آموزش حرفه و فن
مطالبی مفید و دانستنی هایی فراتر از کتاب های درسی
صفحات وبلاگ
آرشیو وبلاگ
نویسنده: علی خزائی - ٦ خرداد ۱۳٩۱

باتری خودرو

تاریخچه

اختراع چرخ نقطه عطفی بود در جهت طراحی و ساخت خودرو . نخستین نشانه‌ها از اختراع چرخ مربوط می‌شود به 3500 سال قبل از میلاد مسیح. نیاز انسان به ارتباطات و ایجاد شبکه‌های حمل و نقل یکی از موفقیت‌های اساسی در یکصد سال اخیر است. چیزی که در روزهای اولیه برای تولید ‌کنندگان اهمیت داشت عمدتا تولید ماشینهایی بود که حرکت کنند. امروزه راحتی و آسایش راننده و مسافرینش از اهمیت زیادی برخوردار است.


باتری خودرو

 

تاریخچه

اختراع چرخ نقطه عطفی بود در جهت طراحی و ساخت خودرو . نخستین نشانه‌ها از اختراع چرخ مربوط می‌شود به 3500 سال قبل از میلاد مسیح. نیاز انسان به ارتباطات و ایجاد شبکه‌های حمل و نقل یکی از موفقیت‌های اساسی در یکصد سال اخیر است. چیزی که در روزهای اولیه برای تولید ‌کنندگان اهمیت داشت عمدتا تولید ماشینهایی بود که حرکت کنند. امروزه راحتی و آسایش راننده و مسافرینش از اهمیت زیادی برخوردار است.

ماشین مدرن با صدها قسمت فعالش، مکانیسم پیچیده ای است و نوجوانان تحت تاثیر ماشین چه حقیقی باشد و چه اسباب بازی شگفت زده می‌شوند ، از اینرو اتومبیل صرفا یک وسیله مسافرت نیست بلکه وسیله‌ای جهت سرگرمی است.

تاریخ اتومبیل در قرن حاضر از پیشرفت‌ها و بدعت‌های دائمی برخوردار بوده‌است.
از میان لیست بسیار طویل یک مورد باتری خودرو است. برای اینکه پس از مکش و تراکم ، عمل احتراق انجام شود نیاز به جرقه الکتریکی شمع می‌باشد. در نتیجه برای بوجود آمدن این جرقه به تجهیزاتی چون باتری ، کابل ، استارت ، دینام ، کوئل ، دلکو ، وایر ، شمع و سوئیچ نیاز است.

باتری خودرو

 

باتری ها

باتری ها مولد هایی هستند که انرژی شیمیایی را تبدیل به انرژی الکتریکی میکنند .

باتری ها معمولا از کنار هم قرار دادن حداقل دو صفحه فلزی ( یا آلیاژیی) متفاوت در داخل یک محلول شیمیایی بوجود می آیند. یکی از این دو صفحه دارای خاصیت الکترون دهی بیشتر(مثبت یا آند) و دیگری دارای خاصیت الکترون گیری بیشتر(منفی یا کاتد ) میباشد . محلول شیمیایی که باعث ایجاد ارتباط بین این دو صفحه میگردد ، الکترولیت نامیده میشود.

 

دسته بندی باتری ها

باتریها را به روشهای مختلف دسته بندی می کنند در ادامه مهمترین روشهای دسته بندی آمده است.

 

از نظر حالت الکترولیت :

باتری خشک(dry) الکترولیت این نوع باتری ها جامد می باشند مانند باتریهای قلمی،

باتری تر(wet) دارای الکترولیت مایع می باشند مثل باتریهای مورد استفاده در خودرو ها

توجه : امروزه نوعی باتری ها به بازار ارائه شده که الکترولیت آن نه کاملا جامد مانند باتری قلمی و نه مایع مانند باتریهای متداول خودروها ، الکترولیت این باتری ها مانند ژل می باشند به این باتری ها ، باتری های با مراقبت کم (free-maintenance) یا (low-maintenance) نامیده می شوند . البته شاید بتوان آنها را در دسته باتری های خشک قرار داد.

 

از نظر جنس الکترولیت و صفحات :

باتری سربی- اسیدی(lead acid (، باتری نیکل- کادمیوم(Nickel-cadmium)، باتری هوا- روی(zinc-air) ، باتر آلکالاین (alkaline)....

