابل مصرف باقی بماند . در کشور ما مقادیر زیادی از مواد غذایی مختلف که با هزاران زحمت تهیه شده اند دستخوش آلودگی و فساد می شوند و برای تامین مواد غذایی مورد نیاز مردم از کشورهای دیگر  مقادیر زیادی ارز هزینه و از کشور خارج می شود. در حالی که با استفاده از اصول صحیح نگهداری مواد غذایی با هزینه های به مراتب کمتری می توانیم مواد غذایی را از شر عوامل موثر در فساد، حفظ و همچنین از بروز مسمومیت های غذایی جلوگیری کنیم . لذا آگاهی عموم مردم اعم از تولید کنندگان ، توزیع کنندگان و مصرف کنندگان از این اصول می تواند نقش مهمی را در حفظ منابع و ضمانت سلامت مواد غذایی ایفای نماید .

جهت اطلاع از اصول صحیح نگهداری انواع مواد غذایی روی هر یک از لینک های موجود در ادامه مطلب کلیک کنید


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۱۳ شهریور ۱۳٩٠

روش های تولید برق عبارتند از : ..................


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۱۳ شهریور ۱۳٩٠
در این پست  عکس بعضی از درختان که عکسشون داخل کتاب نیست رو قرار دادم

فقط روی درخت کلیک کنید تا عکش رو ببینید.

 

درخت ممرز(۱)           درخت ممرز(2)                 درخت ممرز(3)

درخت ملچ(1)            درخت ملچ(2)                   درخت ملچ(3)

درخت توسکا(1)         درخت توسکا(2)               درخت توسکا(3)

درخت راش(1)           درخت راش(2)                 درخت راش (3)

درخت نراد(1)             درخت نراد(2)                   درخت نراد(3)

درخت افرا(۱)             درخت افرا(2)                    درخت افرا(3)

 

نویسنده: علی خزائی - ۱۳ شهریور ۱۳٩٠
 

به نام خدا

دراین پست عکس های گل وگیاهان موجود در کتاب رو قرار دادم.فقط لازمه کلیک کنید.

بگونیارکس(1)                     بگونیارکس(2)

بنفشه آفریقایی(1)             بنفشه آفریقایی(2)

پاپیتال(1)                           پاپیتال(2)

میخک(1)                            میخک(2)

فیلودندرون(1)                      فیلودندرون(2)

شمعدانی(1)                      شمعدانی(2)

داودی(1)                            داودی(2)

حسن یوسف(1)                  حسن یوسف(2)             حسن یوسف(3)

کاکتوس(1)                         کاکتوس(2)                    کاکتوس(3)

کاغذی                                بگونیا                           خرزهره  

با تشکر از وبلاگ حرفه و فن لالی - شادفر       

نویسنده: علی خزائی - ۱۳ شهریور ۱۳٩٠

 

به نام خدا

آیا می دانید:

مقاومت بدن کاملاً خشک در برابر جریان برق

  • متناوب حدوداهم1640
  • مستقیم حدود اهم 4250

اگرکف دست یک فرد روى زمین و نوک انگشتان به فاز بزند :

مقاومت نوک انگشتان تا کف دست حدود 16000 اهم و جریان غیر خطرناک براى انسان 25 میلى آمپر است.

U=R*I=16000*0.025=400V

شخص تا 400 ولت بدون خطر تحمل میکند.

کف دست زمین وکف دست فاز :

شخص تا 70 ولت بدون خطر تحمل میکند.

آلودگى ، روغن ، رطوبت و... مقاومت بدن رادر برابر جریان برق کاهش میدهد.

منبع: http://www.bargh-electronic.com/post/category/1/page/3

نویسنده: علی خزائی - ۱۳ شهریور ۱۳٩٠

یکی از ابزارهای مهم در صنعت برق و الکترونیک لحیم کاری است .ماده اتصال دهنده ، که آلیاژی از فلزقلع و سرب است را لحیم می نامند ..........


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۸ شهریور ۱۳٩٠

زاماک (آلیاژ روی،  آلومنیوم ومس)

زاماک آلیاژ روی، آلومنیوم و مس است. حدوداً ۹۵% این آلیاژ را روی تشکیل داده، ۴% آلومنیوم و مقدار مس آن حدود۱%  می باشد. دمای ذوب زاماک حدود ۴۵۰درجه سانتی گراد است و تهیه این آلیاژ نیز در کوره های شعله ای والکتریکی   انجام می شود.

 


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۸ شهریور ۱۳٩٠

هرروز مااز ظروف مختلف غذایی مختلف آلومینیومی  مسی  تفلون و... برای پخت ونگهداری موادغذایی استفاده می کنیم . ولی آیاتاکنون به تاثیرات مختلفی که این ظروف بر مواد غذایی دارند فکرکرده اید .


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۸ شهریور ۱۳٩٠

ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ۸ شهریور ۱۳٩٠

نویسنده: علی خزائی - ٧ شهریور ۱۳٩٠

روش تدریس فعال  شبکه ای


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٧ شهریور ۱۳٩٠

برنامه پیشنهادی  جهت فعالیت مکمل و فوق برنامه درس حرفه و فن ........... 


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٧ شهریور ۱۳٩٠

درمان با میوه ها و غذا ها


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٧ شهریور ۱۳٩٠
  • سانسوریا
  • پاپیتال ( عشقه , پیچک )

ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٧ شهریور ۱۳٩٠

فرق کاغذ و مقوا به شرح ذیل است که در ادامه مطلب آمده است : .......


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٦ شهریور ۱۳٩٠

شناخت مواد


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠

آموزش برق به زبان ساده


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠

نگارش طرح درس                        

    


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠

یادگیری ما را نمی توان با مقیاسی مانند عقربه سوخت ماشین اندازه گیری کرد که از خالی تا پر تغییر می‌‌کند. ما با مرور دوباره آنچه که قبلا آموخته ایم و بازاندیشی در افکار وطرحهایمان برای یادگیری در آینده ، یاد می‌‌گیریم. همیشه چیزهای بیشتری برای آموختن وجود دارد.................

 


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠

 

تعریف تصمیم گیری

 

فرآیند بررسی، پیش بینی و ارزیابی نتایج از راه حل های موجود و انتخاب قطعی یک راه حل برای رسیدن به هدف را تصمیم گیری می گویند.

 


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠

چکیده: این روش که یکی از قویترین روش های یادگیری است در سال 1996 توسط فردی به نام رابینسون ابداع شد. در این روش سعی بر این است تا با ایجاد زمینه ای در ذهن قبل از مطالعه، روند یادگیری فعال تر و   آسان تر گردد. (SQ3R) مخفف این کلمات است: پیش خوانی (Survey)، سؤال سازی (Question)، خواندن (Read)، بازگویی و تعریف (Recite) و مرور (Review).

در ادامه به مراحل مختلف این روش اشاره می کنیم:...............


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠

پوکی استخوان حالتی است که در آن استخوان شکننده شده و احتمال شکستگی با ضربات کوچک افزایش می‌یابد....................

 


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠

اگر پیش آمده که اسم شخصی را فراموش کرده باشید، اگر نام فیلمی راکه هفته گذشته تماشا کردید از یاد برده اید، اگر احساس می کنید که زیاد این جمله رابه زبان می آورید: «آخ، یادم رفته!»؛ نترسید که مبادا آلزایمر گرفته باشید. راه حل مشکل شما ساده است؛ شما نیاز به تقویت حافظه خود دارید................


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠

آبله مرغان (Chickenpox)


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠
هر مقاله ساختاری دارد که متشکل است از: عنوان، چکیده، طرح مسأله(مقدمه)، بدنه اصلی مقاله، نتیجه و منابع.

ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠
اصول آزمون سازی عبارتند از : ...................

ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠

ارزشیابی پوشه کار حرفه وفن

 


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٥ شهریور ۱۳٩٠
  • روش تدریس فعال کارایی تیمTED
  • روش تدریس فعال طرح روشن سازی طرز تلقی(C.A.D)

  • روش تدریس قضاوت عملکرد  

     

 

 


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

زباله ها چیزهای خیلی جالبی هستند چون می شو د در مورد آنها کلی قصه و شعر نوشت.اصلا یک جور دیگر به انها نگاه کرد و ما حق نداریم زباله را با آشغال اشتباه بگیریم .زباله ممکن است باقی مانده تولید یا تغییر شکل چیزها باشد یا حتی چیزهایی که ما دیگر به استفاده از انها نیازی نداریم .  حتی زباله ها آنقدر عجیب هستند که می شود آنها را در انواع و اقسام قالب ها تعریف کرد.

 

۱.زباله های تر و خشک:پوست میوه و لیوان یکبار مصرف

۲.قابل بازیافت و غیر قابل بازیافت:کاغذ و فاضلاب بیمارستانی

۳.زباله های سودمند و زباله های بی مصرف:زباله هایی که خیابان گرد ها از آنها استفاده می کنند.

۴.قابل کود شدن و غیر قابل کود شدن:پوست تخمه و شیشه نوشابه

۵.زباله باکلاس و بی کلاس:تکه های خورده نشده پیتزا دیشب و پس مانده های عدسی شب قبل و...

انواع و اقسام زباله ها ی دیگری هم هستند که می شود ساعت ها در مورد آنها بحث کردو به این نتیجه رسید که آدم ها و ملتها را می شوداز روی زباله هایی که تولید می کنند شناخت.پس از این به بعد به چشم دیگری زباله ها را نگاه کنید.

دیگر انواع زباله ها: معمولی -عفونی-بی خطر و با خطر - زباله دعا راه انداز - خیال راحت کن - زباله تاریخی -....................

نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

انرژی باد


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

فیبرهای نوری رشته های بلند و نازکی از شیشه بسیار خالصند که ضخامتی در حدود قطر موی انسان دارند. آنها در بسته هایی به نام کابلهای نوری کنار هم قرار داده می شوند و برای انتقال سیگنالهای نوری در فواصل دور مورد استفاده قرار می گیرند. اگر با دقت به یک رشته فیبر نوری نگاه کنید، می بینید که از قسمتهای زیر ساخته شده: هسته : هسته بخش مرکزی فیبر است که از شیشه ساخته شده و نور در این قسمت سیر می کند


ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠
روش های تولید جریان الکتریکی ( منابع الکتریسیته

ادامه مطلب ...
نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

رهنمودهایی در مورد جشنواره الگوی تدریس برتر

نگارش طرح درس اجرای جشنواره

      امروزه در دنیا هر گونه برنامه ریزی اصولی در مدیریت آموزشی بر مبنای شناخت صحیح و منطقی شرایط و امکانات وتوانایی های موجود از یک سو و ترسیم هدف های مشخص و قابل تحقق از سوی دیگر شکل می گیرد و در رسیدن به وضع مطلوب آموزشی یکی از راههای آن استفاده بهینه از تجارب و اندوخته های علمی دیگران و استفاده از آخرین یافته های علمی آن دانش می باشد زیرا همواره تعالی و تکامل که هدف والای انسان ها بخصوص قشر فرهیخته جامعه بوده و می باشد تحقق نمی یابد مگر با اقداماتی ، که دراین راستا جشنواره های تدریس می تواند یکی از بهترین اقدامات باشد زیرا ضمن در برداشتن این هدف ، زمینه سازی مساعدی را در جهت بهبود کیفیت آموزشی جامعه ایجاد می کند . همکاران فرهنگی همیشه این پرسش را در ذهن خود داشته اند که چگونه می توان دراین جشنواره ها شرکت نمود و ضمن کسب تجربیات جدید، کار خود را نیز محک زد.

      دراین راستا راهکارهایی از تجربیات یک همکار که هم داوری جشنواره و هم تجربه شرکت در این جشنواره ها را به عهده داشته برای استفاده همکاران ارائه می گردد:

1- طرح درس: برای تدریس خوب باید طرح درس جامع و کاملی داشت، برای نوشتن یک طرح درس خوب باید مراحل نوشتن طرح درس را بر طبق اصول جدید رعایت کرد که آن شامل موارد زیر می باشد:

الف) سرفصل طرح درس: که شامل موارد زیر است.

نام درس:                    مدل کلاس:               کلاس:              مجری:

موضوع درس:              تعداد فراگیران :         مدت اجرا:                تاریخ:

ب) اهداف طرح درس : که شامل اهداف کلی و اهداف رفتاری می باشد که اهداف کلی می تواند در سه حیطه ی شناختی، عاطفی و روانی حرکتی تنظیم شود که بر اساس درس مورد نظر اهداف مشخص می شود.

اهداف رفتاری: اهدافی راکه در پایان تدریس فراگیر باید بتواند به آن ها دست یابد و به طریق عملی ، شناختی و یا عاطفی در فراگیر آن ها را جستجو کرد را گویند که باز هم در حیطه های مختلف آموزشی قابل تنظیم است.

ج) روش تدریس: با توجه به اهداف تعیین شده برای درس مورد نظر باید بررسی کرد و روش یا الگوی مناسبی را برای رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده انتخاب کرد و باید توجه داشت که با کدام روش فعال آن تدریس بهتر صورت می گیرد . مثلاً از روش استقرایی در زمینه دروسی که مطالب آن قابل دسته بندی هستند می توان بهره جست.

د) رسانه های آموزشی: بر اساس آن روشی که برای تدریس به کار گرفته می شود باید وسایل مورد نیاز را تهیه نمود مانند کارت های آموزشی، تابلو وایت برد، تخته سیاه ، ماژیک ، ضبط صوت ، فیلم ویدئویی و ...

ح) مراحل اجرای تدریس:       

    الف: مهارت های قبل از تدریس که خود شامل چند بخش می شود:  

     ب: ارزشیابی آغازین ( تشخیصی)

     ج: آماده سازی

الف: فعالیت های مقدماتی : که شامل سلام و احوالپرسی ، دقت در وضعیت جسمی و روحی و حضور و غیاب و بررسی تکالیف ، بیان مناسبت روز و ... می شود که اصولاً 1 الی 2 دقیقه بیشتر طول نمی کشد.

ب: ارزشیابی آغازین (تشخیصی) : که ضمن آگاهی دادن به معلم در زمینه ی نقطه آغاز تدریس می تواند آمادگی کلاس را برای پذیرش مطالب جدید تعیین کند.

ج: آماده ساز ی: برای کاشت دانه باید ابتدا زمین را آماده ساخت. برای پذیرفتن مطالب جدید هم باید زمینه و انگیزه هایی را در فراگیران ایجاد نمود که می تواند این کار به شکل های مختلفی صورت پذیرد مانند طرح یک سؤال:

2- مهارت های حین تدریس یا ارائه ی درس: که در این مرحله معلم فعالیتی را همراه با فراگیران انجام می دهد و با انجام یک کار گروهی به سوی اهداف از پیش تعیین شده حرکت نموده و پس از طی مراحلی البته بسته به روش یا الگویی که به کار گرفته شده به آن اهداف دست می یابد.

3- مهارت های پس از تدریس که خود شامل سه بخش می شود:

الف: جمع بندی و نتیجه گیری

ب: ارزشیابی تکوینی

ج: تعیین تکلیف

الف: جمع بندی و نتیجه گیری:در این مرحله معلم با همراهی فراگیران و توسط خود آن ها به یک جمع بندی از مطالب تدریس شده دست می یابد و در صورت ناقص بودن اطلاعات ، معلم خود آن را کامل می نماید.

ب: ارزشیابی تکوینی: معلم برای اطمینان خاطر از اینکه آیا مطالب تدریس شده را فراگیران یاد گرفته اند یا نه ؟ دست به ارزشیابی زده که می تواند به صورت سؤال و جواب کتبی یا شفاهی یا انجام آزمایش و یا شکل های دیگر صورت پذیرد.

ج: تعیین تکلیف: در پایان درس معلم برای درونی شدن مفاهیم و کاربرد آن ها در امور زندگی تکالیفی در زمینه های خلاقیتی ، بسطی، عمومی و به شیوه ای که هم انفرادی و هم گروهی بتوانند انجام دهند در قالب و شکل های مختلف برای دانش آموزان تعیین می کند و از آن ها می خواهد که طبق استعداد و توانائی های خود تکالیف را انجام دهند.

  مسائلی که یک معلم باید حین تدریس مد نظر داشته باشد.

  • از بدو ورود خوشرو اما جدی و کوشا باشد.
  • در توزیع صدا و نگاه و حضور خود در کنار فراگیران مساوات را رعایت کند.

از تشویق برای تحریک بیشتر دانش آموزان استفاده کند و بیشتر سعی نماید تا از تشویق های غیر مادی بهره جوید زیرا تشویق های مادی کم کم ارزش خود را از دست می دهد و فراگیران را پر توقع می سازد.

  • بین مطالب تدریس شده و زندگی واقعی فراگیران ارتباط منطقی بر قرار سازد.
  • از تجربیات قابل لمس و قبول دانش آموزان برای بهتر فهمیدن دروس کمک بگیرد.
  • صدای او متغیر باشد و ساختار دستوری جملات را رعایت کند تا باعث جلب بیشتر فراگیران گردد.
  • از کتاب درسی به عنوان یکی از بهترین وسیله های آموزشی استفاده کند و فراگیران را به استفاده هر چه بیشتر از آن تشویق نماید.
  • فراهم آوردن موقعیت مناسب جهت اندیشیدن دانش آموزان و به کار انداختن قوه تفکر و خلاقیت در فراگیران باید جزء مهم ترین اهداف باشد.
  • به تفاوت های فردی فراگیران در امر آموزش توجه جدی داشته باشد.
  • از وسایل کمک آموزشی مناسب در زمان مناسب استفاده نماید نه آنکه مقدار زیادی وسایل کمک آموزشی به کلاس آورده ولی حتی فرصت نگاه کردن آن ها را هم به فراگیران ندهد.
  • در کار خود ابداع و نوآوری داشته و سعی کند با روش های جدید هر چند ساده تدریس خود را به اجرا در آورد.
  • مطالب خود را به روز نماید و از لحاظ علمی و ادبی آن ها را در حد مطلوبی ارائه نماید.
  • زمینه هایی را جهت کشف اصول و مفاهیم و قواعد اصلی درس برای فراگیران فراهم نماید نه آن که آن ها را مستقیماً و به راحتی در اختیار آن ها قرار دهد.
  • ارزشیابی تکوینی او از اهداف رفتاری تعیین شده ی او سرچشمه گرفته باشد ، نه مسائل جزئی و پیش پا افتاده و بی ارزش.
  • فراگیران را به تشکیل گروه ها و کارهای مشارکتی تشویق نماید واز دست گذاشتن روی افراد خاص مثل سرگروه یا نماینده خود داری نماید.
  • برای ایجاد انگیزه جهت ارائه ی درس جدید راهبردهای مناسبی را که مختصر و کوتاه و مفید باشد به کار گیرد.
  • مدل قرار گرفتن فراگیران در کلاس با اجرای روش تدریس هماهنگی داشته باشد.
  • در ارائه تکلیف استعداد و توانائی های کلاس را در نظر گرفته و ضمن ارائه تکالیفی که باعث پرورش خلاقیت وعلاقه مندی بیشتر آنها به درس می شود، تلاش کند تکالیف را در کلاس معین کند که نه سطح دشواری آن پایین یا بسیار بالا باشد به طوری که در حد توان فراگیر باشد و روح پژوهش و تحقیق را در فراگیران پرورش دهد.
  • کلاس او باید دارای نظم و انضباط مناسبی باشد و سعی نماید که نه کلاس آن چنان خشک و خسته کننده باشد و نه در اثر بی نظمی دچار هرج ومرج شود.
  • سعی در تقویت مهارت های اجتماعی فراگیران نماید و تلاش کند با گوش دادن به صحبت های فراگیران وهمفکری آن ها زمینه تعامل اجتماعی را در آن ها به وجود آورد.
  • در جهت شادابی و طراوت کلاس درس ضمن به کارگیری روش های فعال که جذاب و دلچسب باشد سعی در بر نشاط نمودن کلاس به وسیله بیان قصه ها و پند ها و اشعار و ... بنماید.
  • معلم باید ظاهری آراسته و مرتب داشته باشد وآن چنان رفتار کند که الگوی مناسبی برای فراگیر باشد.
  • برای پرورش و تربیت دینی و اجتماعی فراگیران به بیان مناسب ها و موقعیت های خاص تاریخ جامعه پرداخته و آن را در حد امکان به درس مربوطه ربط داده واهمیت آن موضوع را گوشزد نماید.
  • در پاسخ به سؤالات فراگیران صبور و بردبار باشد و به طور عادلانه به سؤالات آن ها پاسخ گوید تا حس کنجکاوی و پرسشگری آنان را تقویت نماید.

