آموزش حرفه و فن
مطالبی مفید و دانستنی هایی فراتر از کتاب های درسی
صفحات وبلاگ
آرشیو وبلاگ
نویسنده: علی خزائی - ۱٥ آبان ۱۳٩٠

باغبانی علم، هنر و فن پرورش گیاهان مختلف را باغبانی می­نامند.

گیاه­شناسی شناسایی گیاهان به دو صورت امکان دارد: الف ـ اندام­شناسی (Anatomi) و ب ـ سیستماتیک. ذیلا به بررسی اندام­های مختلف گیاه در ادامه مطلب می­پردازیم:


باغبانی علم، هنر و فن پرورش گیاهان مختلف را باغبانی می­نامند.

گرایش­های مختلف باغبانی عبارت است از: ·

طراحی فضای سبز (Land Scape) ·

گلکاری (Florzulture) ·

میوه­کاری (Pomology) ·

سبزی­کاری ·

 گیاهان دارویی ·

 جنگل­داری

جالب است بدانید که سرانه فضای سبز به ازای هر نفر در ایران 3 تا 4 متر مربع می­باشد. درحالی که استاندارد این سرانه در دنیا حدود 40 تا 45 متر مربع به ازای هر نفر است. هر هکتار درخت می­تواند 30 تن گرد و غبار را جذب نماید. مشخصه پسته ایران پر طاووس روی آن است و پسته ایران 60 درصد پسته جهان را تشکیل می­دهد و بهترین انار دنیا در ایران تولید می­شود. انار ساوه و انار شش گل در خراسان معروف­ترین آن­ها می­باشند. در این میان انار هندوستان ترش است. در تولید خربزه، گیاهان دارویی و زرشک نیز در جهان مقام اول را دارا هستیم. خام­خوری بهترین روش استفاده از سبز­ی­ها و ویتامین­های موجود در آن­هاست که در این موارد شستن و ضد عفونی کردن سبزی­ها به شدت واجب می­نماید. 40 درصد نیاز غذایی و کالری جامعه را بخش باغبانی تامین می­کند. بالاترین ویتامین ث در جعفری و سپس در فلفل سبز یافت می­شود. «نی­جوا» دارای ید بالایی است و ایران از نظر تنوع گیاهی مقام اول جهان را داراست. منبع: آقای دکتر عابدی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد

گیاه­شناسی شناسایی گیاهان به دو صورت امکان دارد: الف ـ اندام­شناسی (Anatomi) و ب ـ سیستماتیک. ذیلا به بررسی اندام­های مختلف گیاه می­پردازیم:

ریشه: این قسمت از گیاه وظیفه جذب آب و مواد غذایی از خاک و انتقال آن به قسمت­های بالایی گیاه و نیز وظیفه استحکام و پایداری آن را در خاک به عهده دارد.

انواع ریشه عبارتند از معمولی، ذخیره­ای افشان و مستقیم. گیاهان تک لپه­ای دارای ریشه افشان هستند.

ساقه: ساقه در برخی از گیاهان نقش فتوسنتزی دارد. نیز رابطه بین قسمت هوایی گیاه و ریشه را برقرار می­نماید. انواع ساقه­های هوایی عبارتند از: معمولی، خزنده مانند مو و بالا رونده مانند پیچک­ها. نوع دیگری از ساقه­ها عبارت است از ساقه­های زیر زمینی مانند پیاز (Bulb). نکته قابل توجه در باره پیاز آن است که روی آن فلس وجود دارد. در اینجا باید به فرق میان ریشه و ساقه اشاره نمود. ساقه دارای گره بوده ولی ریشه گره ندارد. اگر روی ریشه­ای جوانه دیده شود، آن استثنا می­باشد. هر گره محل رویش یک جوانه است. بنابراین غده سیب­زمینی (Tuber) یک نوع ساقه می­باشد. درباره سیب­زمینی باید اضافه کرده که یک دوره خواب دارد و پس از آن باید کاشته شود. دوره خواب آن 6 ماه بوده و با رشد چشمک­ها به پایان می­رسد. نوع سیب­زمینی از نوع چشمک­های آن مشخص می­شود. ضمنا هر چه نشاسته در سیب­زمینی بیش­تر باشید، در آب زودتر باز می­شود. «ریزوم» نوعی ساقه زیر زمینی است (به شکل مقابل توجه کنید). بسیاری از علف­های هرز ریزوم دارند. این مهم مبارزه با آن­ها رامشکل می­نماید.

زعفران نوعی «کرم» (Corm) است که در حقیقت ساقه توپر می­باشد مانند گلایل. نهایتا باید گفته خار، ساقه تغییر شکل یافته است.

برگ: برگ کارخانه غذاسازی است و عمل فتوسنتز در آن انجام می­شود. تعداد منافذ روی هر برگ بسیار بسیار زیاد است و لذا درصد تبخیر روی برگ به همان مقدار بسیار بالاست. این مقدار تبخیر در گیاه باعث خارج­شدن گرمای گیاه از آن می­شود. در غیر این صورت دمای برگ به هزار درجه می­رسد. هر روزنه مکانیسمی برای باز و بسته شدن دارد. اگر درصد آماس برگ بالا باشد، روزنه­ها باز می­شوند و اگر این مقدار کم باشد، روزنه­ها بسته می­شوند.