معمولا باتریهای خودرو ها از نوع باتری های سربی- اسیدی می باشند و دلایلش این است که اولا هزینه ساخت آن کمتر از انواع دیگر است و ثانیا محدوده دمایی مناسب برای بهترین کارایی آن نسبت به سایر باتریها گسترده تر است ، آمپر و ولتاژ آن نیز در آن محدوده دمایی مناسب می باشد. از این پس منظور ما از عبارت باتری همان باتری سربی اسیدی می باشد.

 

جدول زیر میزان تولید ولتاژ انواع باتری ها در هر خانه باتری را نشان می دهد

نوع باتری

سربی- اسیدی

نیکل- کارمیم

نیکل- آهن

سریم- گوگرد

ولتاژ هر خانه باتری          

2v 

1.2v

1.2v

2v

همانطور که ملاحظه می گردد باتریهای سربی اسیدی و باتریهای سدیم گوگرد بیشترین میزان تولید ولتاژ را در هرخانه باتری را دارا می باشند اما تولید باتریهای سربی اسیدی ارزان تر از باتری های سدیم گوگرد می باشند (سرب نسبت به سایر فلزات ارزان تر است )بنابرین این نوع باتری در خودرو ها متداول می باشد.

 

 

چرا خودرو ها به باتری نیازمندند؟

تامین برق مورد نیاز در زمانی که موتور خاموش است تامین برق لازم جهت استارتر کمک به سیستم شارژ در زمانی که تعداد مصرف کننده ها بالا می رود ( و آمپر مصرفی زیاد می شود).

 

باتری های سربی اسیدی

همانطور که گفته شد متداول ترین نوع باتری برای خودروها ، باتری سربی اسیدی می باشد. صفحه مثبت از جنس دی اکسید سرب ( به آن پر اکسید سرب نیز میگویند) (PbO2) و صفحه منفی از جنس سرب (Pb) میباشد . الکترولیت آن اسید سولفوریک رقیق شده با آب (H2SO4+H2O) میباشد.

 

 

عملکرد باتریهای سربی اسیدی

تصاویر زیر بطور خلاصه عملکرد باتری را در زمانهای مختلف نشان می دهد

 

تجزیه :

O2 از PbO2 جدا می شود

H2 از H2SO4 جدا می گردد

 

ترکیب :

O2 با 2H2 ترکیب می شود و در نهایت 2H2O می دهد .

Pb صفحه مثبت با SO4 ترکیب شده و PbSO4 می دهد.

Pb صفحه منفی با SO4 ترکیب شده و PbSO4 می دهد

صفحه مثبت و منفی هر دو تبدیل به PbSO4 می شود.

الکترولیت تبدیل به H2O (آب) می شود.

 

تجزیه :

PbSO4 صفحه مثبت و منفی به Pb با دو بار مثبت و SO4 با دو بار منفی تجزیه می شود .

H2O به 2H با بار مثبت و O با دو بار منفی .

 

ترکیب :

Pb صفحه مثبت با دو تا O ترکیب شده و PbO2 می دهد.

SO4 صفحات مثبت و منفی با 2H ترکیب شده و H2SO4 می دهد

و در نهایت دوباره همان حالت اولیه پس از شارژ شده باتری بوجود می آید.

 

 

 

اجزای یک باطری

این اجزا عبارتند از :

پوسته.................................................. Battery case

درپوش باتری....................................Battery cover

در خانه باتری.............................................Vent cap

قطب های باتری.............................. Terminal post

خانه باتری.............................................Battery cell

صفحه های مثبت.............................. Positive plate

صفحه های منفی ........................... Negative plate

صفحه های عایق .................................... Separator

الکترولیت............................................... Electrolyte

شانه نگهدارنده صفحات............... Plate connector

پلاک باتری................... Battery information label

نشان دهنده شارژ باتری...................Gravity indicator

نشان دهنده سطح الکترولیت..............charging leveler

بعضی از این اجزا در تمامی باتربها استفاده نمی شوند . مثلا نشان دهنده شارژ بودن باتری و نشان دهنده سطح الکترولیت

 

اجزا دو نوع باتری

 

 

تشخیص قطبهای باتری از یکدیگر

قطب مثبت قطورتر از قطب منفی است.

قطب مثبت با علامت (+) و قطب منفی با علامت (-) مشخص شده‌است.