به امید موفقیت تمامی همکاران

نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

آموزش و پرورش شهرستاناسد آباد  حدول زمانبندی  پیشنهادی حرفه و فن  پایه سوم     راهنمای

 

نوبت دوم                   

نوبت او ل                               

ماه

هفته

خرداد

اردیبهشت

فروردین

اسفند

بهمن  

دی    

آذر   

آبان   

مهر 

 

 

امتحانات

از پرورش کرم ابریشم تا آخر پرورش آبزیان ٌ 169

 

 

 

تعطیل

تدریس  آداب غذا خوردن همراه انفعالیت پایان خوراک

 

 

 

امتحانات

تدریس واحد 5  آشنایی با خودرو تا هدایت و فرمان ص 75

تدریس مراقبت از کودک تامراقبت از بیمار در خانه ص 51

تدریس موتور الکتریکی

 و انجام فعالیت مربوط به موتور الکتریکی 

بیان اهداف درس حرفه وفن و تدریس فناوری و انجام فعالیت ص9

 

 

 

اول

 

 

 

 

 

 

امتحانات

تدریس صنایع غذایی   به همراه انجام فعالیت ص 175

 

 

 

 

تعطیل

تدریس پوشاک تا اول فعالیت بخش پوشاک ص 127

تدریس ساختمان سازی و ماکت سازی تا اول فعالیت ص 97

از هدایت و فرمان تا تعمیر و نگهداری شیر آلات در منزل

تدریس مراقبت  از بیمار در خانه

 و انجام فعالیت پایان واحد

تدریس الکترونیک و آشنایی با قطعات الکترونیک

از فناوری چگونه تکامل

می یابد

تا اول سیستم

 

 

 

دوم

 

 

 

امتحانات

تدریس بقیه صنایع غذایی تا آخر کتاب

از درختان چگونه تکثیر می یابند تا اول دامپروری ص 154

انجام فعالیت بخش پوشاک واحد هفت

انجام فعالیت ماکت سازی و تدریس راه سازی تا پایان واحد

تعمیر شیر آلات در منزل و انجام فعالیت مربوط به آن ص 81تا 88

تدریس کار با چوب  تا اول فعالیت  واحد کار با چوب  ص 63

انجام فعالیت مربوط به بخش الکترونیک مدار چشمک زن

تدریس سیستم

و انجام فعالیت مربوط به بخش سیستم

 

 

 

 

سوم

 

 

 

 

تعطیل

مرور کتاب درسی و رفع اشکال

تدریس دامپروری تا پرورش کرم ابریشم ص 163

تدریس باغبانی تا درختان چگونه تکثیر می یابند

تدریس خوراک تا آداب غذا خوردن ص 116

 

امتحانات

 

 

 

انجام فعالیت واحد کار با چوب

تدریس واحد بهداشت

تا مراقبت

از کودک ص 45

تدریس واحد برق و انجام فعالیت مربوط به کلید تبدیل

 

 

 

چهارم

نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

حدول زمانبندی  پیشنهادی   درس  حرفه و فن  پایه  دوم   راهنمای سال تحصیلی1386  -1385            آموزش و پرورش شهرستان اسدآباد              

 

نوبت دوم                   

نوبت او ل                               

ماه

 

هفته

خرداد

اردیبهشت

فروردین

اسفند

بهمن  

دی    

آذر   

آبان   

مهر 

 

 

امتحانات

از بهداشت انفرادی دام تا پایان فعالیت بخش دامپروری

 

 

 

 

تعطیل

تدریس واحد خوراک

 

 

امتحانات

 

 انجام فعالیت مربوط به واحد چوب صفحات 64 تا 78

انجام فعالیت ص 44 و تدریس زندگی سالم

انجام فعالیت رسم و نصب و مدار کلید تک پل وکلید دو پل

بیان اهداف درس حرفه وفن

 

 

 

اول

 

 

 

 

امتحانات

 

 

تدریس صنایع غذایی

 تا مراحل تولید شیرپاستو ریزه

 

 

 

 

تعطیل

انجام فعالیت مربوط به بخش خوراک

تدریس واحد ساختمان سازی و انجام فعالیت 1 و 2

تدریس واحد فلز تا اول فعالیت این بخش ص 86

تدریس دارو و انجام فعالیت ص 52

تدریس بخش الکترونیک از واحد کار با برق

تدریس فناوری و انجام فعالیت

بخش فناوری

 

 

 

دوم

امتحانات

 

 

 

از مراحل تولید شیر پاستو ریزه تا پایان کتاب

تدریس روش تکثیر گیاهان و انجام فعالیت کشاورزی

تدریس پوشاک و انجام فعالیت مربوط به پوشاک

انجام فعالیت 3 ص 112

و تدریس اجزای ساختمان

انجام فعالیت بخش فلز صفحات 86تا 100

تدریس واحد کار  با چوب تا اول خشک کردن چوب به روش طبیعی ص60

انجام

فعالیت های بخش الکترونیک

تدریس سیستم

و انجام فعالیت بخش سیستم

 

 

 

 

سوم

تعطیل

مرور کتاب درسی و رفع اشکال

تدریس دامپروری تا بهداشت انفرادی دام

تدریس واحد 8 بخش کشاورزی تا ص 163

انجام فعالیت پایانی واحد ساختمان

 

امتحانات

 

 

تدریس روشهای خشک کردن چوب (طبیعی و مصنوعی )

تدریس واحد بهداشت قسمت آب  تا فعالیت

تدریس واحد برق تا انجام فعالیت ص 18

 

 

 

چهارم

+ نوشته شده در  یکشنبه دهم دی 1385ساعت 6:55 بعد از ظهر  توسط علی خزائی  |  نظر بدهید
نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

آموزش و پرورش شهرستاناسد آباد   حدول زمانبندی پیشنهادی حرفه و فن  پایه  اول    راهنمای

 

نوبت دوم                   

نوبت او ل                               

ماه

 

هفته

خرداد

اردیبهشت

فروردین

اسفند

بهمن  

دی    

آذر   

آبان   

مهر 

 

 

امتحانات

تدریس سبزیها و انجام فعالیت بخش کشاورزی ص 137

 

 

 

 

تعطیل

تدریس خوراک تا پخت صحیح مواد غذایی

 

 

 

امتحانات

انجام فعالیت واحد چوب  ص 54

از بهداشت  و سلامتی تا اول     عوامل آلوده کننده محیط زیست

تدریس کار با برق تا اول تولید انتقال و توزیع برق

بیان اهداف درس    حرفه وفن

 

اول

 

 

 

 

 

 

امتحانات

تدریس دامپروری تا عوامل موثر در پرورش مرغ

 

 

 

 

تعطیل

از پخت صحیح مواد غذایی تا فعلیت  ص 106

تدریس ساختمان سازی تا اول نقشه کشی

تدریس کار با فلز          تا اول ابزار شناسی

از عوامل آلوده کننده محیط زیست تا فعالیت  ص40

تولید توزیع و انتقال برق  اول تا ابزار شناسی

تدریس فناوری تا اول   فعالیت  ص7

 

دوم

 

 

 

امتحانات

ازعوامل موثر در پرورش مرغ تا اخر کتاب همراه با انجام فعالیت

تدریس کشاورزی تا اول مرحله داشت

انجام فعالیت ص106 و تدریس   پو شاک تا بافت پارچ

تدریس نقشه کشی تا اول فعالیت   ص 87

تدریس ابزار شناسی و       انجام فعالیت   آخر واحد  ص 75

انجام فعالیت           ص40  و تدریس چوب تا    فراورده ها

تدریس   بزار شناسی و انجام فعالیت واحد برق

انجام فعالیت  ص7 و تدریس سیستم

 

سوم

 

 

 

 

تعطیل

مرور کتاب درسی و رفع اشکال

از مرحله داشت تا اول سبزیها

از بافت پارچه تا آخر واحد پوشاک همراه با فعالیت

انجام فعالیت  آخر واحد ساختمان سازی

 

امتحانات

 

 

 

تدریس فراورده های چوب         تا  فعالیت  ص54

تدریس واحد بهداشت تا اول  بهداشت و سلامتی

تدریس انواع سیستم و انجام       فعا لیت آن

 

چهارم

نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

چند آدرس اینترنتی در مورد حرفه وفن

 www.Likemindedpeople.com     خلاقیت

                                                        http://www.tgslc.org/        تکنولوژی برتر

               www.eid.doe.gov/emeu/mer/contents.htm         انرژی                                             

                              http://www.safekids.comمراقبت و نگهداری از کودک  

                                     http://www.redcross.org/             کمک های اولیه   

                                              http://www.onhealth.com/            منابع بهداشتی

                                                              http://www.acura.com/         اتومبیل

                               www.askbuild.com/cgibin/librorg   ساخت خانه

                               www.flash.net/shiver/firesafe.htm        آتش سوزی و زلزله

                                                                http://www.gwpca.org/     صنایع بازیافت

                                         http://www.rtk.net/محیط زیست

                                             http://www.fabriclink.com/          پوشاک

                                                          http://www.costumes.org/      منسوجات

                                                  http://www.craftgcollege.com/      نساجی

                                                   http://www.waterfrolife.com/       صنایع تصفیه آب

                                                       http://www.just-food.com/       صنایع غذایی

                                                        http://www.foodsafety.org/      منابع تغذیه

                                                            http://www.irrigation.org/     کشاورزی

                     www.hcs.ohiostate.edu/eebgarden.html      باغبانی

                                                         http://www.the-coop.org/        پرورش طیور

                                            www.fs4jk.org/about     آموزش کشاورزی برای کودکان           

 www.metalab.unc.edu/bees           زنبورداری

www.ostadonline.com  آموزش های کامپیوتر

www.discoveryschool.com      طرح درس

 آموزش های طرح درس     www.ascaric.org

www.salamatiran.com     انواع دارو ها و بیماری ها

http://www.fs.fed.us     جنگل داری

http://www.cityfarmer.org       باغبانی شهری

 

نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

سئوالات تست حرفه وفن از واحد های 1و2و3 پایه اول

1- درستی یا نادرستی جملات زیر را با حرف (ص ) و ( غ )  مشخص کنید ؟

1-1همه ی  محصولات فناوری یک سیستم مصنوعی هستند           (            )

1-2 در یک سیستم هریک از اجزا بطور مستقل کار می کنند .        (             )

1-3 هر چه تعداد اجزاء یک سیستم بزرگتر باشد آن سیستم پیچیده تر است.  (        )

1-4 سلامتی یعنی فقط آسایش کامل جسمی و معلول نبودن.     (             )

1-5 رفتارهای سالم آثار و نتایج مطلوبی به دنبال دارند.        (             )

1-6 همه ی زباله ها قابل بازیافت هستند.         (             )

 

2-گزینه ی صحیح را با علامت (       ) مشخص کنید.

2-1 آخرین مرحله در روند تولید یک محصول فناوری کدام یک از گزینه های زیر است؟

الف طراحی(    ) ب- مواد و ابزار (    )  ج- ارزشیابی (     ) د- تولید (       )               

2-2 وقتی که گفته می شود :((این وسیله باید چه ویزگی های داشته باشد تا نیاز ما را برطرف کند ))کدام مرحله ساخت وسیله مورد نظر است ؟

الف- نیاز  (     )  ب- طراحی   (     ) ج- دانش و مهارت (     )  د-  تولید (       )

2-3 کدام یک از سیستم های زیر علاوه بر اینکه پیچیده می باشد  طبیعی نیز هست ؟

الف- کامپیوتر (     )  ب- انسان (      )  ج- دوچرخه (         )  د- صندلی (      )

2-4کدام یک از موارد زیر مربوط به توزیع برق نمی باشد؟

الف- دکل های عظیم برق (          )   

ب- محاسبه قطر کابل ها جهت جلوگیری از هدر رفتن برق در مسیر(                  )

ج- ترانسفور ماتورهای افزاینده و کاهنده (                              )                       

 د- نصب لامپ های روشنایی در کوچه ها و خیابان ها   (                  )

2-5 شمای فنی قطعه ی که جریان برق را در مدارها قطع می کند در کدام گزینه آمده است ؟

الف-               (        ) ب-             (       )  ج-            (     )                د-       (    )

2-6کدام یک از سیستم های زیر کنترل کننده می باشد ؟

الف شیر آب   (     )  ب- آژیر خطر   (    )   ج- چراغ راهنما (     )  د-  زنگ اخبار (   ) 

3- جا های خالی زیر را با کلمات مناسب پر کنید

3-1 به مراحلی که در ساخت یک محصول باید طی کنیم ................................. گفته می شود .

3-2 به مسیر بسته ای که جریان الکتریکی در آن جاری است ........................   می گویند .

3-3 کوچکترین جزءاتم که به دور هسته می چرخد ........................   نام دارد .

3-4 مجموعه ی که اجزای آن با هم هماهنگ کار می کنند .......... ...   نام دارد .

 

 

5- فناوری چیست ؟

 

6- مولد الکتریکی چیست ؟ مثال بزنید

 

 

7- فرق سیم فاز و نول را بنویسید؟

 

 

8- کار فیوز در مدارها چیست ؟ دو مورد از انواع فیوزها را بنویسید؟

 

 

9- چهار مورد از نشانه های انسان سالم را بنویسید؟

 

 

10- بهداشت چیست؟

 

11- چهار مورد از عوامل آلوده کننده محیط زیست را نام ببرید؟

 

 

12- زباله چیست ؟ سه روش برای دفع بهداشتی زباله ها را نام ببرید؟

 

 

13- برای مبارزه و نابودی حشرات و جانوران موذی چه باید کرد؟ ( چهار راه حل بنویسید)

 

 

14- چها مورد از مهم ترین راه های پیشگیری از نابودی محیط زیست زا بنویسید؟

 

 

15- علل و عوامل بیماری زا کدامند ؟ ( چهار مورد )

 

 

16-یک رفتار ناسالم را  مثال زده و زنجیره آثار و نتایج آن را تا شش حلقه بنویسید؟

 

 

موفق و پیروز باشید   

نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

                               بسمه تعالی                                                            

                    سئوالات درس حرفه وفن پایه ی دوم راهنمایی                                  

 

1- درستی یا نادرستی جملات زیر را با حروف (ص ) یا ( غ ) مشخص کنید.

1-1 برای تولید محصولات فناوری نیازی به تغییر دادن مواد اولیه نیست.     (                )

1-2 در جریان متناوب جهت جریان و مقدار آن همواره ثابت است .     (                )

1-3 یک متر مکعب آب آلوده 4000متر مکعب آب پاکیزه را آلوده می کند .   (                 )

1-4 پایداری و وفادارماندن به به تصمیم درست خیلی آسان می باشد .   (                 )

1-5 داروهای که ورزشکاران برای دوپینگ استفاده می کنند جزء داروهای محرک می باشد (                 )

1-6 همه ی خطرات ناشی از جریان برق را می توان به وسیله سیم اتصال به زمین(ارت ) رفع کرد.(                )

 

2- گزینه صحیح را با علامت (      )  مشخص کنید .

2-1 حذف کدام یک از مراحل ساخت یک وسیله (محصول فناوری ) ممکن است خطراتی برای مصرف کننده ایجاد کند ؟

الف- فرآیند (      ) ب- دانش و مهارت (       )  ج- ارزشیابی (      )  د- طراحی  (       )

2-2 کدام یک از موارد زیر مربوط به ورودی یک سیستم نمی باشد؟

الف- نیروی انسانی (    ) ب- طراحی (      )ج-مواد و ابزار (     )د- سرمایه و انرژی (    ) 

2-3 اگر در اثر باد شدید سیم های برق در یکی از خیابان ها بریده شود . احتمال کدام یک از خطرات ناشی از جریان برق بیشتر است؟

الف- اتصال کوتاه (     )       ب- اتصال سیم فاز به بدنه فلزی وسایل برقی (     )      ج- اتصال سیم فاز به زمین (      )     د-  مورد الف و ج (    )

2-4 در جمله ی ((نجار با برش چوب  آن ها را با چسب و میخ به هم اتصال می دهد و میز چوبی می سازد )) پردازش کدام است ؟

الف- نجار (   )ب- چسب و میخ  (  ) ج- اتصال قطعات چوبی (  ) د- میز چوبی (      )

2-5 کدام یک از قطعات الکترونیکی زیر برای تبدیل جریان متناوب به جریان مستقیم در مدارهای الکترونیکی به کار میرود ؟(شمای فنی دیود مدنظر است )

الف-                   (  )  ب-           (    ) ج-                (     )      د-                (     )

2-6 کدام یک از رفتار های ناسالم زیر در گروه رفتار های پر خطر قرار می گیرد؟

الف-مشورت با همسالان ( )ب- ورزش نکردن( )ج- مسواک نزدن ( )د- خوردن تنقلات زیاد (  )

2-7 اختراع کدام قطعه الکترونیکی زیر موجب کم حجم شدن و ارزان تر شدن وسایل الکترونیکی گردیده است ؟

الف- دیود (        )      ب- ترانزیستور (     ) ج- آی سی (     )   د- مقاومت (     )

 

3- جا های خالی زیر را با کلمات مناسب پر کنید.

3-1 تغییراتی که در اثر استفاده از داروها در بدن ایجاد می شود بستگی به ..................آن دارو دارد .

3-2 مناسب ترین آب برای آشامیدن آب .................................... است .

3-3 به تغییر جهت جریان الکتریکی در واحد زمان ............................. می گویند .

3-4 به صفحاتی که بر روی آن ها قطعات الکترونیکی نصب می شود ........................ گفته می شود .

3-5 آن چه به عنوان محصول نهایی از یک سیستم بدست می آید ............................. نام دارد.

 

توجه: در سئوالات بالا اگر خط خوردگی وجود داشته باشد نمره آن سئوال برای شما منظور نخواهد شد

4- برای تولید یک محصول فناوری به چه نکاتی باید توجه کرد؟ (   چهار مورد ذکر کنید)

 

 

5- هریک از موارد زیر مربوط به کدام یک ازسه  قسمت اصلی سیستم مربوط می شوند ؟ نام آن را در مقابل هریک بنویسید

1- کارنامه قبولی شما دانش آموز عزیز  (                 )

 2- کندن خیابان توسط شرکت گاز (                     )

3- تخم مرغ  روغن و نمک جهت تهیه نیمرو (                            )     

 4- تفکیک نامه ها بر اساسی کدپستی در اداره پست (                    )

6- حفاظت الکتریکی چیست ؟

 

7- من چیستم ؟ (( قطعه ای الکترونیکی هستم  که جریان الکتریکی  را فقط در یک جهت عبور می دهم .))

الف- نام من : .......................      ب-  جنس من : ..................................  

  ج-  دو نمونه از انواع  من : ......................و ........................

8- وظیفه خازن را بنویسید ؟

 

9- کار مقاومت چیست ؟ دو مورد از انواع مقاومت ها را بنویسید؟

 

10- چه عواملی باعث آلودگی و خالی شدن ذخایر آب می شود ؟ ( چهار مورد نام ببرید)

 

 

11- رفتار های ناسالم کم خطر به چه رفتار های گفته می شود ؟ مثال بزنید

 

 

12- دارو چیست ؟

 

13- دارو های کاهنده به چه داروهای گفته می شود ؟ مثال بزنید

 

 

14- داروی غیر مجاز به چه داروی گفته می شود ؟ مثال بزنید

 

 

15 به مدارهای زیر توجه کنید . در مدار الف مدار سری و مدار ب مدار موازی مدنظر است

 

1- در مدار(( الف ))با سوختن یکی از لامپ ها چه تغییری پیش می آید ؟ توضیح دهید

 

 

2- در مدار(( ب)) با سوختن یکی از لامپ ها چه اتفاقی می افتد ؟ توضیح دهید

 

موفق و منصور باشید   

نویسنده: علی خزائی - ٤ شهریور ۱۳٩٠

پاسخ صحیح را با علامت  ×  مشخص کنید . ( 1 نمره )

 1 – کدام قسمت موتور الکتریکی جریان برق را به آرمیچر می رساند ؟

 

الف – استاتور               ب – بدنه و محفظه               ج – جاروبک و جارو نگهدار           د – روتور

 

2 – مریم 8 سال دارد اما از رشد کافی برخوردار نیست مصرف کدام گروه از مواد غذایی زیر به رشد و ترمیم  

      سلولهای بدن او کمک می کند ؟

 الف – پروتئین ها           ب – چربیها                         ج – قندها                د – ویتامین ها

 3 – برای ساخت قفسه ی آشپزخانه کدام فرآورده ی چوب مناسب تراست ؟

 الف – ترکیب چوب و سیمان                                           ب – ترکیب چوب و یونولیت

 

ج – روکش طبیعی                                                        د – روکش مصنوعی

 

4 – کدام یک از ماهیان پرورشی زیر جزء ماهیان سردابی می باشند ؟

 

الف – امور                          ب – بیگ هد                        ج – کپور                  د – قزل آلا

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 صحیح و یاغلط بودن جملات زیر را مشخص کنید . ( 5 /. نمره )

 5 – آوومتر عقربه ای مقدار کمیت ها را به صورت عدد نشان می دهد .           ص                      غ

 

6 – لباس کودک تب دار بهتر است ، خنک و نمدار باشد .          ص                     غ   

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید . ( 5 / 1 نمره )

 7 – دانش آمـــــوزان کلاسی فعالیت های عملی را به صورت گروهی انجام می دهنــــــــــــد زیرا این کار باعث پرورش قدرت ..............................و  ............................... آن ها می شود .

