آموزش حرفه و فن
مطالبی مفید و دانستنی هایی فراتر از کتاب های درسی
صفحات وبلاگ
آرشیو وبلاگ
نویسنده: علی خزائی - ٦ اسفند ۱۳٩٠

ماهی آمور

ماهی آمور یا کپور علف‌خوار، در اغلب حوضه‌های آبریز پراکنش دارد. ماهی آمور شباهت زیادی به ماهی سفید خزر دارد به طوری که آن را سفید پرورشی می‌نامند.


ماهی آمور

  

ماهی آمور یا کپور علف‌خوار، در اغلب حوضه‌های آبریز پراکنش دارد. ماهی آمور شباهت زیادی به ماهی سفید خزر دارد به طوری که آن را سفید پرورشی می‌نامند.

 

 

تن‌شناسی

بیشینهی درازا و وزن در این ماهی به ترتیب ۱۰۰ سانتی متر و ۳۲ کیلوگرم می‌باشد(میانگین ۵۷ سانتی متر و ۶/۳ کیلوگرم) و دارای دندان حلقی با فرمول ۴٫۲-۲٫۴ یا ۵٫۲-۲٫۴ می‌باشد. بدن این ماهی گرد و فلس‌های متراکمی دارد. باله پشتی گرد و خط جانبی کاملی دارد. ابتدای قاعده باله پشتی اندکی در جلوی قائمه باله لگنی قرار دارد.خارهای آبششی کوتاه و به تعداد ۱۲ عدد دارد. عمدتاً از گیاهان آبزی تغذیه می‌کند. البته سخت‌پوستان و نوزاد پشه‌های دریاچه )شیرونومیده( را نیز مصرف می‌کند. تعداد تخم‌ها تا ۱ میلیون عدد نیز می‌رسد. نسبت به ماهی کپور معمولی      باله پشتی کوتاهتری دارد. تفاوت آن با ماهی کپور سیاه، در دندان‌های حلقی است. دندان حلقی در آمور از نوع شانه‌ای و در کپور سیاه از نوع آسیایی است.

ماهی آمور دارای سر مسطح است ولی ماهی سفید سر برآمده دارد. رنگ بدن در ماهی آمور، نقره‌ای واضح و در ماهی سفید نقره‌ای محو است. تفاوت دیگر این دو در دندان‌های حلقی است که فرمول دندان حلقی در ماهی سفید ۵-۶ می‌باشد.

 

 

ویژگی‌ها

ماهی آمور جزء کپور ماهیان چینی می‌باشد و در سیستم پرورشی توام همراه با کپور معمولی، کپور نقره‌ای )فیتوفاگ( و کپور سرگنده، پرورش می‌یابد. این ماهی در زادگاه اصلی خود در چین، در رودخانه‌های سیلابی با آب گل آلوده و بستر پوشیده از سنگریزه به صورت دسته جمعی    تخم ریزی می‌کند.تخم ریزی آن در دمای ۲۳-۲۱ درجه سانتی گراد صورت می‌گیرد. تعداد تخم‌ها ۲۰۰-۵۰۰ هزار عدد بوده و به قطر 5/0-2/1 میلی متر می‌باشند. شرایط لازم برای به وجود آمدن لاروها، غوطه‌وری تخم‌ها می‌باشد که در رودخانه‌های طبیعی در فصل سیلابی چنین شرایطی فراهم می‌گردد. ماهیان نر در زادگاه اصلی خود در ۶-۴ سالگی و ماده‌ها در  ۷-۶ سالگی بالغ می‌شوند. این ماهی دارای ارزش شیلاتی می‌باشد.

 

 

ماهیان گرم‌آبی

از ویژگی های بارز این دسته از ماهیان پذیرش شرایط گرماست. این گروه از ماهیان که به عنوان ماهیان چینی قلمداد می شوند در دمای 18 درجه به بالا خوب تغذیه ، رشد و تکثیرمی‌کنند.بهترین شرایط رشد آنها 28 ـ 25 درجه است در دمای کمتر از 18 درجه تغذیه می‌کنند اما در دمای 12 درجه سانتیگراد تبدیل غذا به گوشت در آن تنزل می‌یابد و در 7 درجه سانتیگراد تغذیه نمی‌کنند و در 4 درجه سانتیگراد به خواب زمستانه فرو می‌روند . به طور کلی سردسته ماهیان پرورشی گرم‌آبی کپورماهیان هستند . آنها بزرگترین خانواده ماهیان آب شیرین می‌باشند و 90% ماهیان آب شیرین به این خانواده تعلق دارد که حدود 200 جنس دارند.