قطب مثبت با علامت POS یعنی مثبت و قطب منفی با NeG یعنی منفی مشخص می‌شود.

 

شارژ باتری خودرو

چگونه می توان فهمید باتری شارژ است

معمولا 3 روش برای این کار وجود دارد :

1-استارت زدن

ابتدا باید کاری کرد که در اثر استارت زدن باتنری روشن نشود( مثلا وایر مرکزی کویل به دلکو جدا شود ) سپس در حدود 15 ثانیه استارت زده شود . اگر درطول این مدت استارت به راحتی خورده شود . باتری شارژ است.

توجه : در این آزمایش باید از سلامت موتور و استارت مطمئن شده سپس آزمایش را انجام داد.

 

2-استفاده از هیدرومتر یا اسید ‌سنج باتری

هیدرو متر یا غلظت سنج ( چگالی سنج ، جرم حجمی سنج) وسیله ایست که میزان جرم حجمی آب باتری را نشان میدهد.

 

هیدرومتر شامل یک کپسول می باشد که با ورود الکترولیت به هیدرومتر شناور می شود.این کپسول مدرج شده است و اعداد روی آن معمولا بین 1200 تا 1300 (کیلوگرم بر متر مکعب) یا 2/1تا 3/1(گرم بر سانتی متر مکعب ) می باشد. همانطور که قبلا در بخش الکترولیت باتری ذکر شد عدد استاندارد در دمای 15 درجه سانتی گراد 1280 کیلوگرم بر متر مکعب ( 28/1 گرم برسانتی متر مکعب ) می باشد . جدول زیر محدوده عددی برای تشخیص شارژ بودن باتری را نشان می دهد.

درصد شارژ در دمای 80°F (26.7°C)

چگالی الکترولیت

بر حسب

گرم بر سانتیمتر مکعب

Electrolyte Freeze Point

75% تا 100%

1.27 … 1.29

-77°F
(-67°C)

50% تا 75%

1.23 … 1.25

-10°F
(-23°C)

25% تا 50%

1.11 … 1.25

15°F
(-9°C)

DISCHARGED

1.120

یا کمتر

20°F
(-7°C)

برای سهولت در خواندن هیدرومتر معمولا روی کپسول با سه رنگ مشخص می شود

رنگ سبز به عنوان محدوده شارژ

رنگ زرد یا سفید به عنوان محدوده نیمه شارژ

رنگ قرمز به عنوان محدوده دشارژ

هیدرومتر از یک لوله استوانه‌ای که یک سر آن به لوله باریک لاستیکی و سر دیگر آن به یک گوی لاستیکی توخالی وصل می‌باشد، تشکیل شده‌است. داخل محفظه شیشه‌ای ، یک کپسول شناور قرار گرفته که به صورت سبز ، سفید ، قرمز رنگ آمیزی شده‌است و به صورت چگالی اسید درجه بندی شده‌است.

برای تعیین غلظت مایع داخل باتری یا ظرف اسید ، ابتدا باید گوی پلاستیکی را فشار داده تا هوای آن خارج شود و سر باریک لاستیکی هیدرومتر را داخل ظرف باتری قرار داد و سپس گوی لاستیکی را رها می‌کنیم. مقداری از مایع داخل ظرف یا باتری وارد محفظه شیشه‌ای می‌شود. کپسول مدرج طبق قانون ارشمیدس در مایع ، شناور می‌ماند. هر چه مایع رقیق تر باشد کپسول در آن بیشتر فرو رفته و هر چه غلیظ تر باشد برعکس.

اگر محلول داخل باتری پس از شارژ کامل دارای غلظت کمتر از حد معمول است، با اضافه ‌کردن اسید به محلول این عیب را بر طرف کنید.

اگر محلول داخل باتری پس از شارژ کامل دارای غلظت بیشتر از حد معمول است، با اضافه ‌کردن آب مقطر این عیب را برطرف کنید.

 

3-آزمایش مدار باز

چراغهای جلو را برای چند دقیقه روشن کنید سپس آنرا خاموش کنید

ولت متر را مطابق شکل به باتری متصل کنید

 

عدد ولت را بخوانید. ولتاژ 12.6 نشانه شارژ بودن باتری و 12 نشانه دشارژ بودن باتری است.