جوانه: در واقع جوانه، شاخه، برگ یا گل گیاه است که توسعه پیدا نکرده است. انواع جوانه­ها عبارتند از: 1. جوانه­های زایشی: این جوانه­ها اندام­های گل را تشکیل می­دهند. 2. جوانه­های رویشی: تولید برگ و شاخه بر عهده این نوع از جوانه است. 3. مختلط: برگ و شاخه گل از این نوع جوانه تشکیل می­شود مانند درخت سیب. جوانه­های زایشی نوک پهن و تخت داشته ولی جوانه­های رویشی دارای نوک تیز می­باشند. جوانه­های زایشی در تابستان سال گذشته تولید می­شوند که الان در حال گل­دادن می­باشند و چون در فصل تابستان تشکیل می­شوند در زمستان، خواب بوده­اند و در بهار بیدار می­شوند. جوانه مقاوم­ترین اندام گیاه در برابر سرماست و لذا گل به شکل جوانه در فصل زمستان باقی می­ماند. اما خود گل به سرما حساس است لذا گرما بدترین خطر در فصل زمستان است. گل بادام به تندی و سریع با گرما باز می­شود و زود سرما می­زند. برای حل این مشکل از انواع درختان بادام دیرگل­ده استفاده می­شود. طرز قرار گرفتن جوانه­ها روی شاخه را فایلوتاکسی می­نامند. جوانه در زاویه بین برگ و شاخه تشکیل می­شود و وقتی دو جوانه در روبه­روی یکدیگر در شاخه ایجاد می­شوند، به آن­ها جوانه­های متقابل گفته می­شود. تعداد کمی از درختان جوانه­های متقابل دارند. اگر جوانه­ها در جاهای مختلف روی شاخه قرار بگیرند، متناوب نامیده می­شوند. از نحوه قرار گرفتن جوانه­ها روی شاخه می­توان به نوع درخت پی برد. اگر دو جوانه را که دقیقا روی یکدیگر (از دید قائم) قرار بگیرند، در نظر بگیریم، تعداد دورها از جوانه بالایی تا جوانه پایینی و نیز تعداد جوانه­ها در این فاصله می­توانند در تشخیص نوع درخت به ما کمک کنند.

گل: زیربنای میوه و باغبانی، گل می­باشد. گل­ها یا ناقصند و یا کامل. در گل­های ناقص یا پرچم­ها هستند و یا مادگی. اما در گل­های کامل هر دو عنصر جنسی وجود دارند.

گرده­افشانی: انتقال دانه گرده از ... به روی مادگی را گرده­افشانی می­نامند. عامل گرده­افشانی مختلف بوده و حشرات، باد، آب، انسان و ... را شامل می­شود. در بسیار از گیاهان حشرات عامل گرده­افشانی بوده و در این میان زنبورهای عسل، 50 درصد راندمان تولید را بالا می­برند. نسبت درخت­های نر نسبت به درخت­های ماده در گیاهان تک­جنسی 1 به 9 یا 1 به 10 می­باشد. در درخت خرما گرده­افشانی منحصر توسط انسان صورت می­گیرد. جالب است بدانید که از روی درخت خرما، انسان پی بی دوجنسی بودن درختان برد. میوه: از رشد جداره تخم­دان به وجود می­آید. در برخی از میوه­ها علاوه بر تخم­دان دیگر قسمت­های گل هم در تشکیل میوه دخیل می­باشند مانند انار. میوه­ها بر دو نوعند: الف ـ شفت مانند هلو و ب ـ سته مانند انگور و گوجه­فرنگی. شفت­ها دارای هسته (میان بر) چوبی سفت بوده اما سته­ها دارای میان بر آبکی می­باشند.

انواع روش­های تکثیر در گیاهان انواع روش­های تکثیر عبارتند از:

.1 روش جنسی توسط بذر، هاگ مانند سرخس، اسپور مانند قارچ­ها، گرده و تخم

. 2روش غیرجنسی مانند بذرهای آپومکسی

3. روش رویشی که در باغبانی اهمیت بیشتری دارد.

در روش جنسی چون صفات از پدر و مادر به ارث می­رسد، دانه یا نتاج نه شبیه به این و نه شبیه به آن است. بنابراین روش جنسی در باغبانی اهمیت چندانی ندارد. کشت هاگ، اسپور، گرده و تخم­ها در محیط کشت صورت می­پذیرد. کشت بافت نیز از جمله این روش­هاست و در مورد خرما، گردو و پسته انجام می­شود.

در روش غیرجنسی از بذرهای غیرجنسی استفاده می­شود.این بذرهای غیرجنسی هر کدام چند نهال تولید می­کنند که یک نهال از تخم بوده و بقیه از تخم نمی­باشند. مرکبات، دارابی، بالنگ، سلطان المرکبات و ... از این گونه­اند. بقیه نهال­ها از رشد دیواره تخم­دان به وجود می­آیند و دقیقا شبیه مادرشان می­باشند. برای فهمیدن نهال اصلی از دیگر نهال­ها از قد آن­ها استفاده می­شود. در روش تکثیر رویشی از دیگر اندام­های گیاه استفاده می­شود. انواع روش­های تکثیر روی

شی شامل قلمه، پیوند، پاجوش، خوابانیدن، کرم (گلایل)، ریزوم (اختر)، غده، تقسیم بوته (نعناع، تلخون و مارچوبه زینتی)، پیاز، ساقه رونده (توت فرنگی) و ریشه گوشتی (کوکب) می­باشند. پیاز خوراکی به روش بذر تکثیر می­شود.

علی خزائی
دبیر حرفه و فن مدرسه راهنمایی ابوریحان بیرونی - سرگروه حرفه و فن و عضو کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات مقطع راهنمایی شهرستان اسدآباد
نویسندگان وبلاگ:
کدهای اضافی کاربر :


تماس با ما

.

.

.

.

مشاهده جدول کامل ليگ برتر ايران