مهمترین گونه‌های پرورشی آنها به قرار ذیل است :

الف) کپور ماهیان چینی شامل کپور نقره‌ای ، آمور ،کپور معمولی ، کپور سرگنده

ب)‌ کپور ماهیان هندی شامل کاتلا ، روهو ، بریکال کالباسو

ج)کپورسیاه ، لای ماهی

د)خامه ماهی و کفال و غیره نیز از ماهیان پرورشی می‌باشند.

 

برخی از جنس‌ها و گونه‌هایی که در ایران یافت می‌شوند :

جنس : Carassius گونه: C.auratus نام محلی: سیم کپور - نام فارسی: کاراس

جنس: Abramis گونه: A.brama orientalis نام محلی: سیم برگ - نام فارسی: سیم

جنس: Aspius گونه: A.aspius نام محلی: ماش - نام فارسی: ماش‌ماهی

جنس: Barbus گونه: B.mursa نام محلی: قره بالیخ - نام فارسی: باربوس

جنس: Varicorhinus گونه: V.Dapoeta نام محلی: زردپر

جنس: Cyprinus گونه: C.carpio نام محلی: کپور - نام فارسی: کپور معمولی

جنس: Ctenopharyngoden گونه: C.idella نام فارسی: کپور علفخوار (آمور)

جنس : Hypophthalmichthys گونه: H.molitrix نام محلی: آزاد - نام فارسی: کپور نقره‌ای (فیتوفاگ)

جنس : Aristiehthys گونه: A.nobilis نام محلی: سرگنده - نام فارسی: سرگنده

 

 

 

ماهی کپور

انواع گونه های کپور ماهیان:

1-کپور معمولی   2- کپور نقره ای    3- کپورسرگنده    4-کپور علفخوار

 

1) کپور معمولی :

سرسلسله خانواده کپور ماهیان می‌باشد . اسم علمی انcyprinus caprio ونام لاتین آن common carp می‌باشد . مبدا پیدایش این ماهی را حوزه دریای سیاه می دانند. این ماهی در ایام کهن از آسیای مرکزی به چین و نواحی شرقی ژاپن و سپس به تمامی نقاط کره زمین معرفی شده و امروزه بصورت گسترده پرورش داده می‌شود. امروزه 35 ـ 25 درصد تولیدات ماهیان گرم‌آبی را به خود اختصاص داده است.

ماهی کپور پرورشی همه چیز خوار و به طور کلی کف زی خوارمی باشد.در سال اول پرورش (بهار و تابستان) از پلانکتونهای جانوری تغذیه می نمایند ولی به تدریج به تغذیه جانوران      کف زی می پردازد غذای طبیعی این ماهی لارو حشرات ، نرم تنان کف زی و در اواخرسال دوم پرورش (پائیز) مقداری غذای گیاهی نیز مصرف می نمایند.

این ماهی از غذای دستی شامل سبوسها ، غلات و کنجاله ها نیز به آسانی استقبال می کند و به ماهی اهلی شده معروف است و در آبهای شیرین و نسبتا گرم زندگی می کند در مناطق معتدله در سن دو سالگی به بلوغ جنسی می رسد و در شرایط مناسب تغذیه ای در این سن به وزن 1 الی 5/1 کیلو گرم می رسد .

استعداد هماوری نسبی (تعدادتخم به ازاء هر کیلو گرم وزن ماهی ماده) 100000 الی 200000 عدد است و هر کیلو گرم تخم این ماهی به 700000 الی 1000000 عدد بالغ می گردد.

زمان تخم ریزی در بهار و اوایل تابستان است ، تخم ریزی به صورت دسته جمعی و در سنین و اندازه های مختلف صورت می گیرد . جایگاه تخم ریزی طبیعی این ماهی ها در زمین های تازه به زیر آب رفته و پوشیده از بسترهای گیاهی است .

 

تولید مثل :

این ماهی در سن (۴- ۳) سالگی به بلوغ جنسی می رسد .تخم ریزی آن در مناطق عمق رودخانه با جریان آبی کند در ماههای اردیبهشت تا نیمه دوم خرداد ماه  ودرآب با دمای( c ۲۰ -۱۸( انجام می گیرد .قطر تخمها (16/1) mm و هم آوری مطلق (۳۰۰- ۲۰۰) هزار عدد می باشد. تخم این ماهی شفاف و چسبناک می باشد .

 

تخم ها چسبنده اند و ثابت در مناطق تخم ریزی قرار می گیرند . مدت خارج شدن لارو از تخمها 4-3 روز به طول می انجامد. در دمای 18-22 درجه سانتی گراد اندازه لاروها در بدو شروع تغذیه 7-6 میلی متر است .