 

 

شارژ کردن باتری

باتری ها را می توان به 2 روش شارژ کرد .یکی شارژ کند (معمولی )و دیگری شارژ تند (سریع)

در شارژ کند مقدار کمی آمپر به باتری داده می شود در عوض مدت زمان زیادی طول می کشد تا باتری شارژ شود.در شارژ سریع برعکس مقدار زیادی آمپر درمدت کوتاهی به باتری داده می شود تا پر شود.

توجه : شارژ کند بهتر از شارژ سریع است چون احتمال صدمه دیدن صفحات باتری کمتر است . از شارژ سریع فقط برای شرایط خاص استفاده می شود ( دستگاه آن نیز با دستگاه شارژ کند متفاوت است )

 

شارژ کند

این نوع دستگاه شارژ دارای 2 سلکتور (کلید چرخشی )یکی برای آمپر و دیگری برای ولتاژ می باشد بعلاوه یک نشان دهنده نیز برای هر کدام ( ولتاژ و آمپراژ ) لازم است .

توجه : اکثر دستگاه های شارژر ایرانی فقط دارای یک نشان دهنده (آمپر ) میباشند البته برخی از آنها ظاهرا دارای نشان دهنده ولتاژ نیز هستند منتها اگر خوب دقت کنید ، می بینید که این نشاندهنده ولتاژ ورودی ( 220 ولت ) را نشان می دهند نه آنچه ما لازم داریم ( ولتاژ خروجی). دستگاه دارای 2 خروجی یکی مثبت و دیگری منفی و یک کلید اصلی و یک فیوز نیز میباشد.

 

روش کار :

در تمام خانه های باتری را جدا کنید . سطح الکترولیت هر خانه کنترل شود و اگر کم است فقط آب مقطر به آن اضافه شود .مثبت و منفی دستگاه را به قطبهای مثبت و منفی باتری متصل شود.

توجه : قبل از روشن کردن دستگاه به صحیح بودن اتصال ها توجه شود . ( مثبت به مثبت و منفی به منفی )

باید ولتاژ خروجی دستگاه حدودا 20% بیشتر از ولتاژ باتری انتخاب شود ( مثلا برای شارژ باتری 12 ولتی حدودا 14 ولت ).آمپر خروجی دستگاه باید در حدود یک دهم آمپر-ساعت یا یک شانزدهم ظرفیت ذخیره یا یک چهلم تست در شرایط سرد انتخاب شود. ( مثلا اگر آمپر-ساعت باتری 60 است باید آمپر خروجی 6 انتخاب شود ) پس از شارژ کامل عدد آمپر به صفر نزدیک می شود که نشانه شارژ کامل باتری است.

توجه : اگر به محض روشن کردن دستگاه در یکی از خانه ای باتری جوششی مشاهده شود نشانه خراب بودن آن خانه باتری است.

نکته : اگر باتری کاملا دشارژ باشد برای شارژ مجدد حدود 8 تا 12 ساعت زمان لازم است.

 

 

شارژ سریع

مانند روش قبل منتها این نوع دستگاه توانایی خروج آمپر بالای 100 A را دارد . زمان شارژ در این نوع بین نیم تا یک ساعت میباشد.

 

 

 

نگهداری باتری و آزمایشات مربوطه

بررسی های ظاهری در یک نگاه

سطح الکترولیت به طور مرتب کنترل شود ( هرچه هوا گرم تر فاصله بازدید ها کوتاه تر)

اگر بدنه باتری چرب یا کثیف یا خیس شده حتما باآب ولرم شسته شود سپس کاملا خشک شود چون ممکن است باعث برق دزدی شود.آزمایش زیر وجود برق دزدی در مدار را نشان می دهد.(ولتاژ باید کمتر از 5/0 ولت و آمپر باید کمتر از 20 میلی آمپر باشد )

مطابق شکل اختلاف ولتاژ بین قطب و بست را بررسی کنید . این اختلاف باید صفر باشد.

هیچگاه دو قطب باتری را با پیچ گوشتی و کابل و .... به یکدیگر متصل نکنید چون علاوه بر صدمه زدن به صفات باتری ممکن است باعث ترکیدن باتری شود.

محل اتصال قطب ها و بست ها باید کاملا تمیز و بدون رسوب و سولفاته شدن باشد مطابق شکل می توان آنها را تمیز کرد.

 

اگر زمان استارت زدن طولانی باشد صفحات باتری صدمه می خورد.