 

8 -  معمولا فاصله درختان در باغ ها به کوچکی و بزرگی ............................. و وضعیت .................... بستگی دارد .

 

9 – دیفرانسیل وظیفه انتقال حرکت از .......................... به ............................ را بر عهده دارد .

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

                     پاسخ صحیح را داخل پرانتز بنویسید .

10 – جملات ستون 1 را با کلمات ستون 2  جور کنید وپاسخ صحیح را داخل پرانتز بنویسید . ( در ستون 2 دو مورد اضافه است )  ( 75 / . نمره )

 

                       1 – نوع لکه                                              2 – ماده پاک کننده

                      ـــــــــــــــــــــ                                              ـــــــــــــــــــــــــــــــ

                     جوهر روی پارچه  (                   )                               استون

                       لاک ناخن             (                   )                              آب ژاول  

                       قهوه و چای          (                  )                               آمونیاک   

                                                                                                   جوهر لیمو

                                                                                                    گلیسرین

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

                                  به سولات زیر پاسخ دهید .

11 – علی در حال ساختن ماکت ساختمان متوجه شد که چسب مایع ، یونولیت را ذوب می کند برای رفع این مشکل و وصل کردن قطعات از چه چیز هایی می تواند استفاده کند ؟ ( دو مورد )  ( 5/. نمره )

 

12 – زهرا دوست نداشت قبل از رفتن به مدرسه صبحانه بخورد . اما با توصیه و توضیحات مادر قانع شد که باید صبحانه بخورد ، توضیح مادر در مورد اهمیت صبحانه چیست ؟  ( 5 / . نمره )

 

13 – روش های آبیاری را نام ببرید . ( 75 / . نمره  )

 

14 – نگه داری مواد غذایی در سرما چه مزایایی دارد ؟ ( سه مورد ) ( 75 / . نمره )

  

 

15 – هر یک از وسایل زیر برای جلو گیری از چه خطراتی هنگام ساختمان سازی استفاده می شود ؟ ( 75 / . نمره )

 

داربست و توری :

 

کمربند ایمنی :

 

16 – دلایل تکثیر طبیعی ( افزایش طبیعی ) کندو چیست ؟ توضیح دهید . ( 1 نمره ) 

 

 

موفق باشید                                               جمع بارم 8 نمره

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

این روزها در مجلات,روزنامه ها,تلویزیون وغیره از همه چیز میشنویم ولی بیشتر از همه فعالیت های صلح آمیزوغیر صلح آمیز هسته ای است که ذهنمان را مشغول میسازد.در اینجا سعی بر آن است که مطالب حتی الامکان به صورت عامه فهم وبه گونه ای که حق مطلب ادا شود,برای شما توضیحاتی پیرامون بمب های هسته ای ,تشعشعات هسته ای ونیروگاههای هسته ای عنوان شود.

قبل از اینکه به اصل موضوع بپردازیم خدمت دوستان خوبم باید عرض کنم که این مطالب ممکن است برای عده ای از دوستان بسیار پیش پا افتاده وساده باشه به هر حال شما به بزرگی خودتون ببخشید و اینو هم در نظر بگیرید که مخاطب های این وبلاگ ممکنه از هر قشری باشند پس ما هم مجبوریم که ملاحظه حال اونا رو هم بکنیم....

و اما اصل موضوع....

میدانیم که دنیای اطرافمان از 92 عنصر موجود در طبیعت ساخته شده است. به این شکل که عناصر از اتم ها ساخته شده اند وتشکیل مولکول آن عنصر را میدهند و اگر این مولکولها در کنار یکدیگرقرار گیرند ماده بوجود می آید. بسیاری از مواد از عناصر مختلف تشکیل شده اند بنابراین اتم های مختلفی در آنها وجود دارد. لازم به ذکر است قطر اتم 10 به توان منفی ده متر میباشد واندازه هسته در مرکز اتم0001/0 بزرگی اتم کوچکتر است و یا به عبارتی دقیقتر قطر کامل هسته به طور میانگین 10به توان منفی 15 متر میباشد.

ابتدا به تشریح ساختمان اتم میپردازیم:

در داخل هر اتم سه ذره وجود دارد:الکترون با بار منفی , پروتون با بار مثبت و نوترون خنثی. بارهای همنام یکدیگر را دفع و بارهای غیر همنام یکدیگر را جذب میکنند بجز نوترون که هیچ عکس العملی ندارد.

هسته اتم هر عنصر از پروتون و نوترون تشکیل شده است که مجموع تعداد آنها را عدد اتمی آن عنصر ,وبه آنها نوکلئون میگویند. لازم به ذکر است جرم نوترون 675/1ضربدر 10 به توان منفی 27 کیلوگرم ,وجرم پروتون 673/1ضربدر 10 به توان منفی 27 میباشد.

پروتون های تشکیل دهنده هسته اتم چون دارای بار مثبت هستند پس طبیعی است که یکدیگر را دفع کنند برای جلوگیری از این اتفاق نوترون ها مانند چسبی از متلاشی شدن هسته جلوگیری میکنند.الکترون ها نیز در مدارات بیضی شکل و نامنظم در اطراف هسته با سرعت بسیار زیاد در حال گردشند وهر چه این الکترون ها به لایه والانس نزدیکتر میشوند تعلق آنها به هسته کاهش میابد(بر اساس مدل اتمی بور).

اما اگر بخواهیم علمی تر بحث کنیم باید بگوئیم تقریبا سه نیرو در هسته هر اتم وجود داردکه یکی از آنها سعی در انهدام هسته و دو تای دیگر سعی در پایداری هسته دارند. اولی نیروی کولنی یا همان دافعه پروتونی میباشد , دومی نیروی گرانش ناشی از جاذبه بین ذرات جرم دار است وسومی که مهمترین دلیل جلوگیری از متلاشی شدن هسته میباشد همان نیروی هسته ای است. دقت کنید نیروی کولنی بسیار ناچیز است و نمیتواند به تنهایی هسته را متلاشی کند و نیروی گرانش ذرات نیز بسیار کم میباشد و توانایی در تعادل نگه داشتن هسته را ندارد,در واقع این نیروی هسته ای است که اتم را در تعادل نگه داشته و از واپاشیده شدن نوکلئون ها جلوگیری میکند. برای توضیح این نیرو باید گفت اگر فاصله بین پروتون و نوترون از 5 ضربدر 10 به توان منفی 15 متر(5فمتو متر) بیشتر شود نیروی هسته ای وجود ندارد , بر عکس اگر این فاصله از مقدار یاد شده کمتر شود نیروی هسته ای بیشترمیشود بدین طریق هسته از متلاشی شدن نجات میابد.

سال 1905 در یک آپارتمان کوچک در شماره 49 خیابان کرامر گاسه در برلین (منزل مسکونی اینشتین)اتفاق بزرگی افتاد ; کسی چه میدانست با کشف فرمول معروف نسبیت خاص E=mc2 میتوان جان هزاران نفر را در هیروشیما و ناکازاکی گرفت و یا اینکه برای میلیون ها نفر در سرار جهان برق و انرژی تولید کرد ؟!

فرمول E=mc2 به ما میگوید که اندازه انرژی آزاد شده برابر است با تغییرات جرم جسم تبدیل شده در مجذور سرعت نور. به این معنی که اگر ما جسمی به جرم مثلا یک کیلوگرم را با سرعتی نزدیک به سرعت نور به حرکت درآوریم انرژی معادل 9ضربدر10به توان 16 ژول خواهیم داشت که رقم بسیار وحشتناکی است ولی واقعیت این است که چنین چیزی غیر ممکن است !!! چرا ؟

چون بر اساس همان فرمول نسبیت حرکت با سرعت نور برای اجسام غیر ممکن است. برای درک بهتر موضوع فرمول را به شکل دیگری مینویسیم : m=E/C2 اگر C2 ثابت فرض شود به روشنی پیداست که انرژی و جرم نسبت مستقیم با یکدیگر دارند ,حال اگر ما بخواهیم جسمی به جرم m را با سرعت نور © به حرکت درآوریم طبیعتا باید به آن انرژی بدهیم و از آنجا که m و E با یکدیگر نسبت مستقیم دارند پس هر چه انرژی بیشتر شود m نیز بزرگتر میشود ودر واقع قسمت اعظم انرژی صرف ازدیاد جرم میشود تا سرعت دادن به جسم . پس تقریبا به بی نهایت انرژی نیاز داریم واین همان چیزی است که حرکت با سرعت نور را برای اجسام غیر ممکن میکند.

قبل از اینکه توضیحات بیشتری داده شود لازم است کمی هم در مورد راههای آزاد کردن انرژی هسته ای بگوئیم.

به طور کلی انرژی موجود در هسته به دو روش آزاد میشود :

1 - روش شکافت هسته ای که در آن یک اتم سنگین مانند اورانیوم تبدیل به دو اتم سبکتر میشود . ویا به عبارتی دیگر وقتی که هسته ای سنگین به دو یا چند هسته با جرم متوسط تجزیه میشود میگویند شکافت هسته ای رخ داده است و وقتی هسته ای با عدد اتمی زیاد شکافته شود , مقداری از جرم آن ناپدید وبه انرژی تبدیل میشود(طبق قانون نسبیت).

2 - روش همجوشی (گداخت هسته ای) ; که در آن دو اتم سبک مانند هید روژن تبدیل به یک اتم سنگین مانند هلیم میشود. درست همانند اتفاقی که در حال حاضر در خورشید می افتد, که در هر دو حالت انرژی قابل توجهی آزاد می شود.

در حال حاضر اکثر بمب های هسته ای ونیروگاههای هسته ای بروش شکافت هسته عمل میکنند .

حال دوباره به توضیحات مربوط اتم بر میگردیم . در اینجا لازم است نکاتی را در مورد پایداری و ناپایداری توضیخ دهیم...

اگرما 13 پروتون را با 14 نوترون ترکیب کنیم هسته ای خواهیم داشت که اگر 13 الکترون در اطراف آن گردش کنند یک اتم آلومینیوم را میسازند .حال اگر میلیاردها عدد از این اتم ها را در کنار هم قرار دهیم آلومینیوم را می سازیم(AL27) که با آن انواع وسایل نظیر قوطی ها و درب وپنجره ها و غیره... را میتوان ساخت.

حال اگر همین آلومینیوم را در شیشه ای قرار دهیم ! وچند میلیون سال به عقب برگردیم این آلومینیوم هیچ تغییری نخواهد کرد ,پس آلومینیوم عنصری پایدار است . تا حدود یک قرن پیش تصور بر این بودکه تمام عناصر پایدار هستند. مساله مهم دیگر اینکه بسیاری از اتم ها در اشکال متفاوتی دیده می شوند . برای مثال : مس دو شکل پایدار دارد , مس 63 ومس 65 که به این دو نوع ایزوتوپ گفته می شود .هر دوی آنها 29 پروتون دارند اما چون در عدد اتمی 2 واحد فرق دارند به سادگی می توان فهمید که تعداد نوترون های اولی 34 ودیگری 36 است وهر دوی آنها پایدار هستند.در حدود یک قرن پیش دانشمندان متوجه شدند گه همه عناصر ایزوتوپ هایی دارند که رادیواکتیو هستند.مثلا : هیدروژن را در نظر بگیرید , در مورد این عنصر سه ایزوتوپ شناخته شده است.

1 - هیدروژن معمولی یا نرمال (H1) در هسته اتم حود یک پروتون دارد وبدون هیچ نوترونی. البته واضح است چون نیازی نیست تا خاصیت چسبانندگی خود را نشان دهد چرا که پروتون دیگری وجود ندارد.

2 - هیدروژن دوتریم که یک پروتون ویک نوترون دارد و در طبیعت بسیار نادر است. اگرچه عمل آن بسیار شبیه هیدروژن نوع اول است برای مثال میتوان از آن آب ساخت اما میزان بالای آن سمی است.

هر دو ایزوتوپ یاد شده پایدار هستند اما ایزوتوپ دیگری از هیدروژن وجود دارد که ناپایدار است !

3 - ایزوتوپ سوم هیدروژن (تریتیوم) که شامل دو نوترون و یک پروتون است. همان طور که قبلا گفته شد این نوع هیدروژن ناپایدار است . یعنی اگر مجددا ظرفی برداریم واین بار درون آن را با این نوع از هیدروژن پر کنیم و یک میلیون سال به عقب برگردیم متوجه میشویم که دیگر هیدروژنی نداریم و همه آن به هلیم 3 تبدیل شده است (2 پروتون و یک نوترون) واین ها همه توضیحاتی ساده در مورد پایداری و ناپایداری بود.

در یک پاراگراف ساده میتوان گفت که هر چه هسته اتم سنگین تر شود تعداد ایزوتوپ ها بیشتر میشود و هر چه تعداد ایزوتوپ ها بیشتر شود امکان بوجود آمدن هسته های ناپایدار نیز بیشتر خواهد شد و در نتیجه احتمال وجود نوع رادیواکتیو نیز بیشتر میشود.

در طبیعت عناصر خاصی را میتوان یافت که همه ایزوتوپ هایشان رادیو اکتیو باشند.برای مثال دو عنصر سنگین طبیعت که در بمب ها ونیروگاههای هسته ای از آنها استفاده می شود را نام میبریم : اورانیوم و پلوتونیوم.

اورانیوم به طور طبیعی فلزی است سخت,سنگین,نقره ای و رادیواکتیو,با عدد اتمی 92.سالهای زیادی از آن به عنوان رنگ دهنده لعاب سفال یا تهیه رنگهای اولیه در عکاسی استفاده میشد و خاصیت رادیواکتیو آن تا سال 1866 ناشناخته ماند و قابلیت آن برای استفاده به عنوان منبع انرژی تا اواسط قرن بیستم مخفی بود.

خصوصیات فیزیکی اورانیوم

اورانیوم طبیعی (که بشکل اکسید اورانیوم است) شامل3/99% از ایزوتوپ اورانیوم 238 و7/0% اورانیوم 235است. که نوع 235 آن قابل شکافت است و مناسب برای بمب ها ونیروگاههای هسته ای است. این عنصر از نظر فراوانی در میان عناصر طبیعی پوسته در رده 48 قراردارد. از نظر تراکم و چگالی باید گفت 6/1 مرتبه متراکم تر از سرب است.وهمین تراکم باعث سنگین تر شدن آن می شود.برای مثال اگر یک گالن شیر وزنی حدود 4 کیلوگرم داشته باشد ,یک گالن اورانیوم 75 کیلوگرم وزن دارد!!!

انواع اورانیوم

اورانیوم با غنای پایین که میزان اورانیوم 235 آن کمتر از 25% ولی بیشتر از7/0% است که سوخت بیشتر راکتورهای تجاری بین 3 تا 5 درصد اورانیوم 235 است.

اورانیوم با غنای بالا که در اینجا بیشتر از 25% وحتی در مواردی آن را تا98% نیز غنی میکنند و مناسب برای کاربردهای نظامی وساخت بمب های هسته ای است.

و اما منظور از غنی سازی اورانیوم چیست؟

بطوربسیار خلاصه غنی سازی عبارت است از انجام عملی که بواسطه آن مقدار اورانیوم 235 بیشتر شود و مقدار اورانیوم 238 کمتر. که پس از جمع آوری اورانیوم 238 ,آن را زباله اتمی می نامند.

غنی سازی اورانیوم به روشهای مختلفی انجام می شود که چند مورد از آن را خدمت شما یادآور می شویم: 1-استفاده از اصل انتشار گازها 2-استفاده از روش فیلترینگ 3-استفاده از میدانهای مغناطیسی 4- استفاده از دستگاه سانتریفوژ که در حال حاضر روش چهارم متداولترین,باصرفه ترین و مطمئن ترین روش به شمار میآید.

در اواخر سال 1938 هان,مایتنر و اشتراسمن به اکتشافی دست یافتند که دنیا را تحت تاثیر قرار داد ,آنها متوجه شدند که میتوان کاری کرد که هسته های اورانیوم 235 شکسته شوند.

فرض کنید که نوترونی در اطراف یک هسته اورانیوم 235 آزادانه در حال حرکت است,این هسته تمایل زیادی دارد که نوترون کند را به درون خود بکشاند وآن راجذب کند.هسته اورانیوم پس از گیر اندازی این نوترون,دیگر هسته ای پایدار نیست وناگهان از هم شکافته می شود این هسته در طی فرآیند شکافت به دو یا چند هسته با جرم کوچکتر ,یعنی به صورت هسته های عناصر نزدیک به مرکز جدول تناوبی تجزیه می شود.به طور کلی در فرآیند شکافت اگر یک نوترون به هسته اصابت کند به طور میانگین 5/?نوترون در اثر شکافت آزاد می شود حال اگر ما تعداد نوترون های آزاد شده را 3 عدد فرض کنیم و مدت زمان لازم برای تحقق هر شکافت 01/0 ثانیه باشدمقدار اورانیوم مصرف شده در طی زمان یک ثانیه در حدود 10به توان 23 کیلوگرم خواهد بود !!! واضح است که واکنش زنجیره ای شکافت میتواند مقادیر قابل توجهی از اورانیوم را در مدت زمان ناچیزی به انرزی تبدیل کند.با توجه به توضیحات داده شده به وضوح مشخص است که ما نیازی به تولید مستمر نوترون نداریم بلکه با اصابت اولین نوترون به هسته وآزاد شدن نوترون های ناشی از فرآیند شکافت ما میتوانیم نوترون مورد نیاز خود را بدست آوریم که مسلما این تعداد نوترون بسیار بیشتر از نیاز ما خواهد بود. لازم به ذکر است که به حداقل مقدار اورانیومی که برای فرآیند شکافت لازم است جرم بحرانی یا مقدار بحرانی می گویند واز به هم پیوستن دو یا چند جرم بحرانی یک ابر جرم بحرانی حاصل می شود.

حال اگر بخواهیم واکنش زنجیره ای ادامه پیدا کند,حفظ یک اندازه بحرانی برای ماده اولیه اورانیوم ضرورت دارد .در صورتی که مقدار اورانیوم را خیلی کمتر از جرم بحرانی بگیریم ,بیشتر نوترون های تولیدی فرار خواهند کرد زیرا این فرار به عواملی چون : شکل فیزیکی اورانیوم و جرم آن وابسته است و در نتیجه واکنش متوقف می شود. از سوی دیگر اگر مقدار اورانیوم را فوق العاده زیاد بگیریم مثلا به اندازه یک ابر جرم بحرانی,تمام نوترون های تولیدی در واکنش های بعدی شرکت خواهند کرد وانرژی آزاد شده در یک فاصله زمانی کوتاه آنچنان زیاد خواهد شد که نتیجه ای جز انفجار نخواهد داشت!! بین این دو حالت یک خط فاصل وجود دارد:اگر بزرگی کره اورانیومی شکل را درست برابر اندازه بحرانی بگیریم آنگاه از هر شکافت فقط یک نوترون برای شرکت در شکافت بعدی باقی می ماند در این صورت واکنش با آهنگ ثابتی ادامه می یابد. از خاصیت حالت سوم برای توجیح عملکرد نیروگاههای هسته ای استفاده می کنند. حال اگر به اندازه کافی اورانیوم 235 در اختیار داشته باشیم به آسانی می توانیم یک بمب ساده بسازیم !!!!! به این شکل که دو نیم کره از اورانیوم 235 را که هر کدام به اندازه جرم بحرانی است در دو انتهای یک استوانه قرار میدهیم و این دو قطعه را بوسیله ساز وکاری که خود طراحی کرده ایم ناگهان به یکدیگر متصل می کنیم که در این حالت ابر جرم بحرانی تشکیل می شود,حال اگر توسط دستگاه نوترون ساز نوترونی به هسته نزدیک کنیم وقوع انفجار حتمی است!!

در عمل برای آنکه انفجاری بزرگ و موثر حاصل شود ریزه کاری های زیادی را باید رعایت کرد.

در هر حال برای توضیح عملکرد نیروگاههای هسته ای لازم به ذکر است راکتورهای هسته ای را چنان طراحی میکنند که در آنها واکنش شکافت در شرایطی نزدیک به حالت بحرانی تحقق یابد. قلب راکتور اساسا متشکل است از سوخت(در این مورد اورانیوم 235) که در استوانه های مخصوص در بسته ای جا سازی شده اند. این استوانه ها در ماده ای که کند کننده نامیده می شوند غوطه ورشده اند.کند کننده به منظور کند سازی و باز تاباندن نوترونهایی که در واکنش شکافت تولید میشوند مورد استفاده قرار میگیرد که متداول ترین آنها عبارتند از:آب,آب سنگین وکربن. که در اینجااگر در آب معمولی (H2O) به جای ایزوتوپ هیدروژن معمولی از ایزوتوپ هیدروژن دوتریم استفاده شود آب سنگین بدست می آید.