بدلیل رشد سریع ، امکان تکثیر مصنوعی و تغذیه و نگهداری بصورت متراکم و دارا بودن مقاومت بالا در مقابل عوامل فیزیکی و شیمیائی آب از جمله مهمترین ماهیان پرورشی جهان است در سال 1990 میلادی از کل تولید ماهیان پرورشی جهان که بالغ بر000/338/8 تن بوده ماهی کپور معمولی 726/112/1 تن را به خود اختصاص داده است.

 

 

 

مشخصات کلی :

 بدن تقریبا پهن است ،روی پوزه ماهی در دو طرف دو جفت سبیلک قرار دارد ، بدن پوشیده از فلس و به رنگ طلایی است ، کپور معمولی در 8 ـ 6 هفته اول عمر خود عمدتا از جانوران بسیار ریز داخل شن تغذیه می‌کند و به تدریج رژیم تغذیه‌ای آنها از مصرف جانوران ریز به گیاهان،  کرم ها، نوزادان حشرات و نرم تنان و غیره تبدیل می‌گردد. ولی بهر صورت تغذیه از جانوران کف استخر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است ماهی کپور از خوردن فضولات حیوانی و گیاهی حتی لاشه حیوانات هم روی گردان نیست.

تخم و نوزاد ماهیانی که تخم‌ریزی آنها زودتر صورت می‌گیرد را نیز می خورد
ماهی کپور در درجه حرارت22ـ18 درجه سانتیگراد تخم‌ریزی می‌کند در حالی که ماهی کپور نقره‌ای ، آمور ، سرگنده در درجه حرارت های بالاتر از 22 درجه سانتیگراد تخم ریزی کرده بنابراین لاروهای این ماهیان غذای مناسبی برای ماهی کپور محسوب می‌شود بنابراین ماهی کپور یک ماهی همه چیز خوار است. اگر در استخرهای لجنی پرورش یابد گوشتش تا اندازه‌ای طعم لجن می‌گیرد ولی کافی است ماهی صید شده را مدت کمی در آب جاری تمیز قرار داده تا طعم لجن مرتفع گردد.

باله ها : باله پشتی و مغربی این ماهی دارای یک شعاع سخت مفرس می باشد و همچنین باله پشتی دارای (۳ ۴-) شعاع سخت و (۲۱ -۱۶) شعاع نرم و باله مخرجی دارای (۳) شعاع سخت و (۵ -۶) شعاع نر می باشد .

فلس :  نوع فلس در این ماهی سیکلوئیدی وتعداد آن بر روی خط جانبی (۴۰ ، ۳۳( فلس ودر بالا و پایین خط جانبی (۴۰ ، ۳۳) فلس می باشد.

طول :  بیشینه ۱۵۰cmو وزن آنkg  13و طول استاندارد آنcm ۴۶ و میانگین طول آن cm ۳۸و میانگین وزن ماهیgr ۱۳۰۰ می باشد .

 

پراکنش :

این ماهی در گستره های تالاب انزلی و رودخانه های خروجی ورودی آن و در سراسر رودخانه سفید رود سرشانه قزل اوزن یافت می شود .


کپور علفخوار (‌ آمور ) :

اسم علمی آن Clenopharyngodon idella است . نام لاتین آن Grass Carp می‌باشد . این ماهی اولین بار در ایران در سال 1346 از شوروی خریداری شد . و هدف از خرید آن کنترل رشد گیاهان تالاب انزلی بود . بعدا مولدین آن توسط شرکت دامپروی سفید‌رود از کشور رومانی به ایران وارد شد و از آن به بعد تکثیر و پرورش دردامپروی سفید‌رود و دیگر مراکز شیلاتی و سپس در مزارع تکثیر بخش خصوصی اقدام شد.

این ماهی در بدو امر از پلانکتونهای جانوری و سپس گیاهی و جلبکهای ریسه ای تغذیه کرده و بصورت مرور گیاهان آلی نیز استفاده می کند .

جایگاه اصلی زندگی این ماهی در سیبری و چین (رودخانه آمور) بوده ولی بدلیل کیفیت بسیار مرغوب گوشت ، رشد بسیار سریع و امکان علوفه زدایی کانالها و رودخانه ها بصورت بیو لوژیک در تمامی جهان پخش و انتشار یافته است .

در مناطق گرمسیر و معتدل ماهی نر در سن 3-2 سالگی و ماهی ماده در سن4-3 سالگی بالغ    می شود و در این سن و در شرایط تغذیه مطلوب وزن این ماهی به 3 الی 4 کیلوگرم می رسد.

استعداد هماوری نسبی (تعدادتخم به ازا هر کیلوگرم وزن ماهی ماده) 60،000 الی 80،000 عدد است و تعداد تخم به ازای هر کیلوگرم وزن تخم 9/0 تا 1/1 میلیون عدد است.