برای جلوگیری از سفیدک زدن ( سولفاته کردن ) قطب های باتری می توان پایه قطب ها ( محل تماس قطب با درپوش ) را با مقداری گریس چرب نمود. امروزه واشرهای لاستکی یا نمدی برای جلوگیری ازسفیدک زدن قطب ها درلوازم یدکی ها فروخته می شود.

زمان استفاده از باتری کمکی فقط و فقط باتری ها را بطور موازی به هم وصل کنید.

 

اتصال باتری کمکی جهت روشن کردن موتور اتومبیل

اگر نیاز به باتری کمکی در اتومبیل باشد باید دقت کرد که به صورت موازی در مدار قرار گیرد. در صورتی که به صورت سری در مدار بسته شود، ولتاژ زیاد به ادوات برقی اتومبیل ضربه وارد می‌سازد.

 

 

نگهداری باتری

مایع الکترولیت باتری بازدید شود. در صورتی که مقدار الکترولیت کم بود، آب مقطر را تا 10 میلیمتر بالای صفحات پر کنید.

بستهای نگهدارنده باتری محکم شود تا باتری هنگام حرکت اتومبیل ارتعاش پیدا نکند و دچار سانحه نشوند.

بستهای قطب مثبت و منفی را با آچار تخت سفت کرده و در صورتی که سولفاته شده بود ، آنها را باز با آب جوش تمیز کرده و همچنین قطبهای باتری نیز تمیز شود. سپس ، بستها با آچار تخت محکم بسته شود.

 

 

انواع باتریها

دو نوع از رایج ترین انواع باتری اتومبیل عبارتند از : باتریهایی که به مراقبت کم

(LM =Low Maintanace) نیاز دارند یا غیر سیلد و باتریهای بدون نیاز به مراقبت

(FM =Free Maintanace) یا سیلد.

باتریهای با مراقبت کمتر (LM) دارای صفحه سرب آنتیموان/ کلسیم (دو آلیاژی یا هیبرید)

می باشند. در حالیکه باتریهای بدون نیاز به مراقبت دارای (MF) صفحه سرب کلسیم / کلسیم هستند.

باتری های بدون نیاز به مراقبت (MF) به مراقبت های پیشگیرانه کمتری نیازمندند، دارای عمری طولانی تر، شارژ سریعتر، مقاومت بیشتر در برابر شارژ بیش از حد (over charge)، کاهش خوردگی ترمینال ها و زمان مجاز جهت نگهدارى کالای (Shelf Life) طولانی تر هستند اما در برابر عیوب ناشی از دشارژ عمیق (Deep Discharge) به دلیل افزایش ریزش مواد فعال صفحات، سریعتر از کار می افتند.

در آب و هوای گرم پیشنهاد می شود که باتری غیر سیلد خریداری شود. به دلیل این که در یک باتری سیلد هنگامی که به آب نیاز است، نمی توان آب اضافه کرد و نمی توان غلظت ویژه آن را با هیدرومتر اندازه گرفت.

برخی سازندگان، نوع سوم باتری را به نام dual تولید کرده اند که از یک باتری استاندارد با سل های پشتیبان که در مواقع ضروری قابل سوئیچ کردن است، تشکیل شده است. پیشنهاد می شود با هزینه مشابه بهتر است که دو باتری را خریداری کنید و سپس آنهارا از هم جدا کنید. در آینده این انتظار می رود که باتریهای گرانتر دارای دریچه های تنظیم کننده

(valve regulated) (سلول های ژلی و جاذب های پشم شیشه ای) به کار برده شود. به دلیل این که کارخانه های تولید کننده اتومبیل خواهان افزایش مدت زمان گارانتی خود می باشند و همچنین مکان باتری ها را از زیر کاپوت اتومبیل (به دلیل محافظت از گرمای زیاد) به محل دیگری تغییر دهند.

برخی تولید کنندگان باتری هایی با استحکام بالا در مقابل لرزش زیاد یا باتری های از نوع RV را طراحی کرده اند تا اثرات لرزش طبیعی را کاهش دهند. اما برای لرزش های بیش از اندازه بهتر این است که از باتریهای تجاری (Commercial battery) و مخصوص استفاده کنیم.

