آموزش حرفه و فن
مطالبی مفید و دانستنی هایی فراتر از کتاب های درسی
صفحات وبلاگ
آرشیو وبلاگ
نویسنده: علی خزائی - ٧ شهریور ۱۳٩٠

روش تدریس فعال  شبکه ای


معرفی الگو:

الگوی تدریس طرح شبکه ای ، حاصل همکاری جمعی از مدرسان آموزش علوم کشور است که سعی کرده اند علاوه بر طرح مباحث علمی و نظری در هر زمینه ، چارچوبی عملی برای بکارگیری موضوع در کلاس را فراهم کند.

بوسیله ی این روش تدریس که توسط خانم ها حریرفروش و صادقی ارائه شده است میتوان نیمکره راست مغز را در یادگیری فعال کرد. کلاس درس مناسب ترین مکان برای اجرای این روش می باشد. تمرکز حواس در هنگام روخوانی و مطالعه درس از شرایط اصلی موفقیت در اجرای این الگو است. تمام دروس را نیتوان با این روش آموزش داد ولی برخی دروس قابلیت بیشتری برای اجرای این روش دارند. معمولاً دروسی که در باره ی تقسیم بندی و طبقه بندی و بیان ویژگیهای آنها می باشند ، بیش ترین کاربرد را برای اجرای این الگو دارند. از محاسن این روش میتوان به افزایش میزان علاقه به مطالعه و سرعت ، افزایش چشمگیر یادگیری و تقویت نظم پذیری اشاره کرد

طرح الگوی تدریس شبکه ای (از طریق نقشه مفهومی)

روش تدریس مذکور که فرصت فعالیت بیشتر نیمکره ی راست مغز ر به یاد گیرنده میدهد بر اساس طرح زیر می باشد :

           (۱) استخراج نکات کلیدی    (۲)    تشخیص مفاهیم اصلی از فرعی          

          (۳) تکمیل نقشه                  (۴)     ارزشیابی                                                                                                                                                      

2«مراحل اجرای تدریس از طریق نقشه مفهومی»

 گام اول :                                        الف : رو خوانی درس بصورت فردی یت گروهی

1 – استخراج نکات  کلیدی               ب : توجه به نکات کلیدی و مفاهیم مهم درس

                                                 ج : یاداشت برداری از مطالب مهم درس

ابتدا موضوع اصلی درس روی تابلو نوشته می شود و در صورت نیاز توضیحاتی از طرف معلم ارائه می شود. از دانش آموز خواسته می شود یکبار درس را روخوانی کرده (بصورت گروهی) و سر فصل های مهم را مشخص و یادداشت کنند. تأکید بر عدم توجّه به جزئیات درس و نیز توجّه به زمان در نظر گرفته شده به دانش آموزان بازگویی می شود

گام دوم                                              الف:مشخص کردن نکات اصلی وفرعی                       تشخیص مفاهیم اصلی از فرعی  :            ب: تصمیم گیری در باره مدل نقشه                                                         ج : تعیین تعداد شاخه های اصلی و فرعی

در این مرحله دانش آموزان یکی از طرح های شبکه ای را برای کار در نظر می­گیرند. انتخاب مدل بر عهده دانش آموزان است ولی آنها باید با انواع مدلها آشنا باشند. و در انتخاب تعداد شاخه های اصلی و فرعی دقت نمایند و یکی از مدلها را انتخاب کنند.

3-گام سوم                       الف : رسم نقشه مفهومی

تکمیل نقشه   :                    ب : نوشتن مفاهیم اصلی و فرعی داخل نقشه

                                      ج : استفاده از رنگ ، شکل و ... در جدا کردن شاخه های اصلی و

در این مرحله دانش آموزان به رسم نقشه می پردازند البته باید به آنها یادآوری کرد که برای جدا کردن مفاهیم اصلی و فرعی روشهای مختلفی وجود دارند مثل : نوشته کادر اصلی به یک رنگ و کادر مطالب فرعی به رنگ دیگر و یا نوشتن مفاهیم اصلی با یک رنگ و مطالب فرعی با رنگ دیگر. همچنین شکل کادرها ممکن است با هم فرق داشته باشند. مثلاً مطالب اصلی در کادر مستطیل و مطالب فرعی در داخل دایره باشند و یا اینکه موضوعات اصلی با خط درشت و مطالب فرعی با خط ریز نوشته شوند و حتی نوع خط را نیز میتوان تغییر داد