تخم ریزی در شرایط طبیعی به صورت دسته جمعی و در آبهای دارای جریان (رودخانه) صورت می گیرد تخمها غیر چسبنده و پس از خروج از بدن ماهی 5-4 برابر به قطرشان افزوده می شود و در آب شناور خواهند بود.

خروج لارو از تخمها پس از 5/1 تا 2 روز صورت می گیرد و لارو ها پس از 4-3 روز شروع به تغذیه می نمایند.

ماهی آمور به دلیل مرغوبیت گوشت ، رشد سریع، امکان تکثیر مصنوعی و تغذیه با علوفه دستی از جمله ماهیان پرورشی صدرنشین محسوب می شود. در سال 1990 میلادی از کل تولید جهان 000/338/8 تن ماهی پرورشی 050/047/1 تن متعلق به ماهی آمور بوده است.

 

 

 

 


مشخصات ظاهری :

سرش دراز و کشیده ، باله های پشتی نا پیوسته ، فلس‌های گرد و درشت و متمایل به رنگ زرد هستند . لارو ماهی آمور از لحاظ غذایی در طول 2 تا 3 روزاول زندگی خود وابسته به محتویات کیسه زرد است و بعد از 3 روز که طولش به 5/7 میلیمتر و طول روده‌اش به 55 تا 60 درصد طول بدنش می‌رسد شروع به تغذیه از جانوران بسیار ریز داخل استخر می‌نماید . بهترین و مناسب‌ترین جانوران مورد تغذیه روتیفرها هستند که اندازه آنها به اندازه دهان لارو است .

البته باید همزمان با غذای طبیعی غذای دستی نیز برای تغذیه لاروها استفاده نمود. بعد از اینکه طول لارو به 30 ـ 20 میلیمتر و طول روده‌اش به 130 ـ 110 درصد طول بدن رسید بچه ماهی نورس آمور تغذیه از برگهای باریک گیاهان را آغاز می‌کنند با رشد ماهی میزان جانوران در رژیم غذایی ماهی بتدریج کاسته می‌شود . طول روده بچه ماهی برای خرد کردن گیاهان بخوبی رشد یافته و از برگ‌های جوان و باریک آبی و همچنین از گیاهان خشک مانند شبدر، یونجه می‌توانند تغذیه کنند . بچه ماهی آمور باطول بیش از 15 سانتیمتر روده‌ای کاملا توسعه یافته دارد و طول آن 260ـ 230 درصد طول بدن ماهی است. در این شرایط ماهی آمور به راحتی از بیشتر گیاهان مناسب تغذیه می‌نماید در سال دوم زندگی جیره غذایی ماهی حداقل باید 40 درصد وزن ماهی در نظر گرفته شود . زیرا ماهی آمور در شرایط محیطی مناسب می‌تواند 70ـ40 درصد وزن بدن خود علوفه مصرف ‌نماید. طبق آزمایش‌های انجام شده ضریب تبدیل در ماهی آمور 30 درصد خواهد بود یعنی به ازاء مصرف30 کیلوگرم علوفه ماهی آمور یک کیلوگرم اضافه رشد خواهد داشت.

 

  

کپور نقره‌ای( ماهی فیتوفاک) :

اسم علمی آن Hypophthalmi chthys molitrix است و انگلیسی‌ها با آن silver carp می‌گویند. از آنجا که این ماهی از گیاهان بسیار ریز گیاهی (‌ ریزشناورها ) تغذیه می‌کند و تولید این تک سلولی ها با بارور کردن استخرها توسط کودهای آلی صورت می‌پذیرد پرورش و تولید این ماهی بسیار مقرون به صرفه است . با تولید ارزان آن ، حداقل 50در صداستخرها زیر کشت این گونه می‌رود.

این ماهی ها بطور کلی از پلانگتونهای گیاهی (گیاهان میکروسکپی) تغذیه می نماید . در بدو امر از پلانکتونهای جانوری نیز تغذیه می کند .

جایگاه اصلی این ماهی در سیبری و چین (رودخانه آمور) می باشد ولی بدلیل رشد سریع، زندگی گله پذیری، امکان تکثیر مصنوعی و کیفیت مطلوب گوشت بعنوان مطلوب ترین ماهی پرورشی جهان معرفی و در تمام جهان تکثیر و پرورش داده می شود.

در مناطق گرمسیر و معتدل ماهی نر در سن دو سالگی و ماهی ماده در سن سه سالگی بالغ می شود و در این سن و در شرایط تغذیه مطلوب وزن این ماهی 3-2 کیلوگرم خواهد شد.

استعداد هماوری نسبی (تعدادتخم به ازا هر کیلوگرم وزن ماهی ماده) 60،000 الی 80،000 عدد است و تعدادتخم به ازای هر کیلوگرم وزن تخم 800،000 تا 900،000 می باشد .