سرعت واکنش را نیز می توان به کمک چند میله کنترل کرد که این میله ها در قلب راکتور قرار می گیرند. این میله ها معمولا از ماده ای مانند کادمیوم که نوترون ها را بخوبی جذب میکند ساخته می شوند. برای آنکه آهنگ واکنش افزایش یابد میله ها را تا حدودی از قلب راکتور بیرون می آورند ,برای کاستن از سرعت واکنش و یا متوقف ساختن آن,میله ها را بیشتر در قلب راکتور فرو میبرند.در نهایت واکنش صورت گرفته در راکتور به صورت گرمای بسیار زیادی ظاهر می شود بنابراین طبیعی است که راکتور ها همانند یک کوره عمل کنند وسوختش به جای گاز,نفت ویا ذغال سنگ ,اورانیوم 235 باشد. گرمای تولید شده را به کمک جریان سیالی که از قلب راکتور میگذرد به محفظه مبادله کننده گرما که در آن آب وجود دارد منتقل میکنند و درآنجا آب داخل مبادله کننده را تبخیر میکنند ;بخار متراکم شده پس از به گردش درآوردن توربین ژنراتورهای مولد برق,مجددا به داخل محفظه مبادله کننده باز میگردد.البته سیال گرم شده چون از قلب راکتور می گذرد و درآنجا در معرض تابش پرتوهای رادیواکتیو قرار میگیرد مستلزم مراقبت های ویژه است.

و اما نکاتی جالب در مورد بمب های هسته ای

منطقه انفجار بمب های هسته ای به پنج قسمت تقسیم میشود:1- منطقه تبخیر 2- منطقه تخریب کلی 3- منطقه آسیب شدید گرمایی 4- منطقه آسیب شدید انفجاری 5- منطقه آسیب شدید باد وآتش . که در منطقه تبخیر درجه حرارتی معادل سیصد میلیون درجه سانتیگراد !!! بوجود می آید و اگر هر چیزی از فلز گرفته تا انسان وحیوان در این درجه حرارت قرار بگیر آتش نمیگیرد بلکه بخار می شود!!!!

اثرات زیانبار این انفجار حتی تا شعاع پنجاه کیلومتری وجود دارد و موج انفجار آن که حامل انرژی زیادی است می تواند میلیون ها دلار از تجهیزات الکترونیکی پیشرفته نظیر: ماهواره ها و یا سیستم های مخابراتی را به مشتی آهن پاره تبدیل کند و همه آنها را از کار بیندازد.

اینها همه اثرات ظاهری بمب های هسته ای بود پس از انفجار تا سال های طولانی تشعشعات زیانبار رادیواکتیو مانع ادامه حیات موجودات زنده در محل های نزدیک به انفجار می شود.

رادیو اکتیو از سه پرتو آلفا,بتا و گاما تشکیل شده است که نوع گامای آن از همه خطرناک تر است و با توجه به فرکانس بسیار بالا ,جرم و انرژی بالایی که دارد اگر به بدن انسان برخورد کند از ساختار سلولی آن عبور کرده و در مسیر حرکت خود باعث تخریب ماده دزوکسی ریبو نوکلوئیک اسید یا همان DNA و سرانجام زمینه را برای پیدایش انواع سرطان ها,سندرم ها ونقایص غیر قابل درمان دیگر فراهم می کند وحتی این نقایص به نسلهای آینده نیز منتقل خواهد شد.

و اما کاربرد تشعشعات رادیواکتیو چیست؟

بسیاری از محصولات تولیدی واکنش شکافت هسته ای شدیدا ناپایدارند و در نتیجه ,قلب راکتور محتوی مقادیر زیادی نوترون پر انرژی ,پرتوهای گاما,ذرات بتا وهمچنین ذرات دیگر است. هر جسمی که در راکتور گذاشته شود ,تحت بمباران این همه تابشهای متنوع قرار میگیرد. یکی از موارد استعمال تابش راکتور تولید پلوتونیوم 239 است .این ایزوتوپ که نیمه عمری در حدود24000سال دارد به مقدار کمی در زمین یافت می شود . پلوتونیوم 239 از لحاظ قابلیت شکافت خاصیتی مشابه اورانیوم دارد.برای تولید پلوتونیوم239,ابتدا اورانیوم 238 را در قلب راکتور قرار می دهند که در نتیجه واکنش هایی که صورت می گیرد ,اورانیوم239 بوجود می آید.اورانیوم 239 ایزوتوپی ناپایدار است که با نیمه عمری در حدود 24 دقیقه,از طریق گسیل ذره بتا ,به نپتونیوم 239 تبدیل می شود . نپتونیوم 239 نیز با نیمه عمر 2/4 روز و گسیل ذره بتا واپاشیده و به محصول نهایی یعنی پلوتونیوم 239 تبدیل می شود.در این حالت پلوتونیوم239 همچنان با مقادیری اورانیوم 238 آمیخته است اما این آمیزه چون از دو عنصر مختلف تشکیل شده است ,بروش شیمیایی قابل جدا سازی است.امروزه با استفاده از تابش راکتور صدها ایزوتوپ مفید میتوان تولید کردکه بسیاری از این ایزوتوپ های مصنوعی را در پزشکی بکار میبریم. در پایان باید بگوئیم اثرات زیانبار انفجار های اتمی و تشعشعات ناشی از آن باعث آلودگی آبهای زیر زمینی ,زمین های کشاورزی و حتی محصولات کشاورزی می شود ولی با همه این مضرات اورانیوم عنصری است ارزشمند;زیرا در کنار همه سواستفاده ها می توان از آن به نحوی احسن و مطابق با معیارهای بشر دوستانه استفاده نمود. فراموش نکنید از اورانیوم و پلوتونیوم می توان استفاده های صلح آمیز نیز داشت چرا که از انرژی یک کیلوگرم اورانیوم 235 می توان چهل هزار کیلو وات ساعت ! الکتریسیته تولید کرد که معادل مصرف ده تن ذغال سنگ یا 50000گالن نفت است!!!!!!!!

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠
یک ژنراتور الکتریکی دستگاهی است که از یک منبع انرژی مکانیکی تولید انرژی الکتریکی می‌کند. این فرآیند را تولید الکتریسته می‌نامند.

 

مقدمه

قبل از اینکه ارتباط بین مغناطیس و الکتریسته کشف شود، ژنراتورها از اصول الکتروستاتیک بهره می‌بردند. ماشین ویمشارت از القای الکتروستاتیک یا تأثیر کردن استفاده می‌کرد. ژنراتور واندوگراف از اثر تریبوالکتریک برق مالشی برای جدا سازی بارهای الکتریکی با استفاده از اصطکاک بین عایقها استفاده می‌کرد. ژنراتورهای الکتروستاتیک کارآمد نیستند و تنها برای آزمایشات علمی که نیازمند ولتاژهای بالا است، مناسب هستند.



تصویر





فارادی

در سال 1831–1832م مایکل فارادی کشف کرد که بین دو سر یک هادی الکتریکی که بصورت عمود بر یک میدان مغناطیسی حرکت می‌کند، اختلاف پتانسیلی ایجاد می‌شود. او اولین ژنراتور الکترومغناطیسی را بر اساس این اثر ساخت که از یک صفحه مسی دوار بین قطبهای یک آهنربای نعل اسبی تشکیل شده بود. این وسیله یک جریان مستقیم کوچک را تولید می کرد.

دینامو

دینامو اولین ژنراتور الکتریکی قادر به تولید برق برای صنعت بود و کماکان مهمترین ژنراتور مورد استفاده در قرن بیست و یکم است. دینامو از اصول الکترومغناطیس برای تبدیل چرخش مکانیکی به یک جریان الکتریکی متناوب ، استفاده می‌کند. اولین دینامو بر اساس اصول فارادی در سال 1832 توسط هیپولیت پیکسی که یک سازنده تجهیزات بود، ساخته شد. این وسیله دارای یک آهنربای دائم بود که توسط یک هندل گردانده می‌شد. آهنربای چرخنده بگونه‌ای قرار داده می‌شد که یک تکه آهن که با سیم پوشانده شده بود، از قطبهای شمال و جنوب آن عبور می‌کرد. پیکسی کشف کرد که آهنربای چرخنده ، هر بار که یک قطبش از سیم پیچ عبور می‌کند، تولید یک پالس جریان در سیم می‌کند. به علاوه قطبهای شمال و جنوب آهنربا جریانها را در جهتهای مختلف القا می‌کنند. پیکسی توانست با اضافه کردن یک کموتاتور جریان متناوب تولیدی به این روش را به جریان مستقیم تبدیل کند.

دیناموی گرام

به هر حال هر دوی این طرحها دارای مشکل یکسانی بودند: آنها پرشهای جریانی القا می‌کردند که از هیچ چیز پیروی نمی‌کرد. یک دانشمند ایتالیایی به نام آنتونیو پاسینوتی این مسأله را با جایگزینی سیم پیچ چرخنده توسط یک سیم پیچ حلقه‌ای که او با سیم پیچی یک حلقه آهنی درست کرده بود، حل کرد. این بدان معنی بود که آهنربا همواره از بخشی سیم پیچ عبور می‌کرد که این مسأله موجب یکنواختی جریان خروجی می‌شد. زنوب گرام چند سال بعد در حین طراحی اولین نیروگاه تجاری در پاریس در دهه 1870م ، این طرح را دوباره ابداع کرد. طراحی وی با نام دینامی گرام معروف است. نسخه‌های مختلف و تغییرات زیادی از آن هنگام تا کنون در این طراحی بوجود آمده است، اما ایده اصلی چرخش یک حلقه بی پایان از سیم ، کماکان قلب تمامی دیناموهای پیشرفته باقی ماند.

مفاهیم

دانستن این مطلب مهم است که ژنراتور تولید جریان الکتریکی می‌کنند و نه بار الکتریکی که در سیمهای سیم پیچی‌اش وجود دارد. این تا حدودی شبیه یک پمپ آب است که ایجاد یک جریان آب می‌کند اما خود آب را ایجاد نمی‌کند. ژنراتورهای الکتریکی دیگری هم وجود دارند، اما بر اساس دیگر پدیده‌های الکتریکی نظیر: پیزو الکتریسته و هیدرو دینامیک مغناطیسی ، ساختار یک دینامو شبیه یک موتور الکتریکی است و تمام انواع عمومی دیناموها می‌توانند مانند موتورها کار کنند. همچنین تمامی انواع عمومی موتورهای الکتریکی می‌توانند مانند یک ژنراتور کار کنند.

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

مقدمه

یک موتور الکتریکی ، الکتریسیته را به حرکت مکانیکی تبدیل می‌کند. عمل عکس آن که تبدیل حرکت مکانیکی به الکتریسیته است، توسط ژنراتور انجام می‌شود. این دو وسیله بجز در عملکرد ، مشابه یکدیگر هستند. اکثر موتورهای الکتریکی توسط الکترومغناطیس کار می‌کنند، اما موتورهایی که بر اساس پدیده‌های دیگری نظیر نیروی الکتروستاتیک و اثر پیزوالکتریک کار می‌کنند، هم وجود دارند.

ایده کلی این است که وقتی که یک ماده حامل جریان الکتریسیته تحت اثر یک میدان مغناطیسی قرار می‌گیرد، نیرویی بر روی آن ماده از سوی میدان اعمال می‌شود. در یک موتور استوانه‌ای ، روتور به علت گشتاوری که ناشی از نیرویی است که به فاصله‌ای معین از محور روتور به روتور اعمال می‌شود، می‌گردد.



img/daneshnameh_up/4/44/electromotor.jpg





اغلب موتورهای الکتریکی دوارند، اما موتور خطی هم وجود دارند. در یک موتور دوار بخش متحرک (که معمولاً درون موتور است) روتور و بخش ثابت استاتور خوانده می‌شود. موتور شامل آهنرباهای الکتریکی است که روی یک قاب سیم پیچی شده است. گر چه این قاب اغلب آرمیچر خوانده می‌شود، اما این واژه عموماً به غلط بکار برده می‌شود. در واقع آرمیچر آن بخش از موتور است که به آن ولتاژ ورودی اعمال می‌شود یا آن بخش از ژنراتور است که در آن ولتاژ خروجی ایجاد می‌شود. با توجه به طراحی ماشین ، هر کدام از بخشهای روتور یا استاتور می‌توانند به عنوان آرمیچر باشند. برای ساختن موتورهایی بسیار ساده کیتهایی را در مدارس استفاده می‌کنند.

انواع موتورهای الکتریکی

موتورهای DC

یکی از اولین موتورهای دوار ، اگر نگوییم اولین ، توسط مایکل فارادی در سال 1821م ساخته شده بود و شامل یک سیم آویخته شده آزاد که در یک ظرف جیوه غوطه‌ور بود، می‌شد. یک آهنربای دائم در وسط ظرف قرار داده شده بود. وقتی که جریانی از سیم عبور می‌کرد، سیم حول آهنربا به گردش در می‌آمد و نشان می‌داد که جریان منجر به افزایش یک میدان مغناطیسی دایره‌ای اطراف سیم می‌شود. این موتور اغلب در کلاسهای فیزیک مدارس نشان داده می‌شود، اما گاهاً بجای ماده سمی جیوه ، از آب نمک استفاده می‌شود.

موتور کلاسیک DC دارای آرمیچری از آهنربای الکتریکی است. یک سوییچ گردشی به نام کموتاتور جهت جریان الکتریکی را در هر سیکل دو بار برعکس می کند تا در آرمیچر جریان یابد و آهنرباهای الکتریکی، آهنربای دائمی را در بیرون موتور جذب و دفع کنند. سرعت موتور DC به مجموعه ای از ولتاژ و جریان عبوری از سیم پیچهای موتور و بار موتور یا گشتاور ترمزی ، بستگی دارد.

سرعت موتور DC وابسته به ولتاژ و گشتاور آن وابسته به جریان است. معمولاً سرعت توسط ولتاژ متغیر یا عبور جریان و با استفاده از تپها (نوعی کلید تغییر دهنده وضعیت سیم پیچ) در سیم پیچی موتور یا با داشتن یک منبع ولتاژ متغیر ، کنترل می‌شود. بدلیل اینکه این نوع از موتور می‌تواند در سرعتهای پایین گشتاوری زیاد ایجاد کند، معمولاً از آن در کاربردهای ترکشن (کششی) نظیر لکوموتیوها استفاده می‌کنند.
اما به هرحال در طراحی کلاسیک محدودیتهای متعددی وجود دارد که بسیاری از این محدودیتها ناشی از نیاز به جاروبکهایی برای اتصال به کموتاتور است. سایش جاروبکها و کموتاتور ، ایجاد اصطکاک می‌کند و هر چه که سرعت موتور بالاتر باشد، جاروبکها می‌بایست محکمتر فشار داده شوند تا اتصال خوبی را برقرار کنند. نه تنها این اصطکاک منجر به سر و صدای موتور می‌شود بلکه این امر یک محدودیت بالاتری را روی سرعت ایجاد می‌کند و به این معنی است که جاروبکها نهایتاً از بین رفته نیاز به تعویض پیدا می‌کنند. اتصال ناقص الکتریکی نیز تولید نویز الکتریکی در مدار متصل می‌کند. این مشکلات با جابجا کردن درون موتور با بیرون آن از بین می‌روند، با قرار دادن آهنرباهای دائم در داخل و سیم پیچها در بیرون به یک طراحی بدون جاروبک می‌رسیم.

موتورهای میدان سیم پیچی شده

آهنرباهای دائم در (استاتور) بیرونی یک موتور DC را می‌توان با آهنرباهای الکتریکی تعویض کرد. با تغییر جریان میدان (سیم پیچی روی آهنربای الکتریکی) می‌توانیم نسبت سرعت/گشتاور موتور را تغییر دهیم. اگر سیم پیچی میدان به صورت سری با سیم پیچی آرمیچر قرار داده شود، یک موتور گشتاور بالای کم سرعت و اگر به صورت موازی قرار داده شود، یک موتور سرعت بالا با گشتاور کم خواهیم داشت. می‌توانیم برای بدست آوردن حتی سرعت بیشتر اما با گشتاور به همان میزان کمتر ، جریان میدان را کمتر هم کنیم. این تکنیک برای ترکشن الکتریکی و بسیاری از کاربردهای مشابه آن ایده‌آل است و کاربرد این تکنیک می‌تواند منجر به حذف تجهیزات یک جعبه دنده متغیر مکانیکی شود.

موتورهای یونیورسال

یکی از انواع موتورهای DC میدان سیم پیچی شده موتور ینیورسال است. اسم این موتورها از این واقعیت گرفته شده است که این موتورها را می‌توان هم با جریان DC و هم AC بکار برد، اگر چه که اغلب عملاً این موتورها با تغذیه AC کار می‌کنند. اصول کار این موتورها بر این اساس است که وقتی یک موتور DC میدان سیم پیچی شده به جریان متناوب وصل می‌شود، جریان هم در سیم پیچی میدان و هم در سیم پیچی آرمیچر (و در میدانهای مغناطیسی منتجه) همزمان تغییر می‌کند و بنابراین نیروی مکانیکی ایجاد شده همواره بدون تغییر خواهد بود. در عمل موتور بایستی به صورت خاصی طراحی شود تا با جریان AC سازگاری داشته باشد (امپدانس/راکتانس بایستی مدنظر قرار گیرند) و موتور نهایی عموماً دارای کارایی کمتری نسبت به یک موتور معادل DC خالص خواهد بود.

مزیت این موتورها این است که می‌توان تغذیه AC را روی موتورهایی که دارای مشخصه‌های نوعی موتورهای DC هستند بکار برد، خصوصاً اینکه این موتورها دارای گشتاور راه اندازی بسیار بالا و طراحی بسیار جمع و جور در سرعتهای بالا هستند. جنبه منفی این موتورها تعمیر و نگهداری و مشکل قابلیت اطمینان آنهاست که به علت وجود کموتاتور ایجاد می‌شود و در نتیجه این موتورها به ندرت در صنایع مشاهده می‌شوند، اما عمومی‌ترین موتورهای AC در دستگاههایی نظیر مخلوط کن و ابزارهای برقی که گاهاً استفاده می‌شوند، هستند.

موتورهای AC

  • موتورهای AC تک فاز:

معمولترین موتور تک فاز موتور سنکرون قطب چاکدار است، که اغلب در دستگاه هایی بکار می رود که گشتاور پایین نیاز دارند، نظیر پنکه‌های برقی ، اجاقهای ماکروویو و دیگر لوازم خانگی کوچک. نوع دیگر موتور AC تک فاز موتور القایی است، که اغلب در لوازم بزرگ نظیر ماشین لباسشویی و خشک کن لباس بکار می‌رود. عموماً این موتورها می‌توانند گشتاور راه اندازی بزرگتری را با استفاده از یک سیم پیچ راه انداز به همراه یک خازن راه انداز و یک کلید گریز از مرکز ، ایجاد کنند.

هنگام راه اندازی ، خازن و سیم پیچ راه اندازی از طریق یک دسته از کنتاکتهای تحت فشار فنر روی کلید گریز از مرکز دوار ، به منبع برق متصل می‌شوند. خازن به افزایش گشتاور راه اندازی موتور کمک می‌کند. هنگامی که موتور به سرعت نامی رسید، کلید گریز از مرکز فعال شده ، دسته کنتاکتها فعال می‌شود، خازن و سیم پیچ راه انداز سری شده را از منبع برق جدا می‌سازد، در این هنگام موتور تنها با سیم پیچ اصلی عمل می‌کند.


  • موتورهای AC سه فاز:

برای کاربردهای نیازمند به توان بالاتر، از موتورهای القایی سه فاز AC (یا چند فاز) استفاده می‌شود. این موتورها از اختلاف فاز موجود بین فازهای تغذیه چند فاز الکتریکی برای ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی دوار درونشان ، استفاده می‌کنند. اغلب ، روتور شامل تعدادی هادیهای مسی است که در فولاد قرار داده شده‌اند. از طریق القای الکترومغناطیسی میدان مغناطیسی دوار در این هادیها القای جریان می‌کند، که در نتیجه منجر به ایجاد یک میدان مغناطیسی متعادل کننده شده و موجب می‌شود که موتور در جهت گردش میدان به حرکت در آید.