گام چهارم              الف : بررسی نقشه ها ی مفهومی دانش آموزان

4 – ارزشیابی  :     ب : بحث و گفتگو جهت اصلاح نقشه ها

                           ج : ارائه سؤال بصورت نقشه مفهومی از درس توسط معلّم

در این مرحله از سرگروههای هر گروه خواسته می شود مدل خود را روی تابلو کشیده و بعد از اصلاح طرحها در صورت لزوم ، بحث و گفتگو لازم انجام گرفته و نتیجه گیری به عمل آید. در پایان برای اطمینان از حصول یادگیری یک سؤال بصورت نقشه مفهومی از درس روی تابلو نوشته و از دانش آموزان خواسته می شود بصورت گروهی پاسخ دهند

وظایف معلم و دانش آموز

 

                        مراحل

فعالیت معلم

فعالیت دانش آموزان

(1) استخراج مفاهیم کلیدی

 انتخاب موضوع درس

 ارائه توضیحات کوتاه در باره ی موضوع درس 

 روخوانی درس و یادداشت برداری

(2) تشخیص مفاهیم اصلی از فرعی

 هدایت دانش آموزان برای انتخاب مدل نقشه

 هدایت دانش آموزان برای تشخیص مطالب از فرعی

 تصمیم گیری در باره ی مدل ، تعداد شاخه های اصلی و فرعی

 تشخیص مفاهیم اصلی از فرعی

(3) تکمیل نقشه

 پاسخگوئی هوشمندانه به سوالات فراگیران و جلوگیری از شتابزدگی آنها

 هدایت دانش آموزان برای تنظیم نکات کلیدی و جلوگیری از حجیم شدن نقشه

 رسم نقشه مفهومی

 نوشتن مفاهیم اصلی و فرعی داخل نقشه با استفاده از رنگ ها و اشکال هندسی و با نوع خط

(4) ارزشیابی

 هدایت دانش آموزان برای اصلاح نقشه ها

 طرح سؤالات به صورت شبکه مفهومی

 بحث و گفتگو در باره نقشه ها

 اصلاح نقشه ها و پاسخ گویی به سؤالات معلم

مدل های تدریس از طریق نقشه مفهومی

در تدریس از طریق نقشه مفهومی از مدل های مختلفی استفاده می شود که مهمترین آنها عبارتند از :

1– مدل شعاعی : در این مدل عنوان اصلی در وسط کادر و شاخه های اصلی در اطراف و شاخه های فرعی به شاخه های اصلی متصل می شوند.

2– مدل همپوشی : این مدل در مواردی بکار میرود که میان مطالب وجوه مشترک وجود دارد و تأکید بر ویژگیهای مشترک میان مطالب اصلی است.

3– مدل مجموعه ای : در این مدل عنوان اصلی در سمت راست مجموعه و شاخه های اصلی به آن متصل شده و شاخه های فرعی نیز به شاخه اصلی  بصورت مجموعه اضافه می شود.                                                                            

۴ – مدل چارت سازمانی :

این مدل به دلیل نظم و زیبائی بیشترین کاربرد در تدریس محتوای درسی را دارد. در این مدل عنوان اصلی در بالای طرح و شاخه های فرعی در پائین به آن متصل می شوند و مطالب فرعی هر شاخه نیز به ترتیب در زیر آن واقع می شود و در صورت داشتن زیر شاخه ، میتوان به دلخواه با استفاده از اشکال هندسی زیر شاخه های فرعی را ادامه داد.

علی خزائی
دبیر حرفه و فن مدرسه راهنمایی ابوریحان بیرونی - سرگروه حرفه و فن و عضو کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات مقطع راهنمایی شهرستان اسدآباد
نویسندگان وبلاگ:
کدهای اضافی کاربر :


تماس با ما

.

.

.

.

مشاهده جدول کامل ليگ برتر ايران