تخم ریزی در شرایط طبیعی به صورت دسته جمعی و در آبهای دارای جریان (رودخانه) صورت می گیرد تخمها غیر چسبنده و شناور هستند . تخمها پس از خارج شدن از بدن ماهی آب جذب کرده و به 5-4 برابر وزن خود می رسند (به قطر 7/3 الی 3/5 میلی متر) لارو ها بعد از 5/1 الی 2 روز از تخم خارج می شوند و پس از 4-3 روز شروع به تغذیه می نمایند.

ماهی فیتوفاگ بدلیل مرغوبیت گوشت، زندگی گله پذیری امکان تکثیر طبیعی و ... از کل تولید ماهیان پرورشی جهان 000/338/8 تن است 262/515/1 تن را در سال 1990 میلادی به خود اختصاص داده است.

 

 

 

 

مشخصات ظاهری :

فلس‌های خیلی ریز ، باله پشتی کوتاه ، دهان بالایی است ، چشم ها در پایین سر قرار دارد ، انتهای باله سینه‌ای به باله شکمی نمی‌رسد ( وجه تمایز کپور نقره‌ای و سرگنده ) ،تیغه‌های داخل آبشش بهم چسبیده است و برای صاف کردن ریزشناورهای گیاهی سازمان یافته است . دهان نسبتا کوچک، کیسه شنا بزرگ و دو قسمتی ، رنگ بدن در قسمت پشتی سبز خاکستری ، طرفین بدن سفید مایل به زرد و قسمت شکمی بدن سفید نقره‌ای است . زادگاه اصلی این ماهی رودخانه‌های پرآب کشور چین است. در ایران ماهی کپور نقره‌ای با وزن 17 کیلوگرم نیز صید شده است .

 


عادت تغذیه‌ای :

 این ماهی همانند دیگر ماهیان عمدتا در مرحله پرورشی لارو تا بچه ماهی انگشت ‌قد از ریز شناورهای جانوری تغذیه و به تدریج با تکامل اندام‌های صاف کننده ، رژیم تغذیه‌ای آن تغییرمی‌کند.

در 8 روزگی لارو های 15 ـ14 میلیمتری علاوه بر ریزشناورهای جانوری شروع به تغذیه از ریزشناورهای گیاهی می‌کند. وقتی طول ماهی به 30 میلیمتر رسید تقریبا به طور کلی به ریزشناورهای گیاهی روی می‌آورند و با مقدار بسیارناچیزی از ریزشناورهای جانوری تغذیه می‌کنند.

 مراحل رشد این ماهی شامل سه مرحله لاروی ، انگشت ‌قدی و مرحله بلوغ می‌باشد.


1)مرحله لاروی تا حصول بچه ماهی نورس : مرحله لاروی از زمانی که لارو از تخم بیرون می‌آید شروع می‌شود و تا رسیدن طول بدن به حدود 20 میلیمتر ادامه می‌یابد . ماهی در طول این مرحله بالاترین حد ضریب رشد تمام طول زندگی خود را دارا است و در طی 10 روز اول پرورش در استخر وزن ماهی تا چند برابر افزایش می‌یابد و به طور میانگین روزانه 2/1 میلیمتر افزایش طول دارد .


2 )‌مرحله انگشت ‌قد (Finger ling ) : این مرحله از انتهای مرحله بچه ماهی نورس شروع شده وتا زمانی که طول ماهی به 200 تا 300 میلیمتر می‌رسد ادامه دارد . در مقایسه با مرحله لاروی ، رشد ماهی کاهش قابل ملاحظه‌ای نشان می‌دهد یعنی در طول 100 روز پرورش وزن ماهی به میزان 9 تا 10 برابر افزایش یافته و به طور متوسط هر 10 روز یک بار 100 درصد افزایش وزن یافته که این افزایش 5 تا 6 برابر کمتر از رشد مرحله لاروی است . (‌ درمرحله لاروی هر دو روز یکبار و در مرحله انگشت ‌قدی هر10 تا 11 روز یکبار ) به طور متوسط روزانه 27 درصد میلیمتر بر طول ماهی افزوده می‌شود.

 

3)‌مرحله بلوغ : این مرحله شامل حد فاصل بین انتهای مرحله انگشت‌قدی و زمانی است که ماهی به بلوغ جنسی رسیده و یا به آن نزدیک می‌شود پرواربندی یا مرحله پرورش ماهی جزو این مرحله محسوب می‌گردد. از لحاظ افزایش طول بدن در مرحله بلوغ ، سریع‌ترین رشد در سال دوم صورت می‌گیرد که سال پرورش نیز می‌باشد.