این نوع از موتور با نام موتور القایی معروف است. برای اینکه این موتور به حرکت درآید بایستی همواره موتور با سرعتی کمتر از فرکانس منبع تغذیه اعمالی به موتور ، بچرخد، چرا که در غیر این صورت میدان متعادل کننده‌های در روتور ایجاد نخواهد شد. استفاده از این نوع موتور در کاربردهای ترکشن نظیر لوکوموتیوها ، که در آن به موتور ترکشن آسنکرون معروف است، روز به روز در حال افزایش است. به سیم پیچهای روتور جریان میدان جدایی اعمال می‌شود تا یک میدان مغناطیسی پیوسته ایجاد شود، که در موتور سنکرون وجود دارد، موتور به صورت همزمان با میدان مغناطیسی دوار ناشی از برق AC سه فاز ، به گردش در می‌آید. موتورهای سنکرون را می‌توانیم به عنوان مولد جریان هم بکار برد.

سرعت موتور AC در ابتدا به فرکانس تغذیه بستگی دارد و مقدار لغزش ، یا اختلاف در سرعت چرخش بین روتور و میدان استاتور ، گشتاور تولیدی موتور را تعیین می‌کند. تغییر سرعت در این نوع از موتورها را می‌توان با داشتن دسته سیم پیچها یا قطبهایی در موتور که با روشن و خاموش کردنشان سرعت میدان دوار مغناطیسی تغییر می‌کند، ممکن ساخت. به هر حال با پیشرفت الکترونیک قدرت می توانیم با تغییر دادن فرکانس منبع تغذیه ، کنترل یکنواخت تری بر روی سرعت موتورها داشته باشیم.

موتورهای پله‌ای

نوع دیگری از موتورهای الکتریکی موتور پله‌ای است، که در آن یک روتور درونی ، شامل آهنرباهای دائمی تو

سط یک دسته از آهنرباهای خارجی که به صورت الکترونیکی روشن و خاموش می‌شوند، کنترل می‌شود. یک موتور پله‌ای ترکیبی از یک موتور الکتریکی DC و یک سلونوئید است. موتورهای پله‌ای ساده توسط بخشی از یک سیستم دنده‌ای در حالتهای موقعیتی معینی قرار می‌گیرند، اما موتورهای پله‌ای نسبتا کنترل شده ، می‌توانند بسیار آرام بچرخند. موتورهای پله‌ای کنترل شده با کامپیوتر یکی از فرمهای سیستمهای تنظیم موقعیت است، بویژه وقتی که بخشی از یک سیستم دیجیتال دارای کنترل فرمان یار باشند.

موتورهای خطی

یک موتور خطی اساساً یک موتور الکتریکی است که از حالت دوار در آمده تا بجای اینکه یک گشتاور (چرخش) گردشی تولید کند، یک نیروی خطی توسط ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی سیار در طولش ، بوجود آورد. موتورهای خطی اغلب موتورهای القایی یا پله‌ای هستند. می‌توانید یک موتور خطی را در یک قطار سریع السیر ماگلیو مشاهده کنید که در آن قطار روی زمین پرواز می‌کند

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

مقدمه

قسمت اعظم انرژی الکتریکی مورد نیاز انسان در تمام کشورهای جهان ، توسط مراکز تولید مانند نیروگاههای بخاری ، آبی و هسته‌ای تولید می‌شود. این مراکز دارای توربینها و آلترناتیوهای سه فاز هستند و ولتاژی که بوسیله ژنراتورها تولید می‌شود، باید تا میزانی که مقرون به صرفه باشد جهت انتقال بالا برده شود. گاهی چندین مرکز تولید بوسیله شبکه‌ای به هم مرتبط می‌شوند تا انرژی الکتریکی مورد نیاز را بطور مداوم و به مقدار کافی در شهرها و نواحی مختلف توزیع کنند.



img/daneshnameh_up/e/ec/trans1.jpg





در محلهای توزیع برای اینکه ولتاژ قابل استفاده برای مصارف عمومی و کارخانجات باشد، باید ولتاژ پایین آورده شود. این افزایش و کاهش ولتاژ توسط ترانسفورماتور انجام می‌شود. بدیهی است توزیع انرژی بین تمام مصرف کننده‌های یک شهر از مرکز توزیع اصلی امکانپذیر نیست و مستلزم هزینه و افت ولتاژ زیادی خواهد بود. لذا هر مرکز اصلی به چندین مرکز یا پست کوچکتر (پستهای داخل شهری) و هر پست نیز به چندین محل توزیع کوچکتر (پست منطقه‌ای) تقسیم می‌شود. هر کدام از این مراکز به نوبه خود از ترانسهای توزیع و تبدیل ولتاژ استفاده می‌کنند.

بطور کلی در خانواده و توزیع انرژی الکتریکی ، ترانسفورماتورها از ارکان و اعضای اصلی هستند و اهمیت آنها کمتر از خطوط انتقال و یا مولدهای نیرو نیست. خوشبختانه به دلیل وجود حداقل وسایل دینامیکی در آنها کمتر با مشکل و آسیب پذیری روبرو هستند. مسلما‌ این به آن معنی نیست که می‌توان از توجه به حفاظتها و سرویس و نگهداری آنها غفلت کرد. در این مقاله نخست مختصری از تئوری و تعاریفی از انواع ترانسفورماتورها بیان می‌شود، سپس نقش ترانسفورماتورها در شبکه تولید و توزیع نیرو و در نهایت شرحی در مورد سرویس و تعمیر ترانسها ارائه می‌شود.

تئوری و تعاریفی از ترانسفورماتورها

ترانسفورماتورها به زبان ساده و شکل اولیه وسیله‌ای است که تشکیل شده از دو مجموعه سیم پیچ اولیه و ثانویه که در میدان مغناطیسی و اطراف ورقه‌هایی از آهن مخصوص به نام هسته ترانسفورماتور قرار می‌گیرند. مقره‌ها یا بوشینگها یا ایزولاتورها و بالاخره ظرف یا محفظه ترانسفورماتور.
کار ترانسفورماتورها بر اساس انتقال انرژی الکتریکی از سیستمی با یک ولتاژ و جریان معین به سیستم دیگری با ولتاژ و جریان دیگر است. به عبارت دیگر ترانسفورماتور دستگاهی است استاتیکی که در یک میدان مغناطیسی جریان و فشار الکتریکی را بین دو سیم پیچ یا بیشتر با همان فرکانس و تغییر اندازه یکسان منتقل می‌کند.

انواع ترانسفورماتورها

سازندگان و استانداردها در کشورهای مختلف هر یک به نحوی ترانسفورماتورها را تقسیم بندی کرده و تعاریفی برای درجه بندی آنها ارائه داده‌اند. برخی ترانسها را بنا بر موارد و ترتیب بهره برداری آنها متفاوت شناخته‌اند، مانند ترانسهای انتقال قدرت ، اتو ترانس و یا ترانسهای تقویتی و گروهی از ترانسها را به غیر از ترانسفورماتور اینسترومنتی(ترانس جریان و ولتاژ) ، ترانس قدرت می‌نامند و اصطلاحا ترانس قدرت را آنهایی می‌دانند که در سمت ثانویه آنها فشار الکتریکی تولید می‌شود.

این نوع تقسیم بندی در عمل دامنه وسیعی را در بر می‌گیرد که در یک طرف آن ترانسفورماتورهای کوچک و قابل حمل با ولتاژ ضعیف برای لامپهای دستی و مشابه آن قرار می‌گیرند و طرف دیگر شامل ترانسهای خیلی بزرگ برای تبدیل ولتاژ خروجی ژنراتور به ولتاژ شبکه و خطوط انتقال نیرو است. در بین این دو اندازه (حد متوسط) ترانسهای توزیع و یا انتقال در مؤسسات الکتریکی و ترانسهای تبدیل به ولتاژهای استاندارد قرار دارند.

ترانسها اغلب به صورت هسته‌ای یا جداری طراحی می‌شوند. در نوع هسته‌ای در هر یک از سیم پیچها شامل نیمی از سیم پیچ فشار ضعیف و نیمی از سیم پیچ فشار قوی هستند و هر کدام روی یک بازوی هسته‌ای قرار دارند. در نوع جداری ، سیم پیچها روی یک هسته پیچیده شده‌اند و نصف مدار فلزی مغناطیسی از یک طرف و نصف دیگر از طرف هسته بسته می‌شود.
در اکثر اوقات نوع جداری برای ولتاژ ضعیف و خروجی بزرگ و نوع هسته‌ای برای ولتاژ قوی و خروجی کوچک بکار می‌روند (بصورت سه فاز یا یک فاز).

ترانسهای تغذیه و قدرت مانند ترانس اصلی نیروگاه ترانس توزیع و اتو ترانسفورماتور ، ترانسفورماتورهای قدرت معمولا سه فاز هستند، اما گاهی ممکن است در قدرتهای بالا به دلیل حجم و وزن زیاد و مشکل حمل و نقل از سه عدد ترانس تک فاز استفاده کنند. ترانسهای صنعتی مانند ترانسهای جوشکاری ، ترانسهای راه اندازی و ترانسهای مبدل ترانس برای سیستمهای کشش و جذب که در راه آهن و قطارهای الکتریکی بکار می‌رود. ترانسهای مخصوص آزمایش ،‌ اندازه گیری ، حفاظت مصارف الکتریکی و غیره

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

نگاه اجمالی

ذره بنیادی پایداری با بار الکتریکی منفی 1.602X10-19 کولن و جرم در حال سکون 9.109X10-31 کیلوگرم. الکترونها در همه اتمها حضور دارند و در لایه‌های خاصی به دور هسته اتم می چرخند.

سیر تحولی و رشد

در نظریه‌های دالتون و و نظریه‌های یونانیان ، اتمها کوچکترین اجزای ممکن ماده بودند. اما در اواخر سده نوزدهم کم کم معلوم شد که اتم خود از ذراتی کوچکتر ترکیب یافته است. این تغییر دیدگاه ، نتیجه آزمایشهایی بود که با الکتریسیته به عمل آمد. در 1807 - 1808 شیمیدان انگلیسی همفری دیوی با تجزیه مواد مرکب توسط الکتریسیته ، پنج عنصر پتاسیم ، سدیم ، کلسیم ، استرونسیم و باریم را کشف کرد و دیوی با این کار به این نتیجه رسید که عناصر با جاذبه‌هایی که ماهیتا الکتریکی هستند بهم وصل می‌شوند.

در سال 1833 - 1832 مایکل فارادی مجموعه آزمایشهای مهمی در زمینه برقکافت شیمیایی انجام داد. در فرآیند برقکافت ، مواد مرکب بوسیله الکتریسیته تجزیه می‌شوند. فارادی رابطه بین مقدار الکتریسیته مصرف شده و مقدار ماده مرکب تجزیه شده را بررسی کرد و فرمول قوانین برقکافت را بدست آورد. بر مبنای کار فارادی ، جرج جانستون استونی در سال 1874 به طرح این مسأله پرداخت که: واحدهای بار الکتریکی با اتمها پیوستگی دارند. او در سال 1891 این واحد را الکترون نامید.

در سالهای پایانی سده نوزدهم میلادی بیشتر فیزیکدانان به این باور رسیدند که الکتریسته به دو صورت ظاهر می‌شود: یکی به صورت الکترون با جرم 9.109534X10-31 کیلو گرم و بار منفی 1.602X10-19 کولن و دیگری به صورت پروتون با جرم 1.672623X10-27 کیلو گرم و بار 1.602177X-19 اعتقاد بر این بود که اتمها (و در نتیجه مولکولها) از ترکیب الکترونها و پروتونها شکل می‌گیرد. در اوایل دهه 1930 معلوم شد که همه اتمها (بجز هیدروژن) از پروتونهای مثبت و نوترونهای خنثی و با جرم 1.675X10-27 و بدون بار الکتریکی مثبت تشکیل می‌شود. همچنینی کشف شد که الکترون مثبت (یا پوزیترون) نیز با جرمی برابر با جرم الکترون و باری برابر با بار الکترون ولی با علامت مثبت (دست کم به صورت لحظه‌ای) وجود دارد.



 

ساختار اتم الکترونی

چنانچه گفته شد اتمها از ترکیب الکترونها و پروتونها شکل گرفته‌اند و هسته اتمها نیز از پروتونهای مثبت و نوترونهای خنثی تشکیل شده است. به این ترتیب ، اتم خنثی هسته‌ای با بار مثبت دارد که با الکترونهای (منفی) احاطه شده است. اندازه هسته در هر اتم از مرتبه حدود 10/1 اندازه‌ اتم است. بقیه حجم اتم را الکترونهای مداری در اشغال خود دارند.

انتقال الکترونها

در رسانای الکتریسته (که معمولا از جنس فلزند) ، مسیرهایی برای انتقال سریع الکترونها وجود دارد. یونها (اتمها و مولکولهای با بار الکتریکی مثبت یا منفی در محلولها) نیز می‌توانند رساننده الکتریسته باشند. الکتریسته می‌تواند در هوا یا گازهای دیگر نیز منتقل شود، این انتقال یا به صورت جرقه‌ای است که چشمه‌ای با ولتاژ زیاد (چند هزار ولت به ازای هر سانتیمتر فاصله) آن را در فشار جو بوجود می‌آورد. و یا در فشار کم نظیر آنچه در لامپهای نئونی روی می‌دهد به صورت تخلیه الکتریکی است.

گسیل الکترون

فلزات داغ الکترونهای فراوانی گسیل می‌کنند که آنها را می‌توان در خلأ خوب به صورت پرتوهای کاتدی شتاب داد. این پرتوهای تولید شده در لامپ کاتدی را می‌توان به کمک میدانهای الکتریکی و مغناطیسی فلوئورتاب کانونی کرد. لامپهایی که بر این اساس کار می‌کنند در میکروسکوپهای الکترونی ، صفحه‌های نمایشی رایانه‌ها و همچنین در تلویزیونها کاربرد دارد.

بر اثر کوششهایی که برای عبور جریان برق در خلا به عمل آمد ، یولیوس پلوکر در 1859 پرتوهای کاتدی را کشف کرد. موضوع از این قرار بود که دو الکترود در یک لوله شیشه‌ای وارد کردند و پس از مسدود کردن لوله ، هوای آنرا تقریبا بطور کامل بیرون کشیدند. وقتی یک ولتاژ زیاد بین دو الکترود برقرار گردید، از الکترود منفی که کاتد نامیده می‌شود پرتوهایی گسیل یافت. این پرتوها بار منفی دارند، بر خط راست سیر می‌کنند و بر دیواره مقابل کاتد موجب تلألو می‌شوند. لامپهای تصویری که در صفحه تلویزیون و صفحه نمایشهای کامپیوتری بکار می‌روند. لوله‌های پرتو کاتدی جدیدی هستند، در این لامپها پرتوها بر صفحه‌ای متمرکز می‌شوند. این صفحه با موادی پوشیده شده‌ که هنگام برخورد با تابش پرتوها درخشش ایجاد می‌کنند.

در اواخر سده نوزدهم ، پرتوهای کاتدی بطور وسیعی مورد بررسی قرار گرفت. آزمایشهای متعدد دانشمندان به این نتیجه انجامید که پرتوهای مذکور جریانی از ذرات بار دار منفی است که حرکتی سریع دارند. این ذرات همانطور که استونی پیشنهاد کرده بود الکترون نامیده شد. این الکترونها که از فلز کاتد ناشی می‌شوند همواره یکسانند و به جنس فلز بستگی ندارند. چون بارهای ناهمنام یکدیگر را جذب می کنند، جریان الکترونهایی که پرتوی کاتدی را بوجود می‌آورند هرگاه از میان دو صفحه با بارهای مخالف بگذرند به طرف صفحه‌ای که بار مثبت دارد کشیده می‌شوند. بنابراین پرتوهای کاتدی در یک میدان الکتریکی از مسیر عادی مستقیم خود منحرف می‌شوند. درجه این اختلاف به دو عامل بستگی دارد:


  1. انحراف بطور مستقیم با اندازه بار ذره تغییر می‌کند. ذره‌ای که بار بیشتری دارد بیشتر از ذره‌ای که بار کمتری دارد منحرف می‌شود.
  2. انحراف بطور معکوس با جرم ذره تغییر می‌کند. ذره‌ای با جرم بزرگتر کمتر از ذره‌ای با جرم کوچکتر منحرف می‌شود.

انواع الکترونها

الکترون آزاد

الکترونی که از اتم جدا شده و به آن بستگی ندارد. الکترونهای بیرونی‌ترین لایه‌های اتمهای فلزات بستگی کمتری نسبت به اتمهای خود دارند و با گرفتن انرژی کوچکی از این اتمها کنده می‌شوند و به شکل توده‌ای از ابر یا گاز ، شبکه‌های اتمی فلزات را در بر می‌گیرند. هنگامی که الکترونهای آزاد در میدان الکتریکی قرار گیرند، جریان الکتریکی بوجود می‌آید.

الکترون اوژه

الکترون اوژه نوعی الکترون آزاد است که از اتم یا یون گسیل می‌شود. الکترون اوژه از بازآرایی الکترونهای مقید از اتم یا یون اولیه سرچشمه می‌گیرد. این بازآیی از واکنش الکترون - الکترون که مولد نیروی دافعه است و می‌تواند بر نیروی جاذبه ناشی از برهمکنش الکترون - هسته فایق آید، صورت می‌گیرد. با آن همه بازآیی یاد شده تنها هنگامی می‌تواند رخ دهد که حداقل جای یک الکترون در تراز انرژی معین اتم یا یون اولیه خاصی باشد و در تراز با انرژی بیشتر از انرژی تهی جا حداقل دو الکترون وجود داشته باشد، یکی از الکترونهای تراز بالاتر به تراز دارای تهی جا سقوط می‌کند و الکترون دیگر به صورت الکترون آزاد از اتم خارج می‌شود.

الکترون ظرفیت یا الکترون والانس

هر یک از الکترونهای لایه خارجی اتم که در ایجاد پیوندهای شیمیایی شرکت می‌کنند.

الکترون رسانش

اتمهای هر فلزی با پیوندهای کووالانسی که راستای کاملا مشخص ندارند و میان چندین اتم پخش شده‌اند، به همدیگر مقید هستند. بنابراین الکترونهایی که قیدشان در ضعیفترین حد است (الکترون ظرفیت) می‌توانند در سراسر فلز حرکت کنند. این الکترونهای متحرک که الکترون رسانش نامیده می‌شود در خواص الکترونی و انتقال گرما در فلزها دخالت دارد.


  • مدل گاز آزاد فرمی: برای فلزهای ساده مانند (pb , TI , In , GA , Al , Ba , Sr, Ca , Mg , Be , Rb , Cs , Ka , Na , Li) سهم الکترون رسانش در رسانندگی گازی از فرمیونها بدون برهمکنش و با چشم پوشی از انرژی پتانسیل ناشی از بخش مرکزی یونها ، می‌توان محاسبه کرد. در این مدل ، انرژی مجاز الکترونهای رسانشی پیوسته‌اند و در انرژی فرمی εf با یک سطح کروی فردی روبرو هستیم.

  • خواص الکترونی: وقتی یک میدان الکتریکی خارجی به فلز اعمال می‌شود الکترونهای رسانش شروع به شتاب گرفتن می‌کنند. اما برخورد این الکترونها با ناخالصیها به فوتونها ، ناکاملیهای شبکه ، حرکتشان را کند می‌کند، این فرآیند منجر به حالتی مانا می‌شوند که در آن سرعت سوق برای الکترون رسانش عبارت است از: v = -eET/m

که در آن e بار الکترون ، E میدان الکتریکی ، T زمان میانگین بین برخورد (یا زمان واهلش) و m جرم الکترون است.


  • سرعت سوق الکترون: میانگین سرعتی که با آن الکترونها یا یونها ، بر اثر میدان الکتریکی در ماده‌ای رسانا یا نیم رسانا جابجا می‌شوند. نیم رساناهای خالص و آلاییده دارای حاملهای (الکترونها و حفره‌های رسانش) آزادی هستند که تحت تأثیر میدان الکتریکی ممکن است در داخل جسم جابجا شوند. تعداد الکترونها و حفره‌ها به جنس نیم رسانا و میزان و نوع آلایش و دمای آن بستگی دارد. اما در هر نیم رسانای قابل استفاده این تعداد معمولا بین 1022 تا 1026 الکترون یا حفره در هر متر مکعب است. در غیاب میدان الکتریکی این حاملها در جهت کاتوره‌ای در جسم حرکت می‌کنند و بنابراین جریان الکتریکی خالص بوجود نمی‌آورند.

    هر گاه میدان الکتریکی برقرار شود، بر حاملها نیروی الکتریکی وارد می‌شود و در جهت نیرو به آنها شتاب داده می‌شود، که این امر به ایجاد جریان الکتریکی می‌انجامد. اما حاملها با اتمها و نقص بلور ، مانند ناخالصیها و دررفتگیها نیز برهمکنش و برخورد نیز دارند و این برخوردها سبب میشوند سرعت الکترون کاتوره‌ای شود. به این ترتیب الکترونها و حفره‌ها در جهت نیروی الکتریکی دارای سرعت متوسطی هستند. و این سرعت متوسط یا سرعت سوق با توازن بین نیروی الکتریکی در زمان T فاصله زمانی میانگین بین برخوردها مشخص می‌شود.