باتریهای اتومبیل به منظور ایجاد جریان استارت اولیه با آمپر بالا (high initial cranking amp) (معمولاً برای 5 تا 15 ثانیه) برای روشن کردن موتور به صورتی خاص طراحی شده اند. در حالی که باتریهای با سیکل زیاد (deep cycle) یا باتری شناورهای دریایی (marine) برای دشارژ طولانی مدت با آمپراژ کم طراحی شده اند. باتری (dual marine ) یک باتری با خصوصیات مابین باتری اتومبیل و باتری با سیکل زیاد است. به هر حال باتری اتومبیل بهترین کاربرد را در اتومبیل دارا می باشد. برای RV ها، یک باتری اتومبیل جهت روشن کردن موتور ویک باتری با سیکل زیاد جهت ایجاد توان لازم برای وسایل جانبی به کار برده می شود. باتری ها به یک دیود ایزوله کننده متصل شده اند و هر دو به صورت اتوماتیک به وسیله سیستم شارژ RV زمانی که موتور کار می کند شارژ می شوند.

 

علل خرابی باطری

یک باتری با کیفیت خوب در صورت نگهداری مناسب حدود 5/1 سال می تواند کار کند. هدف اولیه استفاده از باتری استارت زدن، تثبیت انرژی و تهیه نیروی کافی برای جرقه زدن، روشنایی و دیگر مصرف کننده هایی است به مقدار انرژی بیشتر از ظرفیت سیستم شارژ نیازمندند . برای مثال در موقعی که موتور کار نمی کند. در مرحله بعد باتری اتومبیل توان الکتریکی سیستم را در موقعی که سیستم شارژ فعال نیست، فراهم می کند.

سن یک باتری به ریزش مواد فعال صفحات آن در اثر انقباض و انبساط این صفحات که در طول فرآیند شارژ و دشارژ اتفاق می افتد بستگی دارد. دشارژ عمیق، گرما و لرزش مراحل تخریب آن را تسریع می کنند و عاقبت رسوب تشکیل می شود و سبب اتصال کوتاه می شود. علت اصلی دیگری که باعث تخریب باتری ها می شود سولفاته شدن آنهاست. هنگامی که باتری ها به صورت دشارژ انبار شوند یا برای بیشتر از 6 ماه انبار شوند. سولفات سرب صفحات را سخت و چگال می کند و توانایی شارژ شدن باتری کاهش می یابد و یا به طور کلی از بین می رود و مواد فعال صفحات، دیگر قابلیت تحمل جریان دشارژ را ندارند و باتری از کار خواهد افتاد.

تحقیقات اخیر نشان داده در یک هوای گرم (بدترین محیط برای کار باتری) میانگین طول عمر یک باتری اتومبیل با کیفیت خوب به نصف کاهش می یابد. استارت زدن بیجا (Slow Cranking ) خصوصاً در هوای سرد مشخصه خوبی است که نشان می دهد باتری در حال خراب شدن است و این باتری باید تست شود. دشارژ عمیق باتریها معمولاً در زمان های نامناسب اتفاق می افتد، برای مثال بعد از روشن کردن خودرو توسط اتصال باتری به باتری (Jump start). متاسفانه اغلب فروشنده های باتری، چگونگی تست درست یا شارژ باتری را نمی دانند.

 

نگهداری پیشگیرانه باتری

بررسی سطح الکترولیت، محکم بودن سر باتریها، تمیز کردن سطوح خورده شده قطب و سر باتری و چک کردن تسمه دینام همه برای نگهداری های پیشگیرانه یک باتری لازم می باشد. تناوب اجرای اقدامات پیشگیرانه بستگی به نوع باتری و شرایط آب و هوایی دارد اما باید حداقل یک بار قبل از شروع سرما و ماهی یک بار در گرما این مراقبت دوره ای انجام شود. اگر سطح الکترولیت در باتری های غیر سیلد پائین است، تا سطح مشخص شده توسط سازنده باتری (2 میلیمتر بالاتر از سطح صفحات) باتری را از آب مقطر پر کنید. توجه داشته باشید که بیش از اندازه خصوصاً در گرما آن را از آب پر نکنید.

 

برطرف کردن شارژ سطحی

اگر باتری تازه شارژ شده یا اتومبیل در حال کار کردن بوده است، شارژ سطحی باتری را به یکی از روشهای زیر برطرف نمایید: - اجازه دهید باتری 2 الی 3 ساعت کار نکند - چراغهای جلوی اتومبیل را به مدت 5 دقیقه با نور بالا روشن کنید و سپس در حدود 5 دقیقه صبر کنید. - با یک تست کننده بار باتری، یک بار با مقدار نصف جریان CCA باتری به مدت 15 ثانیه اعمال کنید و به مدت 5 دقیقه صبر کنید.