 

 


کپور سر‌گنده :

اسم علمی این ماهی Aristichthys nobilis است . انگلیسی‌ها به آن Big head می‌گویند. از ویژگی‌های این ماهی سرگنده رنگ تیره آن و وجه تمایز این ماهی با ماهی کپور نقره‌ای آن است که انتهای باله سینه‌ای در این ماهی از ابتدای باله شکمی عبور می‌کند. موطن اصلی این ماهی رودخانه‌های چین است . غذای این ماهی در تمامی مراحل زندگی جانوران ریز است وابتدا از جانوران بسیار ریز و سپس جانوران بزرگتر تغذیه می‌کند و در صورت عدم وجود جانوران ریز این ماهی از گیاهان ریز نیز تغذیه می‌کند ولی این غذا انتخابی نیست بلکه یک غذای اجباری است . این ماهی معمولا از غذای داخل تشت که مخصوص کپور است استقبال زیادی نمی‌کند . درصد آنها در کشت توام کپور ماهیان حداکثر 10 درصد کل کاشت است. بنابراین زمینه رشد بسیار مناسبی در استخر داشته و با مدیریت خوب به راحتی به وزن بالای دو کیلوگرم طی یک دوره پرورش می‌رسد.

 این ماهی در بدو امر از پلانکتونهای جانوری (جانوران میکروسکپی) تغذیه می نماید و به مرور همراه با پلانکتونهای جانوری درشت از پلانکتونهای گیاهی درشت نیز تغذیه می نماید.

جایگاه اصلی زندگی این ماهی در سیبری و چین (رودخانه آمور) بوده ولی بدلیل کیفیت بسیار مرغوب گوشت ، رشد بسیار سریع، امکان تکثیر مصنوعی و قابلیت گله پذیری در کلیه استخرها و منابع آبی پرورشی جهان گسترده شده است، در مناطق گرمسیر و معتدل سن بلوغ جنسی این ماهی در نوع نر 4-3 ساله و در نوع ماده آن 5-4 ساله می باشد.

استعداد هماوری نسبی (تعدادتخم به ازا هر کیلوگرم وزن ماهی ماده) 50،000 تا 60،000 عدد است و تعدادتخم در هر کیلوگرم از آن 600000تا 800،000 عدد می باشد .

تخم ریزی در شرایط طبیعی به صورت دسته جمعی در آبهای دارای جریان (رودخانه) صورت می گیرد و تخمها پس از خروج از بدن ماهی به سرعت آب جذب کرده و متورم و شناور

می شوند .

لارو ها پس از 5/1تا 2 روز از تخم خارج می شوند وپس از 4-3 روز شروع به تغذیه می نمایند .

ماهی سرگنده بدلیل رشد زیاد ، مرغوبیت گوشت و امکان تکثیر مصنوعی از جمله ماهیان پرورشی مطلوب جهان به شمار میرود. در سال 1990 میلادی از کل تولید 000/400/31 تن ماهی سرگنده 000/611/1 تن را به خود اختصاص داده است.

 


 

 

روش های پرورش

بهترین روش برای پرورش ماهیان گرمابی ، پرورش چند گونه ایست.چون دراین روش از تمامی سطوح غذایی موجود در استخر استفاده می شود و هیچ کدام از سطوح غذایی داخل استخر بلا استفاده نمی ماند علاوه بر آن در پرورش چند گونه ای ماهیان اثرات متقابل مثبت تغذیه ای بر روی یکدیگر می گذرانند. در پرورش ماهیان گرمابی بر خلاف پرورش ماهیان سردآبی ،پرورش تک گونه ای متداول نبوده و از نظر اقتصادی نیز به صرفه نیست همچنین پرورش به صورت دوگونه ای نیز متداول نیست و در شرایط خاص منطقه ای توصیه می شود زیرا این روش پرورش چند گونه ای دارد .در هر صورت شرایط خاص منطقه ای که ماهیان به صورت دو گونه ای پرورش داده می شوند . باید ترکیب گونه ها به صورتی باشد که با یکدیگر رقابت غذایی نداشته باشند .به همین علت پرورش ماهی کپورنقره ای با آمور، پرورش ماهی آمور با سر گنده می تواند صورت بگیرد ولی همانطور که قبلا گفته شد بهترین روش برای پرورش ماهیان گرمابی به خصوص در کشور ما روش پرورش چند گونه ای است.

 


ترکیب و تراکم کشت

ترکیب وتراکم گونه های ماهی در پرورش ماهیان گرمابی بستگی به استفاده از هواده و یا عدم استفاده از آن و همچنین شرایط منطقه ای مزارع پرورش ماهی دارد ولی به طور کلی ترکیب وتراکم ذیل از طرف معاونت تکثیر وپرورش دهندگان ماهی توصیه می شود.