    سرعت برخورد برابر است با Vp = eTE/m که در آن ، E میدان الکتریکی اعمال شده بر حسب ولتمتر را ، e بار الکترون و *m جرم مؤثر حامل است.

اسپین الکترون

اسپین یکی از ویژگیهای درونی ذرات است. اسپین خاصیتی است که به غیر صفر بودن تکانه زاویه‌ای ذره ساکن مربوط می‌شود، اینکه الکترونها دارای اسپین هستند از اهمیت خاصی برخوردار است. اسپین الکترون در شیمی و در جنبه‌هایی از رفتار ماده معمولی ، بویژه در پدیده‌های مغناطیسی نقش اساسی ایفا می‌کند. الکترون حامل اسپین 2/1 هسته و این بدان معنی است که برای الکترون ساکن اندازه گیری تکانه زاویهای نسبت به یک محور مفروض به یکی از دو نتیجه ممکن ħ/2 ± می‌انجامد ħ = h/2π ثابت کاهیده پلانک است.

اسپین الکترون دو پیامد نیزدیکی دارد: یکی اینکه الکترونها را به صورت آهنربایی میکروسکوپیکی در می‌آورد، که هم میدان مغناطیسی تولید می‌کنند و هم در برابر میدان مغناطیسی واکنش نشان می‌دهند. دیگر اینکه یک درجه آزادی داخلی نمی‌توانند حالت کوانتمی یکسان داشته باشند و این خاصیتی است به فرمیون بودن الکترونها مربوط می‌شود.

پراش الکترون

فیزیک کلاسیک ، الکترونها را ذراتی در نظر می‌گیرد با جرم و بار معین ، برهمکنش الکترون با میدانهای الکتریکی و مغناطیسی را می‌توان بر حسب حرکت ذره توضیح داد. آزمایشهای اولیه با لامپ پرتوی کاتودی که باریکه الکترون را فراهم می‌آورد، نشان داد که اجسام کوچکی که در لامپ قرار داده شوند روی پرده فسفری سایه واضح می‌اندازند. این آزمایش با تصویر کلاسیکی الکترون به صورت ذره کاملا سازگار است.

طول موج دوبروی الکترونی با انرژی 10000v یعنی الکترونی که با پتانسیل 1000v شتاب گرفته باشد، برابر 4X10متر است. چون این مقدار بسیار کوچکتر از اندازه جسم است، اثر پراش بسیار کوچکتر از آن است که دیده شود. بلافاصله بعد از اینکه دوبروی اظهار نظر کرد که ماده باید خواص موجی از خود نشان دهد، والتر الساسر اعلام کرد که پراش الکترونها باید در سطح بلور قابل مشاهده باشد.

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

سیم پیچ

 

img/daneshnameh_up/f/f7/self.jpg



سیم پیچ به طور ساده یک سیم هادی معمولی است که پیچانده شده است . مقاومت اهمی سیم پیچ را در اغلب موارد می توان صفر فرض نمود و بنابر این با عبور جریان dc سیم پیچ مانند یک هادی عمل کرده و عکس العملی ندارد . (ولتاژ دو سر آن صفر است) اما چنانچه جریان عبوری بخواهد تغییر نماید . سیم پیچ با تغییر جریان مخالفت نموده و این مخالفت به صورت ایجاد ولتاژی به نام ولتاژ القائی بروز نماید. و اصولاَ این خاصیت خودالقائی سیم پیچ می نامیم.
هرگاه از سیمی جریان عبور کند اطراف سیم میدان مغناطیسی ایجاد می شود . در سال 1824 دانشمندی به نام اورستد دریافت که هرگاه قطب نمائی به سیم حامل جریان نزدیک شود عقربه منحرف می شود . و اثبات این موضوع است که اطراف سیم حامل جریان میدان مغناطیسی وجود دارد . تجمع براده ها در نزدیکی سیم بیشتر بوده به این معنی که شدت میدان مغناطیسی ایجاد شده در نزدیکی سیم بیشتر است . و هر چه از سیم دورتر شویم میدان مغناطیسی ضعیف تر می شود.

عمل موتوری


در جلوی سیم حامل جریان میدان مغناطیسی جریان مزبور با میدان مغناطیسی دائم در خلاف جهت بوده و در پشت سیم میدان های مزبور هم جهت هستند بنابر این در پشت سیم یک میدان قوی و در جلوی سیم یک میدان ضعیف بوجود می آید . اختلاف شدت میدان در دو طرف سیم باعث می گردد تا بر سیم حامل جریان نیروئی به سمت بالا وارد شود . امتداد نیروی مزبور عمود بر صفحه ای است که امتداد جریان و میدان مغناطیسی دائم بوجود می آورند و جهت آن در جهتی است که سیم را از میدان قوی تر به سمت میدان ضعیف تر حرکت دهد ، تا تعادل در دو طرف سیم برقرار گردد.پدیده مزبور اساس کار همه موتورهای الکتریکی است که انرژی الکتریکی را به انرژی مکانیکی تبدیل می نماید.

عمل ژنراتوری


عکس پدیده مزبور یعنی موتوری عمل ژنراتوری است . به همان ترتیبی که بر سیم حامل جریان در یک میدان مغناطیسی نیرو وارد می شود . چنانچه یک سیم هادی را در یک میدان مغناطیسی به نحوی حرکت دهیم که خطوط قوای مغناطیسی را قطع نماید تولید جریان می شود که به آن جریان القائی گویند.

شارژ و دشارژ


همانند خازن سیم پیچ هم قابلیت شارژ و دشارژ دارد. با این فرق که انرژی در سیم پیچ به صورت الکترو مغناطیسی ذخیره می شود. در صورتی که انرژی ذخیره شده در خازن از نوع الکترواستاتیکی است.

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

توضیحاتی در مورد تریود

 
اختراع «ترانزیستور» تغییراتى عمده را در فرآیند ساخت و شکل ظاهرى دستگاه هاى گیرنده رادیویى پدید آورد و کاربرد آن را در میان مردم بسیار گسترش داد. به دلیل اهمیت این اختراع و تحولات ناشى از آن، در این بخش به خود ترانزیستور مى پردازیم و هفته آینده نقش آن را در صنعت رادیو مرور خواهیم کرد.
«ترانزیستور» یکى از مهم ترین اختراعات دوران معاصر است که از لحاظ اهمیت و نقش در پیشبرد دانش بشرى، هم پایه اختراعاتى نظیر ماشین چاپ، اتومبیل و تلفن شناخته مى شود. این قطعه الکترونیکى، ابزارى نیمه رسانا است که براى تقویت یا تغییر جریان، تثبیت ولتاژ، نوسان سیگنال و بسیارى از کارکردهاى دیگر مورد استفاده قرار مى گیرد. عملکرد آن همانند یک شیر کنترل متغیر است که بر مبناى ولتاژ ورودى از یک منبع تولید برق، جریان عبورى از خود را کنترل مى کند. اولین درخواست براى ثبت اصول کارکرد دستگاهى با این مشخصات، در سال
۱۹۲۸ توسط یولیوس ادگار لیلینفلد در آلمان ارائه شد. اما اولین ترانزیستور واقعى را جان باردین، والتر براتین و ویلیام شاکلى در ۲۳ دسامبر ۱۹۴۷ در آزمایشگاه هاى بل ساختند. براى تولید انبوه، تغییراتى در شکل ظاهرى این ترانزیستور داده شد و با جاى دادن محتویات آن درون یک استوانه فلزى کوچک، تولید آن در شرکت «وسترن الکتریک» واقع در آلن تاون پنسیلوانیا آغاز شد. این اختراع در زمان خود آن قدر مهم بود که هر کدام از ترانزیستورها در بسته بندى جداگانه با شماره سریال و مشخصات کامل نگهدارى مى شد. تولید ترانزیستورهاى بدنه فلزى تا سال ۱۹۵۰ ادامه داشت اما پس از آن ترانزیستورهاى جدید با پوشش پلاستیکى براى همیشه جایگزین آن شدند.
اما نام «ترانزیستور» از کجا آمده است؟ آزمایشگاه هاى تلفن بل براى اختراع جدید خود نیاز به یک نام عمومى (ژنریک) داشت. «تریود نیمه رسانا»، «تریود جامد»، «تریود کریستالى»، «تریود حالات سطحى» و «یوتاترون» از جمله نام هاى پیشنهادى بودند. اما نامى که جان آر. پیرس پیشنهاد کرده بود در نهایت در راى گیرى داخلى بیشترین نظرات موافق را به دست آورد و واژه «ترانزیستور» را براى این قطعه الکترونیکى کوچک جاودانه کرد. علت این نام گذارى در بخشى از یادداشت هاى فنى شرکت بل مربوط به ۲۸ مى ۱۹۴۸ (همان که در جریان رأى گیرى نیز خوانده شد) این گونه بیان شده: «ترانزیستور ترکیبى از کوتاه شده دو واژه «رسانایى متقابل» (Transconductance) یا «انتقال» (Transfer) و «مقاومت الکتریکى» (Resistor
) است»، و البته در ادامه، ارتباط معنایى این واژه ها با نحوه کارکرد ترانزیستور نیز شرح داده شده است.
تا پیش از اختراع ترانزیستور، لامپ هاى خلأ (صفحه رسانه اول آبان را ببینید) اصلى ترین جزء هر دستگاه الکترونیکى بودند. اما مزایاى متعدد ترانزیستور جاى آن را به سرعت در صنعت الکترونیک باز کرد و لامپ خلأ را جز در برخى کاربردها، از دور خارج کرد. از میان این مزایا مى توان به این موارد اشاره کرد: اندازه کوچک، تولید کاملاً خودکار، قیمت پایین (در تولید انبوه)، قابلیت کار با ولتاژهاى پایین، عدم نیاز به زمان گرم شدن (اغلب لامپ هاى خلأ به
۱۰ تا ۶۰ ثانیه زمان براى گرم شدن نیاز دارند)، استهلاک انرژى کم تر، قابلیت اطمینان بالاتر و مقاومت بیشتر در برابر ضربه هاى فیزیکى، عمر طولانى تر (لامپ هاى خلأ در نهایت تخلیه مى شوند) و قابلیت کنترل جریان هاى زیاد (ترانزیستورهاى قدرتمند مى توانند جریان هاى چندصد آمپرى را نیز کنترل کنند اما حتى کنترل جریان یک آمپرى هم براى لامپ هاى خلأ زیاد و بسیار هزینه بر است).
با این که امروزه هم چنان میلیون ها قطعه ترانزیستور به صورت مجزا ساخته و استفاده مى شوند، اما بخش عمده آن در ریزتراشه ها و همراه با ابزارهاى الکترونیکى دیگرى نظیر دیود، مقاومت، خازن و... به صورت مدارهاى یکپارچه ساخته مى شود. در ریزپردازنده هاى کنونى بعضاً تا حدود ۳۰۰ میلیون ترانزیستور موجود است

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠
ترانزیستور چگونه کار می کند - ۲

منحنی رفتار یک دیود در هنگام اعمال ولتاژ مثبت
در مطلب قبل (ترانزیستور چگونه کار می کند - ۱) کلیاتی راجع به ترانزیستور بیان کردیم همچنین گفتیم که اگر به یک پیوند PN ولتاژ با پلاریته موافق متصل کنیم جریان از این پیوند عبور کرده و اگر ولتاژ را معکوس کنیم در مقابل عبور جریان از خود مقاومت نشان می دهد. برای درک دقیق نحوه کارکرد یک ترانزیستور باید با نحوه کار دیود آشنا شویم، باید اشاره کنیم که قصد نداریم تا به تفضیل وارد بحث فیزیک الکترونیک شویم و فقط سعی خواهیم کرد با بیان نتایج حاصل از این شاخه علمی ابتدا عملکرد دیود و سپس ترانزیستور را بررسی کنیم.

همانطور که می دانید دیود ها جریان الکتریکی را در یک جهت از خود عبور می دهند و در جهت دیگر در مقابل عبور جریان از خود مقاومت بالایی نشان می دهند. این خاصیت آنها باعث شده بود تا در سالهای اولیه ساخت این وسیله الکترونیکی، به آن دریچه یا Valve هم اطلاق شود.

از لحاظ الکتریکی یک دیود هنگامی عبور جریان را از خود ممکن می سازد که شما با برقرار کردن ولتاژ در جهت درست (+ به آند و - به کاتد) آنرا آماده کار کنید. مقدار ولتاژی که باعث میشود تا دیود شروع به هدایت جریان الکتریکی نماید ولتاژ آستانه یا (forward voltage drop) نامیده می شود که چیزی حدود 0.6 تا 0.7 ولت می باشد. به شکل اول توجه کنید که چگونه برای ولتاژهای مثبت - منظور جهت درست می باشد - تا قبل از 0.7 ولت دیود از خود مقاومت نشان می دهد و سپس به یکباره مقاومت خود را از دست می دهد و جریان را از خود عبور می دهد.


نماد فنی و دو نمونه از انواع دیوید
اما هنگامی که شما ولتاژ معکوس به دیود متصل می کنید (+ به کاتد و - به آند) جریانی از دیود عبور نمی کند، مگر جریان بسیار کمی که به جریان نشتی یا Leakage معرف است که در حدود چند µA یا حتی کمتر می باشد. این مقدار جریان معمولآ در اغلب مدار های الکترونیکی قابل صرفنظر کردن بوده و تاثیر در رفتار سایر المانهای مدار نمیگذارد. اما نکته مهم آنکه تمام دیود ها یک آستانه برای حداکثر ولتاژ معکوس دارند که اگر ولتاژمعکوس بیش از آن شود دیوید می سوزد و جریان را در جهت معکوس هم عبور می دهد. به این ولتاژ آستانه شکست یا Breakdown گفته می شود.

در دسته بندی اصلی، دیودها را به سه قسمت اصلی تقسیم می کنند، دیودهای سیگنال (Signal) که برای آشکار سازی در رادیو بکار می روند و جریانی در حد میلی آمپر از خود عبور می دهند، دیودهای یکسوکننده (Rectifiers) که برای یکسوسازی جریانهای متناوب بکاربرده می شوند و توانایی عبور جریانهای زیاد را دارند و بالآخره دیود های زنر (Zener) که برای تثبیت ولتاژ از آنها استفاده می شود. (ادامه دارد ...)

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

خازن

خازن ها انرژی الکتریکی را نگهداری می کنند و به همراه مقاومت ها ، در مدارات تایمینگ استفاده می شوند . همچنین از خازن ها برای صاف کردن سطح تغییرات ولتاژ مستقیم استفاده می شود . از خازن ها در مدارات بعنوان فیلتر هم استفاده می شود . زیرا خازن ها به راحتی سیگنالهای غیر مستقیم AC را عبور می دهند ولی مانع عبور سیگنالهای مستقیم DC  می شوند .

ظرفیت :

ظرفیت معیاری برای اندازه گیری توانائی نگهداری انرژی الکتریکی است . ظرفیت زیاد بدین معنی است که خازن قادر به نگهداری انرژی الکتریکی بیشتری است . واحد اندازه گیری ظرفیت فاراد است . 1 فاراد واحد بزرگی است و مشخص کننده ظرفیت بالا می باشد . بنابراین استفاده  از واحدهای کوچکتر نیز در خازنها مرسوم است . میکروفاراد µF  ، نانوفاراد nF  و پیکوفاراد pF  واحدهای کوچکتر فاراد هستند .

µ means 10-6 (millionth), so 1000000µF = 1F

n means 10-9 (thousand-millionth), so 1000nF = 1µF

p means 10-12 (million-millionth), so 1000pF = 1nF

انواع مختلفی از خازن ها وجود دارند که میتوان از دو نوع اصلی آنها ، با پلاریته ( قطب دار ) و بدون پلاریته ( بدون قطب ) نام برد .

خازنهای قطب دار :

الف - خازن های الکترولیت

در خازنهای الکترولیت قطب مثبت و منفی بر روی بدنه آنها مشخص شده و بر اساس قطب ها در مدارات مورد استفاده قرار می گیرند . دو نوع طراحی برای شکل این خازن ها وجود دارد . یکی شکل اَکسیل که در این نوع پایه های یکی در طرف راست و دیگری در طرف چپ قرار دارد و دیگری رادیال که در این نوع هر دو پایه خازن در یک طرف آن قرار دارد .

 در خازن های الکترولیت ظرفیت آنها بصورت یک عدد بر روی بدنه شان نوشته شده است . همچنین ولتاژ تحمل خازن ها نیز بر روی بدنه آنها نوشته شده و هنگام انتخاب یک خازن باید این ولتاژ مد نظر قرار گیرد . این خازن ها آسیبی نمی بینند مگر اینکه با هویه داغ شوند

ب - خازن های تانتالیوم

خازن های تانتالیم هم از نوع قطب دار هستند و مانند خازنهای الکترولیت معمولاً ولتاژ کمی دارند . این خازن ها معمولاً در سایز های کوچک و البته گران تهیه می شوند و بنابراین یک ظرفیت بالا را  در سایزی کوچک را ارائه می دهند .

در خازنهای تانتالیوم جدید ، ولتاژ و ظرفیت بر روی بدنه آنها نوشته شده ولی در انواع قدیمی از یک نوار رنگی استفاده می شود که مثلا دو خط دارد ( برای دو رقم ) و یک نقطه رنگی برای تعداد صفرها وجود دارد که ظرفیت بر حست میکروفاراد را مشخص می کنند . برای دو رقم اول کدهای استاندارد رنگی استفاده می شود ولی برای تعداد صفرها و محل رنگی ، رنگ خاکستری به معنی × 0.01  و رنگ سفید به معنی × 0.1  است . نوار رنگی سوم نزدیک به انتها ، ولتاژ را مشخص می کند بطوری که  اگر این خط زرد باشد 3/6 ولت ، مشکی 10 ولت ، سبز 16 ولت ، آبی 20 ولت ، خاکستری 25 ولت و سفید 30 ولت را نشان می دهد .

برای مثال رنگهای آبی - خاکستری و نقطه سیاه به معنی 68 میکروفاراد است .

آبی - خاکستری و نقطه سفید  به معنی 8/6 میکروفاراد است .

خازنهای بدون قطب :

خازن های بدون قطب معمولا خازنهای با ظرفیت کم هستند و میتوان آنها را از هر طرف در مدارات مورد استفاده قرار داد . این خازنها در برابر گرما تحمل بیشتری دارند و در ولتاژهای بالاتر مثلا 50 ولت ، 250 ولت و ... عرضه می شوند .

پیدا کردن ظرفیت این خازنها کمی مشکل است چون انواع زیادی از این نوع خازنها وجود دارد و سیستم های کد گذاری مختلفی برای آنها وجود دارد . در بسیاری از خازن ها با ظرفیت کم ، ظرفیت بر روی خازن نوشته شده ولی هیچ واحد یا مضربی برای آن چاپ نشده و برای دانستن واحد باید به دانش خودتان رجوع کنید . برای مثال بر 1/0  به معنی 0.1µF یا 100 نانوفاراد است . گاهی اوقات بر روی این خازنها چنین نوشته می شود  ( 4n7  ) به معنی 7/4 نانوفاراد . در خازن های کوچک چنانچه نوشتن بر روی آنها مشکل باشد از شماره های کد دار بر روی خازن ها استفاده می شود . در این موارد عدد اول و دوم را نوشته و سپس به تعداد عدد سوم در مقابل آن صفر قرار دهید تا ظرفیت بر حسب پیکوفاراد بدست اید . بطور مثال اگر بر روی خازنی عدد  102 چاپ شده باشد ، ظرفیت برابر خواهد بود با 1000 پیکوفاراد یا 1 نانوفاراد

کد رنگی خازن ها :

در خازن های پلیستر برای سالهای زیادی  از کدهای رنگی بر روی بدنه آنها استفاده می شد . در این کد ها سه رنگ اول ظرفیت را نشان می دهند و رنگ چهارم تولرانس ا نشان می دهد .

برای مثال قهوه ای - مشکی - نارنجی به معنی 10000 پیکوفاراد یا 10 نانوفاراد است .

خازن های پلیستر امروزه به وفور در مدارات الکترونیک مورد استفاده قرار می گیرند . این خازنها در برابر حرارت زیاد معیوب می شوند و بنابراین هنگام لحیمکاری باید به این نکته توجه داشت .

 

            

کد رنگی خازنها

رنگ

شماره

سیاه

0

قهوه ای

1

قرمز

2

نارنجی

3

زرد

4

سبز

5

آبی

6

بنفش

7

خاکستری

8

سفید

9

خازن ها با هر ظرفیتی وجود ندارند . بطور مثال خازن های 22 میکروفاراد یا 47 میکروفاراد وجود دارند ولی خازن های 25 میکروفاراد یا 117 میکروفاراد وجود ندارند .