 

روش استارت زدن با اتصال باتری خودرو به باتری کمکی (jump start):

در هوای سرد، یک کابل تقویت کننده مناسب با کیفیت خوب با شماره سیم 4 تا 6 لازم است تا جریان کافی را به منظور روشن کردن موتور یک اتومبیل از کار افتاده، فراهم کند. هر چه شماره سیم کوچکتر باشد، یعنی قطر سیم بزرگتر باشد، بهتر است. موتور برخی از اتومبیل ها در مدت استارت باتری به باتری باید روشن باشد. به هر صورت استارت زدن اتومبیل خراب توسط باتری سالم اتومبیل دیگر با موتور روشن می تواند از بوجود آمدن دو خودروی خراب جلوگیری کند. اجازه ندهید که گیره های کابل تقویت کننده (booster cable) با یک دیگر تماس پیدا کنند و یا گیره مثبت با بدنه خودرو یا بدنه موتور تماس یابد.

اگر دمای هوا، کمتر از دمای منجمد شدن است، بررسی کنید که الکترولیت در باتری معیوب منجمد نشده باشد. اگر الکترولیت منجمد شده، اجازه دهید که پیش از کارکردن یخ آن ذوب شود. یک باتری دشارژ شده که ولتاژ آن به اندازه 12 ولت یا کمتر یا دانسیته آن 14/1 یا کمتر است، تقریبا در دمای C۫ 15- یخ خواهد زد.

بدون لمس اتومبیل، همه لوازم غیر لازم و چراغهای هر دو ماشین را خاموش کنید. مطمئن شوید که تهویه کافی وجود دارد و از عینک ایمنی استفاده کنید.

ماشینی که باتری سالم دارد را روشن کنید و اجازه دهید که حداقل برای 2 تا 3 دقیقه با سرعت زیاد در حالت خلاص کار کند تا قبل از شروع کار باتری خود را شارژ کند.

گیره کابل کمکی مثبت (معمولا قرمز) را به ترمینال مثبت روی باتری خراب وصل کنید. گیره انتهای دیگر کابل تقویت کننده مثبت را به ترمینال مثبت باتری سالم اتصال دهید.

گیره کابل کمکی منفی (معمولا سیاه) را به ترمینال منفی بر روی باتری سالم وصل کنید و سر دیگر گیره کابل متصل کننده منفی را به مکانی تمیز و بدون رنگ بر روی بدنه موتور یا بدنه اتومبیل که باتری آن از کار افتاده و دور از باتری اتصال دهید.

اجازه دهید اتومبیل سالم با دور موتور بالا برای 5 دقیقه یا بیشتر جهت فرصت دادن به باتری معیوب برای شارژ شدن و گرم شدن الکترولیت آن، در حالت خلاص کار کند.

اتومبیل از کار افتاده را روشن کنید و اجازه دهید که با دور موتور بالا درحالت خلاص کار کند. اگر اتومبیل بار اول استارت نخورد، اتصالات را مجدداً چک کنید، چند دقیقه صبر کنید و مجدداً سعی کنید.

کابل های کمکی را به صورت عکس آن چه در بالا گفته شده قطع نمائید و ابتدا گیره منفی را از روی بدنه ماشین یا بدنه موتور اتومبیلی که قبلاً کار نمی کرد به منظور کم کردن احتمال انفجار جدا کنید.

جهت پی بردن به علت دشارژ عمیق و آسیب های احتمالی باتری، در نخستین فرصتی که بدست آوردید باتری از کار افتاده را کاملا شارژ و تست کنید.

 

تازگی باتری (Freshness):

گاهی اوقات تشخیص نو بودن یک باتری دشوار است. هرگز باتری که بیش از 6 ماه از عمر آن گذشته است را خریداری نکنید. به این دلیل که عمل سولفاته شدن در آن آغاز شده است. سولفاته شدن هنگامی اتفاق می افتد که سولفات سرب نتواند به مواد شارژ شده تبدیل گردد و این اتفاق زمانی رخ می دهد که باتری های دشارژ شده برای مدتی طولانی در همین حالت باقی بمانند یا مقدار زیادی آب از دست داده باشند. معمولاً تاریخ تولید بر روی جعبه حک شده است. این تاریخ معمولاً ترکیبی از حروف و شماره ها می باشد. ماهها با حروف نشان داده می شوند.