الف-استخر های پرورش ماهی فاقد هوادهی

تراکم ماهی در هکتاربرابر5/3 تا 4هزارقطعه

1- ماهی کپور نقره ای 60-50 درصد

 2- ماهی کپور25-20 درصد

 3- ماهی آمور 20-15 درصد

 4- ماهی سرگنده 10- 5درصد

علاوه بر این ،حدود ده درصد تلفات دوره پرورش در نظر گرفته می شود که در زمان کشت   بچه ماهی باید به استخر اضافه گردد . با توجه به شرایط منطقه از نظر مدت زمان پرورش، دسترسی یا عدم دسترسی به غذای دستی ارزان ،زیاد بودن ویا کم بودن گیاهان استخر و همچنین دسترسی به علوفه ارزان ، ترکیب گونه ای کپور نقره ای ، کپور و آمور می تواند تا ده درصد افزایش یا کاهش یابد .


ب- استخرهای پرورش ماهی با هوادهی :

1- ماهی کپور نقره ای 55-50 درصد

2- ماهی کپور 25-20 درصد

3- ماهی آمور 20-15 درصد

4- ماهی سرگنده 10-5 درصد

دراین مورد نیز ترکیب گونه ها می تواند تا ده درصد کاهش و یا افزایش یابد.


روش انتخاب گونه های اصلی در پرورش

این روش یکی از روش هایی است که دربعضی از کشورهای دنیا برای پرورش ماهیان گرمابی به کار برده می شود. در این روش با توجه به شرایط و امکانات موجوددر منطقه یکی از گونه ها به عنوان گونه اصلی انتخاب شده و بقیه ماهیان به صورت ماهیان جنبی همراه با آن پرورش داده می شوند . به عنوان مثال اگر در منطقه ای ضایعات کشاورزی محصولاتی مثل گندم ، جو، ذرت فراوان و ارزان قیمت باشد می توان در آن منطقه اقدام به پرورش ماهی کپور به عنوان ماهی اصلی و بقیه ماهیان به صورت جنبی نمود و یا اینکه شرایط آب و هوایی منطقه و تعداد روزهای آفتابی و طول روز به حدی کم است که نمی توان با باروری استخر در آن انتظار داشت. با در نظر گرفتن فضای مورد نیاز برای تغذیه ماهی کپور، می توان اقدام به پرورش آن به گونه اصلی نمود. در مناطقی که کود حیوانی فراوان و ارزان قیمت در اختیار بوده و طول مدت روز و تعداد روزهای آفتابی در طول زمان پرورش زیاد است و باروری طبیعی استخربه نحو مطلوب صورت می گیرد می توان از ماهی کپور نقره ای بعنوان گونه اصلی و سایر ماهیان به عنوان ماهی جنبی استفاده کرد.در مناطقی که استخرهای پرورش ماهی پوشیده از علف و گیاهان آبزی فراوان می شود و علوفه کاری در منطقه زیاد و ارزان است می توان اقدام به پرورش ماهی آمور به عنوان ماهی اصلی نمود . در شرایط کشور ما از بین سه گونه ماهی فوق که می توانندبه عنوان ماهی اصلی پرورش انتخاب شوند در بعضی از مناطق می توان از ماهی کپور به عنوان ماهی اصلی استفاده نمود. شرایط برای انتخاب ماهی آموربه عنوان گونه اصلی مناسب نبوده و مقرون به صرفه نیست .

 


ماهی کپور به عنوان ماهی اصلی

مشاهدات نشان می دهد که با افزایش باروری استخر، تعداد ماهیان کپور نقره ای و سرگنده افزوده می شود ولی تعداد ماهیان علفخوار ثابت می ماند و برای ماهیان جنبی یا ثانویه تلفات در نظر گرفته نمی شود. همچنین محصول ماهیان جانبی کمی بیشتر از ماهی اصلی است. ضریب تبدیل غذایی به این معنی است که چه مقدار غذا باید مصرف شود تا ماهی کپور یک کیلو افزایش وزن پیدا کند. بنابراین برای محاسبه میزان غذای لازم برای رسیدن به محصول برنامه ریزی شده ماهی کپور باید وزن محصول یا بازده خالص هر گونه ماهی از تفاوت وزن اولیه آن هنگام رها کردن در استخر با وزن نهایی آن به دست می آید. برای مثال اگر 600 قطعه ماهی کپور 100 گرمی در استخر رها شده باشد ، وزن اولیه آنها برابر با 60000=100*600 گرم وزن نهایی آنها نیز 650 کیلوگرم می باشد. بنابراین وزن خالص محصول برابر با 500=60-560 کیلوگرم است . باید توجه داشت که در پرورش نیمه متراکم به ماهیان جنبی یا ثانویه غذا داده نمی شود .