دلیل اینکار چنین است :

فرض کنیم بخواهیم خازن ها را با اختلاف ظرفیت ده تا ده تا بسازیم . مثلاً 10 و 20 و 30 و . . . به همین ترتیب . در ابتدا خوب بنظر می رسد ولی وقتی که به ظرفیت مثلاً 1000 برسیم چه رخ می دهد ؟

مثلاً 1000 و 1010 و 1020 و . . . که در اینصورت اختلاف بین خازن 1000 میکروفاراد با 1010 میکروفاراد بسیار کم است و فرقی با هم ندارند پس این مسئله معقول بنظر نمی رسد .

برای ساختن یک رنج محسوس از ارزش خازن ها ، میتوان برای اندازه ظرفیت از مضارب استاندارد 10 استفاده نمود . مثلاً 7/4 - 47 - 470 و . . .  و یا  2/2 - 220 - 2200 و . . .

خازن های متغیر :

در مدارات تیونینگ رادیوئی از این خازن ها استفاده می شود و به همین دلیل به این خازنها گاهی خازن تیونینگ هم اطلاق می شود . ظرفیت این خازن ها خیلی کم و در حدود 100 تا 500 پیکوفاراد است و بدلیل ظرفیت پائین در مدارات تایمینگ مورد استفاده قرار نمی گیرند .

در مدارات تایمینگ از خازن های ثابت استفاده می شود و اگر نیاز باشد دوره تناوب را تغییر دهیم ، این عمل بکمک مقاومت انجام می شود .

 

 

 

خازن های تریمر :

 خازن های تریمر خازن های متغییر کوچک و با ظرفیت بسیار پائین هستند . ظرفیت این خازن ها از حدود  1  تا 100 پیکوفاراد ماست و بیشتر در تیونرهای مدارات با فرکانس بالا مورد استفاده قرار می گیرند .

 

 

 

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

مقاومت             

مقاومت قطعه ای است که از جنس کربن ساخته می شود و بمنظور کم نمودن ولتاژ و جریان مورد استفاده قرار می گیرد . واحد مقاومت اُهم  است .

هر هزار اهم برابر با یک کیلو اُهم و هر میلیون اُهم برابر با یک مگا اُهم است .

محاسبه مقدار اُهمی یک مقاومت :

در مقاومتهای با وات پائین معمولاً مقدار اُهمی مقاومت بصورت کدهای رنگی و بر روی بدنه ان چاپ می شود ولی در مقاومتهای با وات بالا تر مثلاً 2 وات یا بیشتر ، مقدار اُهمی مقاومت بصورت عدد بر روی آن نوشته می شود .

 محاسبه مقدار اُهم مقاومت های رنگی بر اساس جدول رمز مقاومتها و بسیار ساده انجام می شود . بر روی بدنه مقاومت معمولاً 4 رنگ وجود دارد . برای محاسبه از نوار رنگی نزدیک به کناره شروع می کنیم و ابتدا شماره دو رنگ اول را نوشته و سپس به میزان عدد رنگ سوم در مقابل دو عدد قبلی صفر قرار می دهیم . اینک مقدار مقاومت بر حسب اُهم بدست می اید .

کد رنگی مقاومتها

رنگ

شماره

سیاه

0

قهوه ای

1

قرمز

2

نارنجی

3

زرد

4

سبز

5

آبی

6

بنفش

7

خاکستری

8

سفید

9

 

 درصد خطای یک مقاومت :

رنگ چهارم درصد خطای مقاومت ( تولرانس ) را نشان می دهد .  در زیر میزان خطا برای رنگ های قهوه ای ، قرمز ، طلائی و نقره ای نشانداده شده است .

قهوه ای  ±1%

قرمز  ±2%

طلائی  ±5%

نقره ای  ±10%

 

مختصر نویسی مقدار مقاومتها :

در نقشه ها معمولاً بمنظور تند نویسی و مختصر نویسی ممکن است از عبارات مخففی نظیر R  استفاده شود . در زیر مثالهائی برای اطلاع علاقمندان آورده شده است .

560R means 560 ohm
2K7  means 2.7 kohm = 2700 ohm
39K  means 39 kohm
1M0 
means 1.0 Mohm = 1000 kohm

 

مقاومت های وات بالا :

 

جنس این مقاومت ها معمولاً  از کرم نیکل است و معمولاً دارای یک روکش گچی یا آجری می باشند و به همین دلیل به مقاومتهای گچی یا آجری نیز معروف هستند . ظرفیت اُهمی و توان این مقاومتها بصورت عدد بر روی آنها چاپ می شود .

 
نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

برق گرفتگی و شدت آن

هنگامی که برق گرفتگی ایجاد شوک نماید و شخص در ارتفاع مشغول کار است خطر سقوط و افتادن از ارتفاع روی زمین و روی وسایل و ماشین و غیره باعث پیدا شدن جراحات شدید شده و وضع مصدوم را وخیم خواهد ساخت.بنابراین پیشنهاد می شود حتی المقدور جوشکاری را در سطح پایین انجام داد.

شدت ضایعات و مخاطرات حاصل از برق گرفتگی بستگی به عوامل زیر دارند:

الف) نوع جریان برق: اصولاً در هر ولتاژی در جریان برق متناوب AC خطرناکتر از جریان برق DC مستقیم می باشد و یا به عبارت دیگر خطر شوک الکتریکی در جریان متناوب بیشتر است. در حالی که خطر سوختگی در جریان مستقیم نیز بیشتر است.

ب) تاثیر ولتاژ : شدت شوک الکتریکی حاصل از برق گرفتگی بستگی به میزان ولتاژ برق مربوطه دارد و هرچه ولتاژ بیشتر باشد شدت شوک حاصله بیشتر خواهد بود. در هر صورت ولتاژ بین 200 تا 250 ولت که ولتاژ معمولی برق شهر است خطرناک بوده اغلب ضایعات شدید به وجود آورده و ممکن است سبب مرگ شود.

ج) شدت جریان : شدت جریان 15 تا 20 میلی آمپر با فرکانس HZ 50 ولتاژ بالا ممکن است باعث چسبیدن دست مصدوم به سیم برق شده و مانع رهائی وی گردد. و این امر تا موقع رسیدن نجات دهنده ادامه یابد در این جریان ممکن است ضایعات کشنده ای ایجاد شود.

د) فرکانس : در تواتر بین HZ 50 تا HZ 80 هرتز شوک یا ضربه الکتریکی ممکن است به وجود آید. ولی در فرکانس های بالا بین 30000 تا 100000 هرتز خطر کمتری وجود دارد زیرا به وسیله پرتاب, شخص را از منبع خطر دور می کند.

هـ) مقاومت بدن انسان : مقاومت بدن انسان بین 500 تا 50 متغیر است ( اهم ) هر چه مقاومت در سر راه تماس منبع الکتریک با بدن ( پوست خشک – ضخامت کف پا – بیشتر باشد خطر شوک وارده کمتر است و یا بالعکس . )

د- مدت تماس : تماس برق با بدن در مدت زمان بین 1 تا 3 ثانیه ممکن است توقف قلب و فوت مصدوم را همراه داشته باشد, در هر صورت چنانچه شخصی دچار برق گرفتگی شد از ضایعات و عوارض ذکر شده در بالا جان سالم بدر برد. معمولاً بهبود کامل می یابد و عوارض دیررس نادر می باشد.

مخزن:دانشنامه ی رشد.

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

اتصال کوتاه

 

یک اتصال کوتاه خطایی است در یک وسیله الکتریکی که در آن بار «الکتریکی) اجازه می یابد تا بین یک فاز و زمین الکتریکی یا بین دو فاز جریان یابد. به عبارت غیر فنی تر، یک اتصال کوتاه هنگامی رخ میدهد که جریان الکتریسیته از یک مدار در جهتی ناخواسته، عموما به دلیل یک اتصالی در جایی که کسی انتظار ندارد، عبور کند.

ساده ترین راه برای ایجاد یک اتصال کوتاه متصل کردن سرهای مثبت و منفی یک باتری توسط یک هادی کم مقاومت، مانند سیم، است. مقاومت کم موجب جریان زیاد می شود که منجر به خروج انرژی زیادی از باتری در مدت کوتاه میشود.


توجه: اگر عملاً این آزمایش را انجام دهید ممکن است گرمای زیادی تولید شده و به سیم یا باتری ضرر برساند یا گازهای سمی آزاد شود و یا باتری منفجر شود. این آزمایش را انجام ندهید.

در وسایل الکتریکی، اتصال کوتاه عموماً هنگامی رخ میدهد که عایق سیمی از بین برود، یا ماده هادی دیگری (نظیر آب) وارد دستگاه شود که به بارها اجازه می دهد تا از مسیری متفاوت از مسیر پیشبینی شده عبور کنند.
عبور یک جریان زیاد از یک باتری ( که پیل هم خوانده می شود) میتواند تولید سریع گرما کند که به صورت بالقوه منجر به یک انفجار یا انتشار گاز هیدروژن می شود. سیم هایی که دارای بار زیاد هستند هم می توانند به شدت گرم شوند و گاهاً موجب خرابی یا سوختگی عایق سیم شوند. شرایط جریان زیاد ممکن است در هنگام متوقف شدن بارهای موتور الکتریکی ایجاد شود، مانند حالتی که پره یک پمپ الکتریکی توسط آشغال، گیر کرده باشد.

می توان از زیان های ناشی از اتصال کوتاه توسط بکارگیری فیوزها، مدار شکن ها یا دیگر حفاظت های بار زیاد که در واکنش به جریان اضافی برق را قطع می کنند، جلوگیری کرد. اندازه های سیم در نظامنامه های ساختمانی و برقی معین شده اند و بایستی بدقت برای کاربردهای خاص شان بکار برده شوند تا به همراه حفاظت جریان زیاد عملکردی مطمئن را ارائه دهند.

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

بنام آنکه گل را رنگ و بو داد

44 راز شاد زیستن

 

1-   گشاده رو باش و بیش از آنچه مردم انتظار دارند به آنها ببخش.

2-   شعر مورد علاقه است را بخاطر بسپار

3-   هر چه می شنوی باور نکن . هر چه داری خرج نکن و هر چه که می خواهی نخواب.

4-   وقتیکه می گوئی «دوستت دارم» آن را معنی کن.

5-   موقعیکه به کسی می گوئی « متأسفم » به چشمهای او نگاه کن(با رعایت شئونات اسلامی).

6-   قبل از اینکه ازدواج کنی ، شش ماه نامزد باش

7-   عشق را در نگاه اول باور کن.

8-   به رویاهای هیچکس نخند، انسان هائی که رویا ندارند ، چیز زیادی ندارند.

9-   عمیق و پرشور دوست داشته باش اگر چه ممکن است آسیب ببینی.

10- وقتی با کسی موافق نیستی ، ناسزا نگو ، منصفانه قضاوت کن.

11- در مورد دیگران از روی وابستگی هایت قضاوت نکن.

12- آهسته صحبت کن  ولی سریع فکر کن.

13- وقتی که کسی از تو سؤالی می پرسد که نمی خواهی پاسخ دهی ، لبخند بزن و بگو: « چی
می خواهی بدانی.»

14- بخاطر داشته باش عشق ها و موفقیت های بزرگ با خطر کردن بدست می آید.

15- وقتی کسی عطسه می کند ، بگو« خیر» باشد.

16- وقتی چیزی را از دست می دهی، درس عبرت را فراموش نکن.

17- سه چیز را بخاطر داشته باش : 1)احترام به خود 2) احترام به دیگران 3) مسئولیت اعمالت

18- زندگی را مسلم مپندار.

19- وقتی که اشتباهت را فهمیدی ، فوری آنرا تصحیح کن.

20- وقتیکه به تلفن جواب می دهی لبخند بزن. چون لبخند تو در صدایت هم مشخص است.

21- با کسی ازدواج کن که دوست داری با او حرف بزنی چون هر چه مسن تر می شوی مهارت های ارتباطی از هر چیز مهمتر می شود.

22- زمانی را برای تنهایی خودت بگذار.

23- تغییرات را با آغوش باز بپذیر ولی ارزشهایت را از دست نده.

24- بخاطر داشته باش بعضی اوقات بهترین پاسخ سکوت است.

25- بیشتر کتاب بخوان و کمتر تلویزیون ببین.

26- شرافتمندانه و خوب زندگی کن چون وقتی مسن تر شدن و به گذشته فکر کردی می توانی از آن لذت ببری.

27- به خدا توکل کن ولی ماشین خود را قفل کن.

28- یک فضای دوستانه در خانه خیلی مهم است. هر کاری می توانی انجام بده تا یک خانه آرام و هماهنگ ایجاد کنی.

29- در عدم توافق با اشخاصی که دوستشان داری در شرایط حاضر ، گذشته را پیش نکش.

30- به اشارات ضمنی توجه داشته باش.

31- دانش خود را با دیگران شریک کن. این راهی است به سوی جاودانی شدن.

32- با طبیعت مهربان باش.

33- نیایش کن چرا که در آن قدرت بیکران است.

34- وقتیکه مورد ستایش قرار می گیری ، هرگز معترض نشو.

35- در کار دیگران دخالت نکن.

36- به مرد یا زنی که وقتی او را می بوسی چشمانش را نمی بندد اعتماد نکن.

37- سالی یک بار به جائی برو که قبلاً آنجا نرفته ای.

38- اگر در آمد خوبی داری تا زمانی که زنده هستی آن را در اختیار دیگران قرار بده چون که بزرگترین رضایت مندی است.

39- بخاطر داشته باش بدست نیاوردن آنچه تو می خواهی بعضی اوقات یک خوش اقبالی است.

40- قوانین را یاد بگیر بعد بعضی از آنها را بشکن.

41- بخاطر داشته باش بهترین رابطه ، رابطه ای است که ناشی از دوست داشتن است تا نیاز .

42- موفقیت هایت را با آنچه باید برای بدست آوردن آن از دست بدهی ، قضاوت کن.

43- به خاطر داشته باش که شخصیت تو تقدیر تو است.

44- برای عشق و آشپزی بی حساب خرج کن.

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠
قانون انگیزه:

هر چه می گویید یا انجام می دهید از تمایلات درونی، خواسته های شما سرچشمه می گیرد. پس برای رسیدن به موفقیت باید انگیزه ها را مشخص کرد تا با یک برنامه ریزی اصولی به هدف رسید.

قانون انتظار:

اگر با اعتماد به نفس، انتظار وقوع چیزی را در جهان پیرامونتان داشته باشید آن چیز به وقوع می پیوندد . شما همیشه هماهنگ با انتظارات تان عمل می کنید و این انتظارات بر رفتار و چگونگی برخورد اطرافیانتان تأثیر می گذارد.

قانون تمرکز:

هر چیزی را که روی آن تمرکز کرده و به آن فکر کنید در زندگی واقعی، شکل گرفته و گسترش پیدا می کند. بنابراین باید فکر خود را بر چیزهایی متمرکز کنید که واقعاً طالب آن هستید.

قانون عادت:

حداقل 95 درصد از کارهایی که انجام می دهیم از روی عادت است. پس می توانیم عادت هایی را که موفقیت مان را تضمین می کنند در خود پرورش دهیم؛ و تا هنگامی که رفتار مورد نظر به صورت اتوماتیک و غیر ارادی انجام نشود، تمرین و تکرار آگاهانه و مداوم آن را ادامه دهیم.

قانون انتخاب:

زندگی ما نتیجه انتخاب های ما تا این لحظه است. چون همیشه در انتخاب افکار خود آزاد هستیم، کنترل کامل زندگی و تمامی آن چه برایمان اتفاق می افتد در دست خودمان است.

قانون تفکر مثبت:

برای رسیدن به موفقیت و شادی، تفکر مثبت امری ضروری است. شیوه تفکر شما نشان دهنده ی ارزش ها، اعتقادات و انتظارات شماست.

قانون تغییر:

تغییر ، غیر قابل اجتناب است و ما باید استاد تغییر باشیم نه قربانی آن.

قانون کنترل:

سلامتی ، شادی و عملکرد درست از طریق کنترل کامل افکار، اعمال و شرایط پیرامونمان به وجود می آید.

قانون مسؤولیت:

هر چه و هر کجا که هستید به خاطر آن است که خودتان این طور خواسته اید. مسوولیت کامل آن چه که هستید ، آن چه که به دست آورده اید و آن چه که خواهید شد بر عهده خود شماست.

قانون پاداش:

عالم در نظم کامل به سر می برد و ما پاداش کامل اعمالمان را می گیریم. همیشه از همان دست که می دهیم از همان دست می گیریم. اگر از عالم بیشتر دریافت می کنید به این دلیل است که بیشتر می بخشید.

قانون خدمت :

پاداش هایی را که در زندگی می گیرید با میزان خدمت شما به دیگران رابطه مستقیم دارد. هر چه بیشتر برای بهبود زندگی و سعادت دیگران کار کنید و توانایی های خود را افزایش دهید، در عرصه های مختلف زندگی خود بیشتر پیشرفت می کنید.

قانون علت و معلول:

هر چه به دلیلی رخ می دهد. برای هر علتی معلولی است و برای هر معلولی علت یا علت های به خصوصی وجود دارد، چه از آن ها اطلاع داشته باشید چه نداشته باشید. چیزی به اسم اتفاق وجود ندارد. در زندگی هر کاری را که بخواهید می توانید انجام دهید به شرط آن که تصمیم بگیرید که دقیقاً چه می خواهید و سپس عمل کنید.

قانون ذهن:

شما تبدیل به همان چیزی می شوید که درباره آن بیشتر فکر می کنید. پس همیشه درباره چیزهایی فکر کنید که واقعاً طالب آن هستید.

قانون عینیت یافتن ذهنیات:

دنیای پیرامون شما تجلی فیزیکی دنیای درون شماست. کار اصلی شما در زندگی این است که زندگی مورد علاقه خود را در درون خود خلق کنید. زندگی ایده آل خود را با تمام جزییات آن مجسم کنید و این تصویر ذهنی را تا زمانی که در دنیای پیرامون شما تحقق پیدا کند حفظ کنید.

قانون رابطه مستقیم:

زندگی بیرونی شما بازتاب زندگی درونی شماست. بین طرز تفکر و احساسات درونی شما ، و عملکرد و تجارب بیرونی تان رابطه مستقیم وجود دارد. روابط اجتماعی ، وضعیت جسمانی شرایط مالی و موفیت های شما بازتاب دنیای درونی شماست.

قانون باور:

هر چیزی را که عمیقاً باور داشته باشید به واقعیت تبدیل می شود. شما آن چه را که می بینید باور نمی کنید بلکه آن چیزی را می بینید که قبلاً به عنوان باور انتخاب کرده اید. پس باید باورهای محدود کننده ای را که مانع موفقیت شما هستند شناسایی کنید و آن ها را از بین ببرید.

قانون ارزش ها:

نحوه عملکرد شما همیشه با زیر بنایی ترین ارزش ها و اعتقادات شما هماهنگ است. آن چه که
ارزش هایی را که واقعاً به آن اعتقاد دارید بیان می کند ادعاهای شما نیست بلکه گفته ها، اعمال و انتخاب های شما به ویژه در هنگام ناراحتی و عصبانیت است.

قانون تأثیر تلاش:

همه امید ها، رویاها، هدف ها و آرمان های ما در گرو سخت کوشی است. هر چه بیشتر تلاش کنیم؛ موفقیت بیشتری کسب خواهیم کرد.

قانون آمادگی :

در هر حوزه ای موفق ترین افراد ، آن هایی هستند که وقت بیشتری را صرف کسب آمادگی برای انجام کارها می کنند. عملکرد خوب نتیجه آمادگی کامل است.

قانون حد توانایی :

شاید برای انجام همه کارها وقت کافی وجود نداشته باشد ولی همیشه برای انجام مهم ترین کارها وقت کافی هست. هر چه بیشتر کار کنیم کارایی بیشتری پیدا می کنیم. اما باید اموری را بر عهده بگیریم که در حد توانمان باشد

قانون تصمیم:

مصمم بودن از ویژگی های اساسی افراد موفق است. در زندگی هر جهشی در جهت پیشرفت هنگامی حاصل می شود که در موردی تصمیم روشنی گرفته باشیم.

قانون خلاقیت:

ذهن ما می تواند به هر چیزی که باور داشته باشد دست یابد . هر نوع پیشرفتی در زندگی با یک ایده آغاز می شود و چون توانایی ما در خلق ایده های جدید نامحدود است آینده نیز محدودیتی نخواهد داشت.

قانون استقامت:

معیار ایمان به خود، توانایی استقامت در برابر سختی ها، شکست ها و ناامیدی هاست . استقامت ویژگی اساسی موفقیت است . اگر به اندازه کافی استقامت کنیم، طبیعتاً سرانجام موفق خواهیم شد.