 

چگونگی نصب باتری

وزن یک باتری خودرو بین 10 تا 20 کیلو گرم است و اولین سوالی که پیش می آید چگونگی نصب آن است. دومین سوال این که با باتریهای فرسوده اگر قابلیت معاوضه نداشته باشند چه کنیم؟

به منظور کم کردن مشکلات ناشی از نشت اسید و یا خوردگی، ترمینال های باتری و جعبه و سینی باتریهای کهنه و قدیمی را با آب شست و شو داده و تمیز کنید. خوردگی زیاد را با مخلوط کردن جوش شیرین و آب می توان خنثی کرد. همچنین کابل ها را به منظور جلوگیری از اشتباه در هنگام متصل کردن دوباره آنها به جای اولیه شان علامتگذاری کنید.

ابتدا کابل منفی را جدا کنید. زیرا باعث می شود که امکان اتصال کوتاه باتری را در هنگام جابجائی کابل کاهش دهد. سپس کابل مثبت را جدا کنید و بعد اتصالات پایانه، نگهدارنده را جدا کنید. اگر اتصالات نگه دارنده یا پایه نگه دارنده خراب و خورده شده است آن را عوض کنید. باتری های کهنه و خراب را از طریق معاوضه کردن آن با یک باتری جدید و یا با تحویل دادن آن به یک مرکز بازیافت از خود دور کنید و همیشه به خاطر داشته باشید که یک باتری شامل مقدار زیادی سرب زیان آور و اسید می باشد.

بعد از جابجایی باتری قدیمی مطمئن شوید که سینی باتری و کابل های ترمینال یا اتصال دهنده ها تمیز هستند. با یک برس سیمی سطح داخل سر باتریها و قطب های باتری را تمیز کنید. اگر قطب ها، کابل ها یا پایه های نگهدارنده شدیداً خورده شده اند، آنها را عوض کنید. ترمینال ها یا کابل های خراب توانایی استارت زدن را کاهش می دهند.

ترمینال و گیره های ترمینال را با لایه ای از گریس (با دمای بالا) یا وازلین جهت جلوگیری از خوردگی بپوشانید.

باتری جدید را به نحوی جایگزین کنید که کابل منفی به قطب منفی براحتی بتواند متصل شود. اتصال برعکس قطب های باتری سبب خسارت و صدمه زدن به سیستم برق اتومبیل می شود و نیز ممکن است سبب منفجر شدن باتری بشود.

بعد از محکم کردن بست باتری، ابتدا کابل مثبت و سپس کابل منفی را وصل کنید.

قبل از روشن کردن موتور سطح الکترولیت و سطح شارژ را بررسی کنید و در صورت نیاز به مقدار لازم آن را از آب مقطر پر کرده و به مقدار لازم نیز آن را شارژ کنید. جهت جلوگیری از بهم خوردن حافظه کامپیوتر، کدها، تنظیمات رادیو باید باتری دومی رابه صورت موازی پیش از جدا کردن باتری کهنه به آن متصل کنید. فندک اتومبیل ساده ترین راه برای موازی کردن یک باتری کمکی با مدار برق اتومبیل می باشد.

 

 

منابع:

http://acoforum.org/archive/index.php?t-493.html

http://khodroha.com/batri-khodro4.htm

http://forum.1pars.com/thread93051.html

http://easylearning.blogfa.com/post-40.aspx

http://www.tebyan.net/index.aspx?pid=934&articleID=423226

http://tebyan-zn.ir/News-Article/science_technology/automobile_industry_science/introduce_Accessories_automobile/2011/1/1/16582.html

http://ahrar.freevar.com/batri%20Information.htm

http://133.parsfa.com/post-1081347.html

http://www.ariaeyan.com/thread29636.html

http://twtcom.com/component/content/article/123

 

علی خزائی
دبیر حرفه و فن مدرسه راهنمایی ابوریحان بیرونی - سرگروه حرفه و فن و عضو کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات مقطع راهنمایی شهرستان اسدآباد
نویسندگان وبلاگ:
کدهای اضافی کاربر :


تماس با ما

.

.

.

.

مشاهده جدول کامل ليگ برتر ايران