وزن نهایی ماهیان مذکور نیز بدین صورت در نظر گرفته می شود:

1- کپور معمولی 1000-1200 گرم

2- سرگنده 1200-1400 گرم

3- علفخوار 800-1200 گرم

 4- کپورنقره ای 800-1000 گرم

 


ماهی کپور نقره ای بعنوان ماهی اصلی

در این روش از ماهی کپور فقط برای به هم زدن گل کف استخرو گل آلود نمودن آب یا همیاری آن دراستخر استفاده می شود. میزان کود لازم برای فصل پرورش محاسبه و به تعداد هفته های موجود در فصل پرورش تقسیم می شود. کود دهی هر هفته انجام می پذیرد.اگر در طول فصل پرورش در هر هکتار از استخر 300-500 قطعه اردک را پرورش دهیم نیازی به کود دهی نیست.

درپایان فصل پرورش ماهیان به اوزان زیر خواهند بود:

کپور نقره ای 1-2/1 کیلوگرم

کپور معمولی 8/0- 1 کیلوگرم

کپور علفخوار 2/1 کیلوگرم

کپور سر گنده 1-4/1 کیلوگرم

به نظر میرسد با توجه به شرایط فیزیکی و شیمیایی منابع آبی این مزرعه از روش اول یعنی گونه کپور معمولی به عنوان گونه اصلی از توجیه اقتصادی بیشتری برخوردار می باشد. به طور کلی سر دسته ماهیان پرورشی گرمابی ، کپور ماهیان هستند. آنها بزرگترین خانواده ماهیان آب شیرین هستند. 90در صد ماهیان آب شیرین متعلق به این خانواده اند که 200 جنس دارند.

 

 

دانستنی‌ها

در سال ۱۹۹۰ ورود ماهی غیربومی آمور از سوی شیلات به هامون پوزک در سیستان نسل نی‌های منطقه را از بین برد و این هامون را در فهرست قرمز کنوانسیون رامسر قرار داد.

 

 

 

منابع:

 

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B1_(%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C)

 http://mahigiran.com/amoor/ammor.htm

 http://www.garmabi.com/spTrees/default.aspx?page=Document&app=Documents&docId=11523&docParId=11486

 http://www.ivo-nkh.ir/news/show_detail.asp?id=225

 http://flyclub.us/?p=28

 http://www.garmabi.com/spTrees/default.aspx?page=Document&app=Documents&docId=11488&docParId=11486

 http://www.ir.all.biz/g6260/

 http://shamsi288.blogsky.com/1387/12/13/post-13/

 http://www.niazemarkazi.com/article/rel/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C+%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B1/pdf/10006234.html

 http://www.sistaniha.info/printthread.php?tid=2349

 http://articlefa.ir/post/520/

 http://ir.hdlinux.org/forum/thread3720.html

 http://forum.tehranpatogh.ir/archive/index.php/thread-16948.html

 http://www.ardalan.id.ir/forum/about39.html

 http://agriculture.parsiblog.com/Posts/359/%d8%aa%d8%ba%d8%b0%d9%8a%d9%87+%d9%85%d8%a7%d9%87%d9%8a%d8%a7%d9%86+%d9%be%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%b4%d9%8a/

 http://tebyan-zn.ir/detailed-papers/afsaneh49/105580/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B1+(%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C)/default.html

 http://www.khzshilat.ir/plugins/content/content.php?content.67

 http://www.iran-eng.com/archive/index.php/t-222900.html

 http://www.dariai-uni.ir/viewtopic.php?f=31&t=155

 http://kavoshgaran.blogfa.com/post-5.aspx

 http://www.poyanpajohesh.com/index.php?option=com_content&view=article&id=248&Itemid=322

 http://farmiran.ir/viewprint.asp?act=0&id=156

 http://forum.damkade.com/4106.htm

 http://www.niazemarkazi.com/article/pdf/10007786-مقاله-معرفی-کامل-ماهی-کپور.html

 http://78.39.8.47:9090/web/environment/8

 http://etarh.com/fishguide.html

 http://fishfish.ir/fish1/kapor/

 http://www.dariai-uni.ir/viewtopic.php?f=31&t=994

 http://www.esfahanfishing.ir/fish1/kapor/

 http://78.39.8.47:9090/web/environment/39;jsessionid=7F9FE3F0E97E50DE285665589722D0A8

 http://www.iran-eng.com/showthread.php/327035-%DA%A9%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86

 http://www.pjiran.ir/forum/forum203/thread1038.html

 

علی خزائی
دبیر حرفه و فن مدرسه راهنمایی ابوریحان بیرونی - سرگروه حرفه و فن و عضو کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات مقطع راهنمایی شهرستان اسدآباد
نویسندگان وبلاگ:
کدهای اضافی کاربر :


تماس با ما

.

.

.

.

مشاهده جدول کامل ليگ برتر ايران