قانون صداقت:

خوشبختی زمانی به سراغ ما می آید که تصمیم بگیریم هماهنگ با والاترین ارزش ها و عمیق ترین اعتقادات خود زندگی کنیم. همواره باید با آن بهترین بهترین ها که در درون مان وجود دارد صادق باشیم.

قانون انعطاف پذیری:

در تعیین اهداف خود قاطعیت داشته باشید، اما در مورد روش دست یابی به آن ها انعطاف پذیر باشید. درعصر تحولات سریع و رقابت شدید، انعطاف پذیری از ضروریات است.

قانون خوشبختی:

کیفیت زندگی ما را احساسمان در هر لحظه تعیین می کند واحساس ما را تفسیر خودمان از وقایع پیرامونمان مشخص می سازد، نه خود وقایع. هرگز برای این که تجربه خوشی از دوران کودکی داشته باشید دیر نیست. کافی است گذشته را مرور کنید و روشی را که برای تفسیر تجربیات خود داشته اید تغییر دهید.

قانون تعجیل :

ما همواره دوست داریم که هر چه زودتر به آرزوهایمان برسیم، به همیت دلیل است که در تمام عرصه های زندگی بی قراریم.

قانون فرصت:

بهترین فرصت ها اغلب در معمولی ترین موقعیت های زندگی مان به وجود می آید. پس بزرگترین فرصت ها به احتمال زیاد همیشه در دسترس ماست.

قانون خود شکوفائی:

شما می توانید هر چه را که برای رسیدن به اهداف تعیین شده خود به آن نیاز دارید بیاموزید. آن هایی که می آموزند توانا هستند.

قانون بخشندگی :

هر چه بیشتر ، بدون انتظار پاداش به دیگران خدمت کنید خیر و نیکی بیشتری به شما می رسد، آن هم از جاهایی که اصلاً انتظار ندارید. شما تنها در صورتی حقیقتاً خوشبخت خواهید شد که احساس کنید به دلیل خدمت به دیگران انسان با ارزشی هستید.

نویسنده: علی خزائی - ۱ شهریور ۱۳٩٠

مقدمه:

هر انسان به طور طبیعی نیازهایی دارد که باید برآورده شود.خداوند تبارک و تعالی در هنگام خلقت اسباب و وسایل مورد نیاز مانند ، عقل، هوش، دست،چشم و ... را برای تأمین آن نیازها در اختیار انسان گذاشته و از طرف دیگر منابعی را هم به طور طبیعی در دسترس او قرار داده است. شاید از زمانی که انسان آتش را شناخت، فکر ایجاد تغییر در مواد طبیعی نیز در او بوجود آمد برای مثال به جای آنکه گوشت حیوانات را خام مصرف کند، آن را با آتش پخت و مورد استفاده قرار داد سپس هر یک از نیازهای خود مانند: خوراک، پوشاک، مسکن، را مورد بررسی قرار داده و با توجه به منابع محیطی،‌از قدرت تفکر و خلاقیت خود استفاده کرده و با فکر و اندیشه اش، ساخت و ارزیابی محصول ساخته شده مراحل زندگی از قبیل خروج از غار، اسکان در دشت‌ها و کنار رودخانه‌ها ساخت خانه‌های مختلف از چوب‌ها گل و... ساخت لباس از پوست حیوانات و اجزای گیاهان و نگهداری از حیوانات اهلی را تجربه کرد.

انسان برای طی این راه و ایجاد تغییر و تحول در زندگی و پیشرفت از مرحلة غارنشینی تا عصر حاضر، چگونه حرکت کرده است؟ انسان برای بر آوردن نیازهای خود یا حل مسأله ای که در پیش رو داشت،‌از یک الگوی کلی حرکت استفاده کرده است به شرح زیر:

استفاده از قوه تفکر خود و ارائة یک طرح ذهنی   پیاده کردن آن طرح     انتخاب مواد مورد نیاز      ایجاد تغییر در مواد        ساخت یا تولید          ارزیابی

انسان طی قرن گذشته تا به حال همة محصولات ( تکنولوژی ) فناورانه‌ای را که خود تولید کرده است مورد ارزیابی قرار داده و با استفاده از کشف‌های جدید، آنها را بازنگری و اصلاح کرده است.

توشیودوکو یکی از بنیادگذاران ژاپن امروز نقش سازنده انسان و آموزش و پرورش را در جریان توسعه چنین تلقی می‌کندکه« ما هیچ منبع طبیعی داریم  هیچ قدرت نظامی، ما فقط یک منبع در اختیار داریم ظرفیت ابداع مغزیمان.این منبع پایان ناپذیر راباید بسط داد، تربیت کرد. تمرین داد، مجهز ساخت این قدرت دفاعی خواه ناخواه در آینده نزدیک گرانبهاترین و خلاقترین ثروت مشترک همه بشریت خواهد بود.»

بی تردید، کشور کهنسال ما در زمینه فنون و حرفه‌های مختلف دارای سابقه دیرینه است و در طول تاریخ حیات فرهنگی و اجتماعی جامعه ما، روش ها و فنون گوناگون به اشکال مختلف سینه به سینه و یا به گونه‌ای مکتوب و نیز از طریق روابط استاد و شاگری از نسلی به نسل بعد انتقال یافته است اما به هر حال صرف نظر از اهمیت تاریخی و راه و رسم گذشته آموزش و ترریج علوم و فنون باید اذعان داشت که شیوه‌های جدید آموزش و فنون و حرفه مقولة نسبتاً جدیدی است که در کشور سابقه چندانی ندارد و باید از طرف تمامی برنامه‌ریزان و مسؤوالان مورد توجه قرار گیرد.

(آموزش حرفه و فن دورة راهنمایی چشم اندازی به آینده)

تربیت شهروندانی کارآمد و توانا در حل مسائل فردی و جمعی از اهداف برنامه‌ریزی درس آموزش حرفه وفن است این برنامه ضمن تأکید بر رفع نیازهای کنونی دانش آموزان چشم به افق‌های دور دارد. حاصل اجرای این برنامه نه تنها در زمان حال بلکه طی سالهای آینده که دانش آموزان وارد بازار کار و فعالیت می‌شوند نمود و تجلی می‌یابد.

برنامه درسی آموزش حرفه وفن به شکلی طراحی شده است که واجد شرایط زیر باشد:

                1.        فعالیت محور بوده و بیشتر فعالیتهای آن جنبه کارگاهی داشته باشد

                2.        موجب پرورش مهارتهای حسی – حرکتی دانش آموزان شود.

                3.        زمینه های خلاقیت و فناوری را در دانش آموزان فراهم سازد.

                4.        مهارتهای اولیه را جهت رفع نیازهای مختلف فردی و اجتماعی دانش آموزان در آنها بوجود می‌آورد.

       5.    دانش آموزان را با رشته‌های مختلف تحصیلی و شغلی آشنا سازد بطوریکه بتوانند رشتة مورد علاقة خود را انتخاب کنند و آیندة شغل خود را ترسیم نمایند.

                6.        موجبات نگرش مثبت را در دانش آموزان نسبت به کار و تلاش فراهم سازد.

                7.        بر اساس روشای نوین آموزش طراحی و تدوین شده است.

                8.        همگام با علوم و فنون جدید است.

                9.        دانش آموز محور بوده و از روشهای جدید و فعال تدریس پیروی می‌کند .

از دویست سال قبل که انقلاب صنعتی بوقوع پیوست و اختراعات بی شماری در زمینه‌های مختلف صورت گرفت، تولید فن آوری بطور مداوم توسعه یافت و شرایط برای بهره‌گیری از دستاوردهای آن بیشتر از گذشته میسر شد. استفاده از ابزار و ماشین موجب گشت که کار انسان پر ثمرتر از گذشته شود. از سوی دیگر به دلیل تولید انبوه کالاها، تنوع در محصولات و توسعة سیستم حمل و نقل موجب گسترش داد و ستد و بازرگانی شد.

تحقیقات علمی و توسعة اختراعات در زمینه‌های مختلف ، موجب پیدایش علوم و محصولات جدید شد که در گذشته وجود نداشت. با توسعه شهرها، توسعه سیستم حمل و نقل،پیشرفت در صنعت، علمی شدن کشاورزی، بهره‌برداری بیشتر از منابع و ... موجب گشت هزاران شغل جدید بوجود آید. نیاز به افراد متخصص و ماهر شرایط را برای گسترش مدارس فنی و حرفه‌ای در دوره متوسطه فراهم کرد. در دوره های عالی در زمینه صنعت نیز رشته های مختلفی از جمله،برق،معدن،ذوب فلزات، ... دایر گشت در زمینه خدمات رشته‌هایی مانند حسابداری، بهداشت،مدیریت خانواده و ... در زمینة کشاورزی رشته‌هایی مانند: زراعت و باغداری، پرورش دام و طیور و ...بوجود آمد.

در دورة راهنمایی درسی به نام مقدمات آموزش  حرفه و فن وارد برنامه های درسی شد که اهداف زیر را تعقیب کرد.

       1.    ایجاد هماهنگی بین اعضای مختلف بدن از جمله دست و مغز که این هماهنگی در نتیجه پرداختن به آموزش‌های نظری صرف در دانش آموزان نا دیده گرفته و ضعیف شده بود.

                2.        عادت دادن دانش آموزان به انجام کار و ایجاد توانایی در رفع نیازهای روزمره.

                3.        ایجاد اعتماد به نفس در دانش آموزان.

                4.        پرورش خلاقیت.

                5.        کشف برخی از استعداد‌های نهفته در دانش آموزان.

(سیر تکاملی تغییر کتب حرفه و فن)

از سال 1368 طی جلسات متعددی که با حضور جمعی از متخصصین و کارشناسان و صاحب نظران آموزش و پروش تشکیل گردید که به بازنگری اهداف و بررسی نحوه اجرای درس از ابتدایی برنامه‌ریزی آن پرداخت و گروهی را مأمور بررسی و تحقیق دربارة وضعیت اجرایی موجود درس در کشور کرد که طی مدت حدود یکسال با 6 نوع پرسشنامه که مخاطبین آنها، مراکز تربیت معلم، مدرسان تربیت معلم، دانشجویان رشته حرفه و فن، دبیران حرفه وفن، مسئولین اجرایی در جهت تجهیزات و کارگاه دانش آموزان بودند، وضعیت درس مورد مطالعه و تحقیق قرار گرفت و نتایج آن نیز در برنامه جدید مورد بهره برداری قرار گرفت و طرح جدیدی برای جرای درس و تدوین اهداف پیشنهاد شد.

 

مطالعه در زمینه آموزشهای مشابه به این درس در تعدادی از کشورهای جهان:

از سوی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف توصیه شد که مطالعاتی در زمینه آموزش‌های مقدماتی شناخت حرفه وفن و یا دروس مشابه در تعدادی از کشورهای جهان در دورة آموزشهای عمومی ( ابتدایی و سیکل اول دبیرستان ) صورت گیرد. هدف از انجام این مطالعات عموماً کشف اصول و رویکردها در طراحی، اجرا و ارزشیابی این درس بدیهی است که انجام این پژوهش هرگز با هدف الگو برداری و تقلید کورکورانه از دیگر کشورها نبوده است. زیرا شرایط هر کشوربا دیگری متفاوت است،‌اما مطالعات بین المللی می‌تواند برنامه‌ریزان این درس را در اتخاذ تصمیمات بهتر، یاری کند.

حاصل این مطالعات نشان داد که:

       1.    کشورهای مورد مطالعه ( آلمان، انگلیس، استرالیا،‌ژاپن،نیوزیلند، هند مالزی، روسیه ) در برنامه‌های درسی خود به ارائة درسی که دانش آموزان را به کار و فعالیت تشویق می‌کند توجه دارند. این درس در کشورهای مختلف نام‌های متفاوتی دارند نظیر: آموزش تکنولوژی ( انگلیس، استرالیا،‌نیوزیلند )کارعملی(هند)مهارتهای زندگی(مالزی)و آموزش کار(روسیه)خانه‌داری و مهارتهای صنعتی (ژاپن )

       2.    کشورهای توسعه یافته عمدتاً به آموزش تکنولوژی توجه دارند. بعد از سال 1990 این درس به سرعت در کشورهای اروپایی، آمریکایی و اقیانوسیه رواج یافت و مورد توجه برنامه ریزان درسی قرار گرفت.

       3.    در کشورهای در حال توسعه تلفیقی از آموزش تکنولوژی و مهارتهای زندگی و تعمیر و نگهداری ،خانه داری مدیریت منزل، اقتصاد خانواده، محیط زیست، کشاورزی، بهداشت، کودکیاری، آشپزی مورد توجه است. ناگفته نماند که آموزش تکنولوژی یک رویکرد صنعتی محض ندارد،بلکه انواع فعالیتهایی که تحت عنوان آموزش تکنولوژی صورت می گیرد به جنبه‌های مختلف از جمله مهارت زندگی نیز توجه دارد.

       4.    ماهیت این درس در اکثر قریب به اتفاق کشورها عملی است استثنائاًدر کشور مالزی برنامه درسی تلفیقی از تئوری و عملی است.

       5.    مدارس کشورهای پیشرفته مجهز به کارگاههای مختلف هستند مانند کارگاه فلز کاری، کارگاه آشپزی و یا کاردستی‌.البته برخی از کشورها از کارگاههای چند منظوره استفاده می‌کنند.

                6.        معلمان با توجه به امکانات محلی و منطقه ای می‌توانند از بین چندین فعالیت پیشنهادی تعدادی را انتخاب کنند.

                7.        در گزینش محتوی به فرهنگ و آداب و رسوم مردم توجه می‌شود.

                8.        کیفیت برنامه در کشورهای مختلف متأثر از شرایط اقتصادی و پیشرفت هر کشور است.

                9.        کار با کامپیوتر در کشورهای پیشرفته از دوره ابتدایی مورد توجه قرار گرفته است.

             10.      برنامه‌ریزان به قابلیت اجرایی برنامه از سوی معلمان و دانش آموزان توجه داشته‌اند.

ملاحظات مورد توجه برنامه‌ریزان درسی در طراحی جدید درس:

                1.        توجه به تجربیات جهانی و نیازهای قرن آینده.

                2.        توجه به رشد روز افزون علوم.

                3.        نیازها و علایق فراگیران.

                4.        نیازهای اجتماعی.

                5.        تحقیق و اکتشاف.

                6.        توجه به تفاوت‌های منطقه‌ای و ناحیه‌ای از طریق ارائة فعالیتهای اختیاری.

       7.    فعال کردن دانش آموزان در فرآیند یادگیری از طریق تحقیق، مشارکت گروه‌ها، بازدید، مشاهده کار با ابزار و ساخت اشیاء کوچک.

                8.        تأکید بیشتر بر کار عملی و قابل اجرا

9.    توجه به ارتباط طولی بین برنامه‌ درسی دورة راهنمایی و دوره متوسطه

 

اهداف کنونی کتاب حرفه وفن:

کتب کنونی با استفاده از نظرات صاحب نظران، کارشناسان و دبیران حرفه و فن سراسر کشور، و نیز با مطالعه تجربیات تعدادی از کشورهای جهان در جهت تحقق اهداف زیر تألیف شده است.

                1.        ایجاد هماهنگی میان مغز با دست، چشم و سایر اعضای بدن از طریق انجام کارهای عملی

                2.        دست ورزی و کار با مواد مختلف و قابل دسترس در محیط زندگی

                3.        تقویت روحیه انجام کار گروهی دانش آموزان

                4.        ایجاد زمینه برای شکوفایی استعدادهای علمی، عملی و پرورش خلاقیت در دانش آموزان

                5.        آشنایی با فرآیند طراحی، ساخت و تولید و ارزیابی و بکارگیری آن در طراحی و ساخت کارهای ساده

        6.        ایجاد تفکر سیستمی و درک فنی

        7.        ایجاد اندیشه و تدبر دانش آموزان جهت ارائة راه حل برای مشکلات احتمالی

         8.        وارد کردن دانش آموزن به عرصه عمل جت کسب تجربه

       9.        مهارت در انجام پژوهشهای ساده

      10.      رشد توانمندیهای حسی - حرکتی

      11.      مهارت در طراحی و تولید بعضی از وسایل مورد نیاز

      12.      تحقیق و تفکر و جستجو در محیط پیرامون و گسترش دامنه اطلاعات توسط فراگیران

     13.      مهارت در بکارگیری بعضی از ابزارهای کارگاهی

    ۱۴.      شناخت رشته‌های مختلف تحصیلی و شغلی و شرایط ورود به آنها

    15.      مهارت در رفع بسیاری از نیازهای زندگی مانند پوشاک، غذا، بهداشت

برای تحظق اهداف کتاب حرفه وفن چه باید کرد؟

   1.        دانش آموزان به فعالیتهای گروهی تشویق شوند.

    2.     هر واحد درسی با توجه به محتوای آن در فضای مناسب تدریس شود.

   ۳.    در فضای مناسب و تا حد امکان– خارج از کلاس ( حیاط ، کارگاه و ... ) به امر آموزش پرداخته شود.

   4.    فعالیتهای کتاب به صورت عملی اجرا شود.

   5.     دانش آموزان به تفکر و تدبر وادار شوند.

   6.  طرح‌ها و فعالیتهای تحقیقی هر واحد به صورت گروهی انجام شود.

   7.  طرح سئوالات در سطوح بالای یادگیری

    8. خودداری از پرسش و پاسخ کلیشه‌ای

  9.  تشویق دانش آموزان خلاق و مبتکر

 10.برپایی نمایشگاه از کارهای تحقیقی و فعالیتهای عملی دانش آموزان به مناسبتهای مختلف

  11.انتخاب یک فعالیت عملی  ویک کار تحقیقی توسط هر دانش آموز یا گروه کاری با توجه به انتخابی بودن فعالیتهای عملی و کارهای تحقیقی کتب حرفه و فن ( اول و دوم و سوم )

 12. انجام مصاحبه توسط هر دانش آموز یا گروه کاری دربارة یکی از موضوعات

 درسی در طول سال و ارائة گزارش به کلاس

13.  دعوت از صاحبان مشاغل به کلاس درس در صورت عدم امکان انجام مصاحبه

 

اهداف کلی درس حرفه وفن در دوره راهنمایی:

الف )حیطه شناختی:

  ۱.  آشنایی نسبی با فن آوری و نحوه استفاده از محصولات فن آوری در جامعه

  2.  آگاهی نسبی از انواع مشاغل موجود در محیط زندگی و جامعه

  3. آشنایی نسبی با روندها و فرآیندها طراحی، ساخت و تولید

 4. آشنایی نسبی با بهداشت ، تغذیه و مسائل ایمنی

 ۵  آشنایی نسبی با شاخه‌ها و رشته‌های تحصیلی در دوره متوسطه

  6. آشنایی نسبی با داد و ستد برخی از فعالیتهای بازرگانی

ب)- حیطه مهارتی

 1 درک فن آوری و نحوه استفاده از محصولات فن آوری در جامعه

 2. توانایی در انجام برخی از تعمیرات ساده و روش نگهداری وسایل شخصی،وسایل منزل

3.  دست ورزی با انواع ابزارهای ساده دستی یا دستی برقی

 4. مهارت در انجام پژوهش های ساده و استفاده از روش حل مسئله

 ۵.کسب شایستگی‌های فردی و اجتماعی مفید مانند برقراری ارتباط مثبت و

 سازنده با دیگران وانجام کار گروهی که شرط لازم برای فعالیتهای فردی، در زندگی آتی است.

 ۶. کسب مهارت نسبی در انجام فعالیت‌های مناسب شغلی

ج) –حیطه نگرشی

 1.  ایجاد زمینه برای شکوفائی ذوق، خلاقیت و پرورش استعداد عملی و علمی دانش آموزان

2. تقویت روحیه علاقه مندی به کار از طریق انجام کارهای ساده فردی و گروهی در مدرسه و منزل.

3.ایجاد و تقویت صفات مفید شغلی نظیر نظم، دقت، وقت شناسی،

رعایت مسائل ایمنی، همکاری ، پشتکار و امانت داری

4.تقویت حس مسئولیت پذیری فرد در برابر خود،خانواده و جامعه

5. تقویت حس احترام به کار و کارگر

6. ایجاد نگرش مثبت به آموزش‌های مهارتی و حرفه‌ی در دوره‌های تحصیلی بعدی

7.تقویت روحیه خود مدیریتی و اتکای به نفس

علی خزائی
دبیر حرفه و فن مدرسه راهنمایی ابوریحان بیرونی - سرگروه حرفه و فن و عضو کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات مقطع راهنمایی شهرستان اسدآباد
نویسندگان وبلاگ:
کدهای اضافی کاربر :


تماس با ما

.

.

.

.

مشاهده جدول کامل ليگ برتر ايران